Home Dossiers Pandemie

Pandemie

  • 16 artikelen
Pandemie

Corona is niet de eerste epidemie die over de wereld raast. De pest, mazelen en Spaanse griep eisten duizenden slachtoffers, maar zorgden wereldwijd ook voor innovatie en onderzoek.

In dit dossier vindt u historische verhalen over epidemieën. Lees over de maatregelen om de pest buiten te houden, het ontwrichtende karakter van de Spaanse griep en de lessen die we uit het verleden kunnen trekken in de strijd tegen COVID-19.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €3,99 per maand, de eerste maand €1,- Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.
Mondmaskers in gebruik na medische proeven
Mondmaskers in gebruik na medische proeven
Nieuws

Mondmaskers in gebruik na medische proeven

Na veel hoest- en praatexperimenten vond het mondmasker eind negentiende eeuw zijn weg naar operatiekamers. En kort daarna ook naar gewone burgers in tijden van epidemieën. Hoe dat ging beschrijven Thomas Schlich en Bruno J. Strasse in het tijdschrift Medical History. In de tweede helft van de negentiende eeuw kwam het idee op dat microscopisch...

Lees meer
Een certificaat bewees dat je pestvrij was
Een certificaat bewees dat je pestvrij was
Artikel

Een certificaat bewees dat je pestvrij was

De ene na de andere pestgolf trof Antwerpen in de zestiende eeuw. Om de ziekte buiten te houden bedacht de stad stapels regels over isolatie en quarantaine. En er kwamen schriftelijke bewijzen dat de drager pestvrij was. ‘In dit huis heeft niemand de pest gehad.’ Certificaten met deze strekking waren gewild. In de havenstad kwam...

Lees meer
De willekeur van de Zwarte Dood
De willekeur van de Zwarte Dood
Recensie

De willekeur van de Zwarte Dood

In de veertiende eeuw richtte de pest onvoorstelbare schade aan in Europa. Historici hadden moeite de omvang te bevatten, zo laat Dick Harrison zien in een meesterlijke studie. Zelfs met de meest conservatieve schatting van het aantal slachtoffers laat de pestepidemie tussen 1347 en 1352 de Eerste Wereldoorlog ruim achter zich. Op een bevolking van...

Lees meer
Chinese ‘oorlog’ tegen het virus
Chinese ‘oorlog’ tegen het virus
Artikel

Chinese ‘oorlog’ tegen het virus

Het Chinese volk voert oorlog tegen het coronavirus, zeggen de autoriteiten. Alle burgers moeten hun uiterste best doen deze oorlog te winnen, in het belang van de wederopstanding van China. Dit verhaal past in een lange traditie, zegt Vincent Chang, historicus van modern China aan de Universiteit Leiden. ‘Je ziet het al sinds 1840, tijdens...

Lees meer
Verdelger van ziektekiemen
Verdelger van ziektekiemen
Artikel

Verdelger van ziektekiemen

Deskundigen willen dat er meer onderzoek wordt gedaan naar de oorzaken van long covid. De Franse geleerde Louis Pasteur tekende voor tal van wetenschappelijke doorbraken.

Lees meer
Snel herstel na een epidemie
Snel herstel na een epidemie
Artikel

Snel herstel na een epidemie

Vanaf 1349 maakten de Zwarte Dood en latere pestgolven in het graafschap Henegouwen veel slachtoffers. Na de grote sterftepieken herstelde het ene deel van het graafschap sneller dan het andere. Dat kwam door verschillen in economische kansen, schrijft Joris Roosen in zijn proefschrift. Wat zijn langetermijneffecten van een ramp als de Zwarte Dood? Roosen: ‘Die...

Lees meer
Nieuws: Na een epidemie volgt Jodenhaat
Nieuws: Na een epidemie volgt Jodenhaat
Artikel

Nieuws: Na een epidemie volgt Jodenhaat

Complotdenkers verkondigen dat Joden schuldig zijn aan de huidige corona-epidemie. Dat past binnen een oud patroon, zegt historicus Bart Wallet. Haat tegen Joden kan door de elite worden aangewakkerd. ‘Tijdens mijn laatste college voor de lockdown zei een Joodse studente: “Ik hou mijn hart vast. Ik ben bang dat wij hier de schuld van zullen...

Lees meer
De epidemie die Athene veranderde
De epidemie die Athene veranderde
Artikel

De epidemie die Athene veranderde

Juist op het moment dat Athene slaags raakte met Sparta, werd de stad getroffen door een gruwelijke epidemie. Tussen 430 en 426 v.Chr. maakte de ziekte duizenden slachtoffers. Betekende dit een omslagpunt in de strijd?   In de Geschiedenis van de Peloponnesische Oorlog beschrijft de Atheense schrijver Thucydides de uitbraak van een epidemie rond 430...

Lees meer
‘Een pandemie verandert voorgoed hoe mensen samenleven’
‘Een pandemie verandert voorgoed hoe mensen samenleven’
Artikel

‘Een pandemie verandert voorgoed hoe mensen samenleven’

In de ‘stelling’ reageert een vast panel van historici op een actuele gebeurtenis. Beatrice de Graaf ‘De geschiedenis vertelt ons verbazingwekkend weinig over de echte gevolgen van een pandemie. Van de negende-eeuwse koepest wordt wel gezegd dat hij tot het vertrek van de Vikingen heeft geleid. En van de Zwarte Dood in de veertiende eeuw...

Lees meer
Habsburgers sloten de grenzen voor de pest
Habsburgers sloten de grenzen voor de pest
Artikel

Habsburgers sloten de grenzen voor de pest

Hoe houd je een besmettelijke ziekte buiten je land? Door de grenzen dicht te gooien. Vanaf 1770 volgde het Habsburgse Rijk deze politiek een eeuw lang tegen de pest. Het stelde een cordon sanitaire van 1600 kilometer in langs de grens met de Ottomanen. In de veertiende eeuw was de pest terug van weggeweest. Sinds...

Lees meer
De Spaanse griep in Nederland
De Spaanse griep in Nederland
Artikel

De Spaanse griep in Nederland

In geschiedenisboeken is het meestal niet meer dan een voetnoot, maar de Spaanse griep veroorzaakte in 1918 in Nederland grote maatschappelijke ontwrichting. In tegenstelling tot nu in de coronacrisis keek de regering slechts toe vanaf de zijlijn. Het was aan lokale bestuurders, artsen en verpleegsters om het op te nemen tegen een uiterst dodelijke ziekte...

Lees meer
De man die het virus bedacht
De man die het virus bedacht
Artikel

De man die het virus bedacht

Wetenschappers die nu wereldwijd het nieuwe coronavirus onderzoeken, werken in de voetsporen van Martinus Willem Beijerinck. Deze Nederlandse bioloog bedacht dat onvoorstelbaar kleine ‘wezentjes’ – nog kleiner dan bacteriën – ziekten konden veroorzaken. Hij doopte ze ‘virus’ en had een curieus idee over hun samenstelling. Er heerste een nare ziekte onder tabaksplanten, zagen boeren in...

Lees meer