Van conservatief naar progressief: hoe de vrouwelijke kiezer van mening veranderde
Tot in de jaren zeventig stemden Nederlandse vrouwen behoudender dan mannen. Daarna zwenkten ze naar links en kozen ze vaker voor progressieve partijen. Waarom gebeurde dat? En is er nu weer een kentering zichtbaar? 5 juli 1922 was niet het feest van de democratie waarop velen hadden gehoopt. Op die dag mochten voor het eerst...
De moord op Jesse Washington in 1916
Eeuwenlang kenden de Verenigde Staten al lynchpartijen. Maar pas toen in mei 1916 de gruwelijke moord op de zwarte Jesse Washington tot in de details werd vastgelegd, gingen de ogen open. Sommige historische gebeurtenissen zijn bijna te gruwelijk om over te lezen of om te beschrijven. Dat geldt ook voor de lynching van...
Kruisvaarders uit Holland
In 1217 vertrekken duizenden inwoners van de Lage Landen op kruistocht naar Jeruzalem. Graaf Willem van Holland wil eerst niet mee, maar ontpopt zich al snel tot een succesvolle krijger en plunderaar. Rome, mei 1213 Paus Innocentius III legt de laatste hand aan een belangrijke brief. ‘Omdat er nu een...
De meedogenloze strijd van Nederland in Atjeh
Vanaf 1873 probeerden Nederlanders het opstandige Atjeh te ‘pacificeren’. Maar wat ze ook deden, nooit kregen ze het dwarse gebied er helemaal onder. De strijd ging bijna zeventig jaar lang door en kostte tienduizenden levens. In zijn Max Havelaar (1860) laat Multatuli de 15-jarige Saïdjah ronddolen door ‘een dorp dat pas was veroverd door Nederlandsche...
Nieuwe ooggetuigen van de Russische Revolutie
De Engelse historicus en Ruslandkenner Helen Rappaport vond nieuwe ooggetuigenverslagen over de Russische Revolutie. Op basis daarvan schreef ze Midden in de revolutie. Rappaport vertelt wat buitenlandse diplomaten en bankiers in 1917 meemaakten in Petrograd, het huidige Sint Petersburg. Waar komt uw fascinatie voor Rusland vandaan? ‘Van kinds af aan ben ik geïnteresseerd...
Kookboeken in de 18e eeuw
In de 18e eeuw waren de ogen van de Nederlandse adel gericht op Frankrijk. Wat daar gebeurde, gedragen, gedacht en gegeten werd, werd hier geïmiteerd. Die Franse invloeden zien we ook terug in de cuisine bourgeoise, oftewel de burgerkeuken die in de loop van de 18e eeuw ontstond. De gegoede burgerij keek op zijn beurt...
De VOC mentaliteit
De slimme Hollandse kooplieden uit de Gouden Eeuw spraken tot de verbeelding van latere generaties. Die hebben vaak geprobeerd hen te evenaren, met wisselend resultaat. We hadden ooit een minister-president die wilde dat Nederland zich de ‘VOC-mentaliteit’ weer eigen zou maken. Nederlanders moesten meer over de landsgrenzen heen kijken, zo bedoelde hij te zeggen, en...
Paus tegen wil en dank
Paus emeritus Benedictus XVI is overleden. Op 9 januari 1522 werd de Nederlander Adrianus van Utrecht tot paus gekozen. Niemand was gelukkig met zijn uitverkiezing. Hijzelf al helemaal niet.
Jort Kelder over zijn held Johan de Witt
Presentator en journalist Jort Kelder roemt raadpensionaris Johan de Witt (1625-1672) om zijn brille en bluf. De Witt komt in beeld in de nieuwe tv-serie over grote zee- en veldslagen Ten strijde. Het programma wordt gepresenteerd door Kelder en Pieter Jan Hagens. Waarom noemt u Johan de Witt als historische held? ‘Ik...
Indië: excessen of structureel geweld?
Wat gebeurde er écht tijdens de politionele acties in de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd? Deze ‘zwarte bladzijdes’ van de Nederlandse geschiedenis houden zeventig jaar na dato de gemoederen nog altijd bezig. Dat bleek uit de grote belangstelling bij de eerste aflevering van de lezingenserie ‘Helden & Schurken’ in het Verzetsmuseum. Op woensdag 18 januari ging journalist...
Hatsjepsoet: de vrouwelijke farao
3500 jaar geleden besteeg koningin Hatsjepsoet de troon van Egypte. Ze brak met alle conventies door als farao te regeren, in de gedaante van een man. Haar eigenzinnigheid kwam haar duur te staan: Hatsjepsoet werd gewist uit de geschiedenis. Prinses Hatsjepsoet had het geluk dat ze de dochter was van de machtigste man uit de...
Maarten Luther in vier scènes
In 1517 keerde de onbekende monnik Maarten Luther zich tegen de opvattingen over boete en genade van de katholieke kerk. Dat was het begin van een geloofscrisis die de kerk voorgoed zou splijten. De 95 stellingen Op het eerste gezicht lijkt het geen wereldschokkende gebeurtenis: een 34-jarige monnik, een onbekende hoogleraar aan de weinig...