‘Wetenschappelijke vooruitgang heeft de mens niet gelukkiger gemaakt’
Martin Sommer ‘Ik wil het zo graag een keertje eens zijn met de stelling, maar dat wil maar niet lukken. Wat te denken van de fantastische boeken van Annegreet van Bergen over de jaren vijftig? De uitvinding van de stofzuiger en de wasmachine – die zijn toch allebei gebaseerd op wetenschappelijke vooruitgang? Het lijkt me...
Arbeiders kregen goede huizen dankzij de Woningwet
Wonen is een van de belangrijkste thema's bij de aankomende verkiezingen. Aan het eind van de negentiende eeuw maakte de politiek zich ook druk om de volkshuisvesting.
Tien succesvolle milieumaatregelen uit het verleden
Vervuiling, jacht en overbevolking vormen een zware belasting voor het milieu. Overheden zijn op zoek naar manieren om het tij te keren en het leven van mens en dier te verbeteren. Tien geslaagde voorbeelden. 1. Waterzuivering De belangrijkste milieumaatregel ooit is de zuivering van het drinkwater. Toen in 1854 een uitbraak van cholera plaatsvond in...
Hoe vliegen betaalbaar werd voor iedereen
Aanvankelijk was vliegen alleen weggelegd voor de happy few: voor zakenmensen en rijke toeristen. Maar geleidelijk traden steeds meer gewone passagiers toe tot de magische wereld van de luchtvaart. De prijzen daalden en de massa’s groeiden. Inmiddels kost een ticket naar de zon 19 euro. ‘Als een onafzienbaar tapijt, maar bezaaid met onregelmatige vlakken en...
Medische vooruitgang in zes stappen
Operaties waren eeuwenlang angstaanjagend vanwege de helse pijn die ze patiënten bezorgden. Dankzij de komst van ether, lachgas en chloroform in de negentiende eeuw hadden die een stuk minder te vrezen. 1 Geen verdoving Bind de spieren en de bloedvaten stevig vast met een gewone haarband, adviseerde militair chirurgijn Ambroise Paré (1510-1590) in een instructie...
Dirck Coornhert lag altijd dwars
Veel van zijn zestiende-eeuwse tijdgenoten konden zijn bloed wel drinken. Dirck Volckertsz. Coornhert was voor godsdienstvrijheid, tegen religieuze dwang en voor afschaffing van de doodstraf. In talloze geschriften getuigde hij van deze radicale opvattingen. Tegenwoordig geldt hij als een grondlegger van de Verlichting. Dirck Volckertz. Coornhert was zeventien jaar oud toen hij...
‘Brutus presenteerde zichzelf als erfgenaam van tirannendoders en vrijheidsvechters’
De Britse classica Kathryn Tempest publiceerde onlangs een biografie over Brutus, één van de bekendste moordenaars ooit. Met haar onderzoek verbindt ze antieke en latere bronnen en laat ze zien wat de invloed van receptiegeschiedenis is op het beeld dat we nu hebben van deze beruchte figuur. ‘We hebben eerder niet genoeg erkend dat Brutus...
Gorbatsjov en het einde van de Sovjet-Unie
Twintig jaar geleden kwam Michail Gorbatsjov aan de macht in de Sovjet-Unie. Tijdens zijn bewind (1985-1991) kwam er een einde aan 74 jaar communisme, de Koude Oorlog verdween en de Sovjet-Unie werd als staat van de kaart geveegd. In november 1985 wachtte in Genève een in Siberische winterjas gehulde 54 jaar oude Mikhail Sergejevitsj Gorbatsjov,...
‘Werkelijk begrip van de geschiedenis bereik je alleen door oog in oog te staan met de mensen van vroeger’
Als je grotere ontwikkelingen bekijkt vanuit individueel perspectief, breng je de geschiedenis tot leven, vindt Dick Harrison. Deze toonaangevende Zweeds historicus zal zich tijdens het Geschiedenis Festival, op 5 oktober in Haarlem, dan ook richten op persoonlijke verhalen. Hij is er komend festival voor de tweede keer bij en geeft een lezing over één van zijn specialismes:...
Nationalisme in Vlaanderen
De Vlaams-Nationalistische N-VA is opnieuw de grootste partij geworden in Vlaanderen. Sinds de negentiende eeuw zijn de Vlamingen op zoek naar zichzelf. Wat kenmerkt hen?
Hoe aartshertogen Albrecht en Isabella voorspoed brengen in de Zuidelijke Nederlanden
De kunsten bloeiden, de handel leefde op en steden krabbelden uit het dal na decennia van catastrofes. Begin zeventiende eeuw beleefden de Zuidelijke Nederlanden een periode van welvaart onder de aartshertogen Albrecht en Isabella. En bovenal werden de gewesten weer vroom katholiek. Daar hangt een Rubens, daar een Titiaan en verderop een Van Eyck. De...
Spionnen bespioneerd
Correspondentie rond de Engelse koning verraadt wie er in de zestiende eeuw spioneerde. En daarvoor hoeven de brieven niet gelezen te worden. Zonder de inhoud te bekijken hebben historici 132.747 brieven onderzocht van en aan Engelse koningen van Hendrik VIII tot en met Elizabeth I, hun secretarissen en verdere netwerk. Ze waren op zoek...