Lebensraum voor Nederland
Na de Tweede Wereldoorlog vreesde Nederland met negen miljoen inwoners voor overbevolking. Ondertussen hadden de Duitse buren een schuld in te lossen en beschikten ze over onmetelijke akkers. Dus ging het al snel over annexatie. Sommige actievoerders eisten zelfs meer dan 20.000 km2 op. ‘Nederland’s grens kome aan de Wezer!’ De herwonnen vrijheid zorgde in...
Stelling: ‘Racisme en xenophobie zijn onuitroeibaar’
Eva Rovers: ‘Dat lijkt me onzin. Natuurlijk, volgens de evolutionaire psychologie hebben we allemaal een aangeboren angst voor “de ander”. Evolutionair gezien was dat wel zo handig: iedereen van buiten de eigen groep vormde een potentieel gevaar — of het nu was vanwege ziektes of door territoriumdrift. Maar behalve door nature worden we gelukkig ook...
Hoe water gezond werd
Rond 1450 waren artsen huiverig voor water, maar 300 jaar later beschouwden ze het als een wondermiddel. Dat had te maken met een veranderende kijk op het lichaam. Wie gezond wilde blijven, diende matig te zijn met water. Dat schreven artsen en gezondheidsadviseurs rond 1450. Niet omdat – zoals vaak wordt beweerd – water in...
Hans de Boer over zijn held: Michiel de Ruyter
VNO-NCW-voorzitter Hans de Boer, econoom en ondernemer, is dit jaar voorzitter van de Libris Geschiedenis Prijs. Hij bewondert admiraal Michiel de Ruyter om zijn moed, inzicht en leiderschap, want daardoor was hij van beslissende betekenis voor Nederland. Wanneer maakte u kennis met Michiel de Ruyter? ‘Zo’n 25 jaar geleden ben ik me gaan verdiepen in...
Het jaar 1000 – Valerie Hansen
Het is een populaire mythe die vooral eind vorige eeuw veel werd aangehaald: vlak voor het aanbreken van het jaar 1000 was iedereen in Europa doodsbang, omdat ze geloofden dat duizend jaar na de geboorte van Christus de wereld zou ophouden te bestaan. Dat is onzin, al was het maar omdat toen vrijwel niemand deze...
De schemering van de democratie – Anne Applebaum
De kritiek op autocratische leiders en het populisme komt heel vaak van ‘links’, maar in dit opzicht is de Amerikaans-Poolse historicus Anne Applebaum (1964) van ‘onverdachte huize’. Ze komt uit een rijke Republikeinse familie, was een bewonderaar van Ronald Reagan en Margaret Thatcher, ze is getrouwd met een conservatieve Poolse politicus (en studievriend van Boris...
Hiëroglyfen-app werkt slecht
Techgigant Google bracht afgelopen zomer een app op de markt die Egyptische hiëroglyfen ontcijfert. Maar het programma werkt verre van optimaal. Het nieuwe hiëroglyfenprogramma Fabricius bestaat uit een luchtig deel voor leken – de makers lijken vooral te mikken op kinderen – die ter lering en vermaak met tekens kunnen prutsen en hiëroglyfen kunnen vergelijken...
De kracht van Karel V
Hoe slaagde keizer Karel V (1500-1558) erin een wereldrijk te besturen dat half Europa en Zuid-Amerika omvatte? Volgens zijn Britse biograaf Geoffrey Parker beschikte Karel over veel geluk, doortastendheid en een zekere mate van tolerantie. Maar op den duur verloor hij zijn scherpte. ‘Karel raakte verblind door zijn eigen succes en luisterde alleen nog naar...
Abondance et liberté – Pierre Charbonnier
Frankrijk heeft een naam hoog te houden op het gebied van studies over de mens en zijn natuurlijke omgeving. Het werk van Annales-historici Braudel (La Méditerranée, 1946) en Le Roy Ladurie (Histoire du climat depuis l’an mil, 1967) is genoegzaam bekend. Veelgeprezen zijn ook Le contrat naturel (1990) van filosoof Michel Serres en Où atterrir?...
Schoonheidswedstrijd voor ‘Noordse’ mensen
Duitse aanhangers van eugenetische rassenwetenschap organiseerden in de jaren 1926-1934 schoonheidswedstrijden om te bepalen wie het mooiste ‘Noordse’ hoofd had. Daarmee betrokken ze een breed publiek bij hun theorieën. Oproepen voor de wedstrijden stonden in het tijdschrift Volk und Rasse, dat een maandelijkse oplage had van 3000 exemplaren. Deelnemers leverden portretten (en eventueel stambomen) aan,...
Een weldadig kopje thee
Mierzoete thee hield arbeiders tijdens de Industriële Revolutie op de been. Maar dat niet alleen. Thee zorgde ook voor belangrijke innovaties, zo constateert Annegreet van Bergen. Thee is een van de koloniale producten die het aanzicht van de wereld hebben veranderd. Net als koffie, cacao, suiker en tabak was thee in de zeventiende eeuw spiksplinternieuw...
#Blackartsmatter
Tijdens de antiracismedemonstraties van afgelopen zomer zwol de roep om teruggave van Afrikaanse kunst aan. Onder de hashtag #BlackArtsMatter en leuzen als ‘Houdt u niet van plunderen? Dan zult u het British Museum haten’ vroegen activisten aandacht voor een al lang lopend debat over restitutie van kunst aan Afrikaanse landen. Dat debat heeft volgens hen...