Het menselijk genie. Streven naar het ultieme in kunst en wetenschap door de eeuwen heen
Er zijn woorden die een historicus beter kan mijden als hij niet verzeild wil raken in de schemerzone tussen geschiedschrijving en quasi-intellectuele bluf. Dat geldt bijvoorbeeld voor de termen ‘genie’ en ‘ultiem’. Het is dus geen gelukkige start voor de vertaling van het boek Human Accomplishment van Charles Murray dat precies deze woorden voorkomen in...
De Pacificatie van 1917
Wat moeten we weten van onze vaderlandse geschiedenis? Historici Piet de Rooy en Jan Bank maakten een canon van het Nederlandse verleden. Tien hoogtepunten uit dit overzicht treft u aan in Historisch Nieuwsblad. Deze maand: De Pacificatie van 1917. Toen Nederland nog dacht een lichtend baken in de wereld te zijn, een land dat op...
Wacht u voor masturbatie!
Tijdens een van de grootste slachtpartijen van de Eerste Wereldoorlog, aan de Somme in 1916, liep een Engelse compagnie al voetballend op de Duitse linies af. Kapitein W.P. Nevill had een prijs uitgeloofd voor het peloton dat als eerste de bal naar de vijandelijke loopgraven wist te schieten. Hijzelf overleefde de aftrap niet, maar zijn...
Gezien
Waardering: 5 Het pasgeopende Nieuw Land Erfgoedcentrum in Lelystad moet de geschiedenis vertellen van Flevoland, de grootste polder ter wereld. Maar mooie anekdotes staan een goed historisch verhaal in de weg. Een tentoonstelling over de geschiedenis van Flevoland, die begint vanzelfsprekend met een introductiefilm over Cornelis Lely (1854-1929), de bedenker van het Zuiderzeeproject. De film...
Gebroken belofte
Op 22 maart 1845 ondertekende Karl Marx in Brussel een document dat was opgesteld door de toenmalige Belgische staatsveiligheidsdienst, waarin hij plechtig verklaarde geen geschriften over de actuele politieke situatie uit te geven. Die verklaring was de voorwaarde waarop de jonge filosoof uit Trier zich in het neutrale België mocht vestigen. Eerder was hij uit...
Digitaal
Iedere maand nieuwe historische websites en cd-roms 1953 De website 1835+1 is een digitaal monument ter nagedachtenis aan de Watersnoodramp van 1953, waarbij 1835 slachtoffers vielen en een niet-geregistreerde baby verdronk. De site bestaat uit 1835 lijnen die kunnen worden aangeklikt naar herinneringen aan de slachtoffers. Bezoekers kunnen eigen herinneringen achterlaten. Ook is het mogelijk...
Keurslijf
Engelbertha Teljeur Wiggelaar was de overgrootmoeder van schrijfster Nelleke Noordervliet. Ze werd geboren in 1856 en kreeg een onecht kind van een heer van stand. Na haar huwelijk baarde zij nog eens tien kinderen. Strijdbaar en koppig bestuurde ze gezin en huishouden met strenge hand. ‘Ze had geen talent voor ondergeschiktheid’ en probeerde de standaard...
De vooruitgang
Proefschriften, lezingen en studies kunnen ons beeld van het verleden ingrijpend veranderen. Geert Janssen toont in zijn proefschrift aan dat de maatschappelijke verhoudingen in de Republiek bepaald werden door vriendjespolitiek en cliëntelisme. Hardwerkende calvinisten die wars waren van decadent gedrag en tolerant ten opzichte van andere bevolkingsgroepen. Dat is zo’n beetje het gangbare beeld...
De krachtige verleiding van het fascisme
Stel, een Nederlandse historicus schrijft een biografie over de Italiaanse fascistenleider Benito Mussolini. Hij opent die biografie met een voorwoord, waarin hij schrijft: ‘Een van de doelen van dit boek is de lezer aan te moedigen na te denken over de vraag of Mussolini een betere visie had dan Marx. Terwijl de communistische ideeën op...
Lifestyle & Trends
De hotspots van achttiende-eeuws Parijs. Lekker weg in de jaren dertig. Haute couture in de Middeleeuwen. Trends zijn van alle tijden. Deze keer: missie en zending. Het was een plicht: ‘Gaat en onderwijst alle volkeren,’ stond er in de bijbel, en dat werd letterlijk opgevat. Legers zendelingen (protestants-christelijk) en missionarissen (rooms-katholiek) trokken met gevaar voor...
Stad & Land
Een fototentoonstelling over de wederopbouwwijk, een boek over beroemde plaatsgenoten – in heel Nederland houden mensen, archieven en historische verenigingen zich bezig met de plaatselijke historie. Hun initiatieven komen hier aan bod. Deze maand: het joodse leven in vooroorlogs Winschoten. Tot 1974 kon je in de Torenstraat in Winschoten de in de omstreken beroemde Echte...
Helse toekomst
Wie het publieke debat de laatste jaren een beetje heeft gevolgd, slaapt al enige tijd niet rustig meer. Wat staat ons de komende dertig jaar in Nederland niet allemaal te wachten? Heel westelijk Nederland loopt spoedig onder water, dat staat volgens de deskundigen vast. Dit komt door de stijging van de zeespiegel en die wordt...