De prijs van een kilo suiker
De cijfers liegen er niet om: de database van het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) herbergt maar liefst 1.113.546 documenten. De website van het IISG is een goudmijn voor internationale gebruikers, want vrijwel alle informatie is zowel in het Engels als in het Nederlands te lezen, en ook de meeste databases zijn in het...
Een zwarte is niet altijd een duivel
Een jongen van een jaar of acht staat naast een dame met een blanke huid. Hij is haar page. Met een ernstig gezicht doet hij een parelarmband om haar pols. Zijn donkere huid contrasteert met haar lichte teint en de glanzende parels. Dit schilderij uit 1668 van Jan Mijtens hangt op de tentoonstelling Black is...
Signalementen
Philip baron von Boeselager Wij wilden Hitler vermoorden 216 p. Balans, € 18,95Von Boeselager was de laatste overlevende – hij overleed in mei dit jaar op 90-jarige leeftijd – van Operatie Walküre. Dit was de poging in 1944 van een aantal jonge aristocraten in het Duitse leger om Hitler te vermoorden. Von Boeselager had de...
Autocratisch bestuurder of bonhomme?
Het verschijnen van de eerste biografie van oud-minister en oud-premier Dries van Agt – de titel van het boek wordt de kijkers onthouden – heeft het wekelijkse geschiedenisprogramma van NPS en VPRO en Andere Tijden als aanleiding genomen om aandacht te besteden aan de periode 1983-1987, waarin Van Agt commissaris van de koningin was in...
Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland
‘Mede zijn nog opgevischt: een heupbeen, kniebeen en andere beenderen […] De voet en hand zijn betrekkelijk klein en ook de beenderen niet grof, zoodat ik hier haast aan eene vrouw zou moeten denken.’ De burgemeester van het Drentse dorpje Vries was redelijk zeker van zijn zaak toen hij polshoogte kwam nemen bij de vondst...
16.000 verzen uit het hoofd reciteren
‘Stilte, de doden spreken tot u,’ was te lezen bij de ingang van de eerste openbare bibliotheek van Amsterdam, die openging in 1578. Lezers moesten de loodzware boeken er ter plekke op lessenaars bestuderen, want ze lagen aan kettingen. Even stil als die vroegere bibliotheekbezoekers zijn de belangstellenden bij de tentoonstelling Lectori Salutem in het...
‘Bescherming van kinderen soms doorgeschoten’
Ernstige kindermishandeling kwam tussen 1960 en 1995 steeds minder vaak voor. De aandacht voor dit kinderleed is echter nog nooit zo groot geweest als nu. Kinderen in gevaar is de titel van het onlangs verschenen Jaarboek voor de geschiedenis van opvoeding en onderwijs 2007. De titel is toepasselijk gekozen in een tijd waarin jeugd- en...
‘De angst wordt ons aangepraat’
‘Polderterrorisme’, zo noemt H. Holwerda de Molukse gijzelingsacties in de jaren zeventig. Kruimelwerk in vergelijking met waar Al-Qaida toe in staat is gebleken. Hij is het daarom niet eens met de stelling van vorige maand: ‘De angst voor terrorisme was in de jaren zeventig reëler dan nu.’ Ruim 230 mensen hebben gereageerd op bovenstaande stelling,...
IJdeltuit en verkwister
In de documentaire Lodewijk Napoleon, die Teleac/NOT op 11 mei uitzendt, gaat acteur Beppe Costa op zoek naar het verleden van de eerste koning van Nederland. Costa speelde enkele jaren geleden in de voorstelling Conijn van Olland van muziektheatergezelschap Orkater, en raakte geïntrigeerd door Napoleons lievelingsbroertje. Costa gaat langs bij een reeks Lodewijk-kenners, onder wie...
Bezettingsjaren in kleur
‘Ongelooflijk.’ Hoofdschuddend kijkt Harco Gijsbers van het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) naar zijn computerscherm. ‘Ik ben al jaren in zwart-wit met de oorlog bezig, maar nu heb ik opeens kleur op mijn scherm.’ Zijn beeldscherm toont een onbezorgde zomerdag aan het strand van Scheveningen tegen een strakblauwe hemel. Alleen de twee Duitse soldaten die...
Zwaar behaard, maar zorgzaam
Ongeveer 30.000 jaar geleden waren er niet alleen verschillende culturen in Europa, maar zelfs verschillende mensensoorten. De Neanderthaler was er het eerst, rond 150.000 v.Chr. De Homo sapiens, onze voorouder, kwam pas rond 40.000 v.Chr. vanuit Afrika naar Europa. Hier moet hij de Neanderthaler ontmoet hebben. Deze menssoort was beresterk en had zware wenkbrauwen. Seks...
Afdalen in de hel van Srebrenica
‘Een mensenpakhuis’ noemt Selma Leydesdorff het stadje Srebrenica in haar boek over de vrouwen die getuigen en slachtoffers waren. Nederlandse blauwhelmen bewaakten de safe area, die in het begin van de Bosnische oorlog (1992) korte tijd in Servische handen was geweest, maar daarna juist een wijkplaats werd voor moslims uit de wijde omgeving. Het pakhuis...