Home ‘Bescherming van kinderen soms doorgeschoten’

‘Bescherming van kinderen soms doorgeschoten’

  • Gepubliceerd op: 23 juni 2009
  • Laatste update 07 apr 2020
  • Auteur:
    Bas Kromhout

Ernstige kindermishandeling kwam tussen 1960 en 1995 steeds minder vaak voor. De aandacht voor dit kinderleed is echter nog nooit zo groot geweest als nu.

Kinderen in gevaar is de titel van het onlangs verschenen Jaarboek voor de geschiedenis van opvoeding en onderwijs 2007. De titel is toepasselijk gekozen in een tijd waarin jeugd- en gezinsproblemen boven aan de politieke en maatschappelijke agenda staan. Mede onder invloed van heftige incidenten zoals de ‘Savannah-zaak’ is er een sterke roep vanuit de samenleving om kindermishandeling een halt toe te roepen.

Hierdoor zou gemakkelijk de indruk kunnen ontstaan dat kindermishandeling in Nederland een groeiend probleem is. Volgens criminologe Mieke Komen, die onderzoek deed
in het archief van de Dordrechtse kinderbescherming van 1960 tot 1995, heeft dat te maken met een zekere begripsvervuiling. Zij schrijft: ‘Na verloop van tijd [werden] naast allerlei vormen van kindermishandeling en seksueel misbruik ook verwaarlozing en zelfs opvoedingsmoeilijkheden onder het begrip “kindermishandeling” begrepen.’

Zelf concentreert Komen zich uitsluitend op gevallen van daadwerkelijk fysiek geweld tegen kinderen. Ze komt tot de conclusie dat kinderbeschermingspupillen in de periode van 1960 tot 1995 steeds minder vaak en minder zwaar werden mishandeld. Komen denkt dat dit komt doordat ‘in de jaren zeventig, tachtig en negentig de ouders fysiek geweld een minder acceptabele opvoedingsmethode [leken] te vinden’.

Toch staat kindermishandeling – in de ruime zin van het woord – hoog op het lijstje problemen waarvoor in het huidige kabinet voor het eerst een aparte minister voor Jeugd en Gezin is opgenomen. Dit is mede te danken aan het intensieve lobbywerk van onder andere de Reflectie- en Actiegroep Aanpak Kindermishandeling (RAAK). Stan Meuwese is jurist en bestuurslid van RAAK. Hij is blij met de toegenomen politieke aandacht voor kindermishandeling, maar waarschuwt tegelijk voor te hooggespannen verwachtingen.

‘De overheid kan niet alle jeugdproblemen oplossen,’ zegt hij. ‘Maar burgers eisen dat in toenemende mate wel. Het gevoel voor eigen verantwoordelijkheid neemt af en daarvoor in de plaats wijst men naar de bestuurders. Er is een enorm geloof in de maakbaarheid van de samenleving. Daardoor accepteren we steeds minder. Alles wordt in de probleemsfeer getrokken. Wat vroeger een slim en druk kind was, heet nu hoogbegaafd en lijdend aan ADHD.’

Verder vindt Meuwese dat de huidige samenleving is geobsedeerd door veiligheid, ook als het om kinderen gaat. ‘We lijken soms doorgeschoten in onze goede bedoelingen om kinderen te beschermen. Tegenwoordig denken ouders dat ze onverantwoord bezig zijn als ze hun kind zonder helmpje op laten fietsen. Ik denk zelfs dat het niet lang meer duurt voordat dit verplicht wordt gesteld.’

Nelleke Bakker (red.), Kinderen in gevaar. De geschiedenis van pedagogische zorg voor risicojeugd. Jaarboek voor de geschiedenis van opvoeding en onderwijs 2007. 144 p. Van Gorcum, € 20,45

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer