De beste kinderboeken van 2004
De geschiedenis als bron van feiten en kennis, als realistische achtergrond van een spannend avontuur of als sprookjesachtig decor. In de vijf boeken die de shortlist haalden van de Historisch Nieuwsblad Bontekoeprijs speelt het verleden steeds een andere rol. Oerhollands is de geschiedenis van Alkmaar. In de Middeleeuwen wordt de stad geteisterd door overstromingen. In...
Mobieltjes offeren op zomerkamp van de NJBG
De Nederlandse Jeugdbond voor Geschiedenis (NJBG) organiseert dit jaar prehistorische zomerkampen in Flevoland. Bas Kromhout nam een kijkje bij de 9- tot 12-jarige ‘Orgh’-aanbidders. Midden in het weidse landschap van de Flevopolder markeren drie totempalen de ingang van de nagemaakte prehistorische nederzetting Swifterkamp. Bij binnenkomst rennen kinderen voorbij, behangen met speren, bogen en ‘snorrebotten’ –...
Nog steeds ruzie over Gibraltar
Nog steeds ruziën Spanje en Engeland over Gibraltar, dat in 1704 in Britse handen kwam. Het bezoek van prinses Anne aan de rots leidde tot boosheid onder de Spanjaarden. door Gijs Versteegen/ Madrid Driehonderd jaar later zit het de Spanjaarden nog steeds dwars: na een mislukte aanval op Barcelona in 1704 zakten 55 Nederlandse en...
Paviljoen Auschwitz vernieuwd
Op 26 april 2005 zal kroonprins Willem-Alexander de nieuwe Nederlandse opstelling in het Auschwitzmuseum openen. ‘Ooit bezocht hij het kamp met zijn broers en prins Claus, dus we zijn erg blij dat hij deze daad wil verrichten’, zegt Carry van Lakerveld, samen met Victor Levie verantwoordelijk voor de nieuwe opstelling. De Poolse regering besloot in...
Suriname geeft straten nieuwe namen
Met het hernoemen van pleinen en straten hoopt de regering-Venetiaan in Suriname de herinnering aan wreedheden uit de koloniale tijd ongedaan te maken. De makers van stadsplattegronden zijn er niet blij mee, maar politici spreken van een mijlpaal. door Marieke Visser/ Paramaribo Het Mr. J.C. Bronsplein, genoemd naar een Nederlandse gouverneur, is onlangs omgedoopt tot...
Lenin stierf aan syfilis
Vladimir Lenin overleed aan syfilis. Dat concluderen drie medisch wetenschappers in Israël na jarenlang onderzoek naar de doodsoorzaak van de grondlegger van de Sovjet-Unie. door Karel Onwijn/ Moskou Hoewel al jaren geruchten de ronde deden dat Lenin aan syfilis leed en hieraan wellicht is overleden, was dit nooit wetenschappelijk aangetoond. Volgens de officiële lezing...
Meertens Instituut mag blijven
Was P.J. Meertens (1899-1985) een nazi en een pedofiel? In 2005 uitte socioloog Hans Derks dergelijke beschuldigingen aan het adres van deze ‘onderzoeker van het volkseigene’. Een commissie van drie hoogleraren boog zich over de beschuldigingen. Het Meertens Instituut, beroemd geworden dankzij de romanserie Het Bureau van J.J. Voskuil, mag zijn naam behouden. Dit is...
Vlag en volkslied niet verplicht voor Japanse leraren
Tegen alle verwachtingen in hebben 401 leraren van openbare scholen in Tokyo een rechtszaak tegen de stad Tokyo gewonnen. Ze waren gestraft omdat ze zich niet aan een decreet van de gemeente hadden gehouden. Dit decreet schrijft voor dat bij schoolceremonies leraren en leerlingen voor de vlag moeten opstaan en het volkslied moeten zingen. De...
Tweede feministische golf op film
Het Internationaal Informatiecentrum en Archief voor de Vrouwenbeweging (IIAV) begint deze herfst met een oral history-project over de tweede feministische golf. De vrouwen van 55+ moeten nu geïnterviewd worden, voordat hun verhalen verloren gaan. Het IIAV verzamelt en bewaart materiaal over feminisme in de jaren zestig van de vorige eeuw. Hoewel het zich vooral richt...
Geen Eerste Wereldoorlog
Nederland heeft weinig oog voor de verschrikkingen van de Eerste Wereldoorlog. Vanwege de neutraliteit in 1914-1918 hebben Nederlandse historici vaak het belang van de Eerste Wereldoorlog onderschat. In feite was deze oorlog de eerste mechanische oorlog waarin beschaving op systematische wijze werd vernietigd. ‘De Grote Oorlog’ wordt in de landen om ons heen gezien als...
Koning Arthur was impotent
Mogelijk leed de grootste Britse koning aller tijden aan een groeistoornis. Dit schrijven mediëvist Ludo Jogen en neurofysioloog Joost Jonkman in het zomernummer van Madoc. Tijdschrift voor de Middeleeuwen. In 1191 werden de vermeende botten van koning Arthur gevonden in Canterbury. Deze vondst is uitgebreid beschreven in een tekst uit 1193 van een monnik uit...
Taalstrijd in Karinthië
Voor het eerst in de Oostenrijkse geschiedenis herdenken Duits- en Sloveenstalige Karinthiërs samen het verzet tegen de Sloveense annexatiepoging in 1920. ‘De gezamenlijke herdenking heeft grote symbolische waarde,’ stelt historicus en conflictbemiddelaar Stefan Karner. Tot nu toe voerde de Heimatdienst, de organisatie die het Deutschtum in Karinthië propageert, de boventoon bij de jaarlijkse herdenking op...