Vladimir Lenin overleed aan syfilis. Dat concluderen drie medisch wetenschappers in Israël na jarenlang onderzoek naar de doodsoorzaak van de grondlegger van de Sovjet-Unie.
door Karel Onwijn/ Moskou
Hoewel al jaren geruchten de ronde deden dat Lenin aan syfilis leed en hieraan wellicht is overleden, was dit nooit wetenschappelijk aangetoond. Volgens de officiële lezing leed de leider van het wereldproletariaat aan arteriosclerosis – hersenverkalking – en overleed hij in 1924 aan een beroerte. De Israëlische wetenschappers Eliezer Witztum, Yoram Finkelstein en Vladimir Lerner – een Russische immigrant – toonden onlangs overtuigend syfilis aan. Ze maakten hun onderzoeksresultaten openbaar in de European Journal of Neurology.
De onderzoekers hebben recent vrijgegeven archiefmateriaal gebruikt. Zo hebben ze uitgebreid Lenins persoonlijke medische dossier bestudeerd, evenals de resultaten van zijn lijkschouwing. Ook raadpleegden ze de memoires van artsen die Lenin in zijn laatste levensjaren behandelden. De Russische autoriteiten legden hun na het overlijden van de Sovjet-leider een absolute zwijgplicht op.
Volgens de wetenschappers komen de symptomen van Lenins ziekte volledig overeen met die van syfilis. Het meest concrete bewijs daarvan is het feit dat zijn artsen, onder wie een aantal syfilisspecialisten, de Sovjet-leider al in 1922 het arsenicum bevattende geneesmiddel Salvarsan voorschreven. Dit hevige pijn veroorzakende middel werd in die tijd uitsluitend gebruikt tegen syfilis.
Ook hebben de onderzoekers Lenins persoonlijkheid bestudeerd in de periode voordat de communistische leider daadwerkelijk ziek werd. Bekend is dat syfilis zich vaak pas jaren na besmetting openbaart, op het moment dat de ziektekiemen doordringen tot de hersenen. De onderzoekers stuitten op persoonlijkheidsveranderingen die een rechtstreeks gevolg waren van de syfilisziektekiemen.
Zo had Lenin al voor de revolutie van 1917 toenemende problemen met harde geluiden. Volgens zijn tijdgenoten werd hij hierdoor steeds sneller geïrriteerd en opvliegerig.
De communistische machthebbers hebben tot het uiteenvallen van de Sovjet-Unie zoveel mogelijk sporen uitgewist. Zo ontbreken in Lenins persoonlijke medische dossier alle bloedtests, die syfilis definitief zouden aantonen. Het is echter nog steeds niet toegestaan een weefselmonster te bestuderen van Lenins hersenen, die in Moskou bewaard worden. Ook dit zou een sluitend bewijs leveren.
Opvallend is dat de conclusies uit Israël nauwelijks tot reacties hebben geleid in de Russische media. Dat komt doordat de ontmythologisering van Lenin steeds meer taboe wordt. Sinds het aantreden van president Poetin wordt er steeds vaker in positieve bewoordingen gesproken over de eerste Sovjet-leider, die voor discipline en eenheid zou hebben gezorgd.
