BOEKEN: Signalementen
Gouden eeuw. Het raadsel van de republiek Maarten Prak 382 p. Boom, € 28,50 De Utrechtse hoogleraar Maarten Prak heeft zijn succesvolle overzichtswerk uit 2003 grondig herzien. Aanleiding was de televisieserie van de NTR over de Gouden Eeuw, waarbij Prak betrokken was als wetenschappelijk adviseur. Het boek kreeg twee nieuwe hoofdstukken: een over wetenschap en...
FILM: Signalementen
Barbara Christian Petzold A-Film, € 19,99 Het aangrijpende DDR-bespioneerdrama Das Leben der Anderen wekte met bruin- en grauwtinten de indruk dat in de Oost-Duitse heilstaat de zon nooit scheen. Goed voor de deprimerende sfeer, realistisch was het echter niet. In het DDR-drama Barbara schijnt volop de zon, maar de repressie is er...
FILM: Wat deed vader in de oorlog?
‘Hij is dood. Wij hebben zijn hart gebroken. Hij die zoveel voor ons heeft gedaan.’ Een Duitse boerenvrouw laat in de speelfilm Lore haar wanhoop en verdriet de vrije loop als ze in 1945 hoort dat Hitler dood is. Het oorlogsdrama van de Australische regisseuse Cate Shortland past in de trend...
WEBSITE: Hoe klinkt een zanggors?
Meer dan 150.000 gedigitaliseerde dierengeluiden van ruim 9000 soorten bevat de nieuwe online database van de Macaulay Library. Het instituut van Cornell University beschikt daarmee over de grootste en oudste wetenschappelijke natuur-audiodatabank ter wereld. De opnames gaan terug tot 1929 – toen werd het geluid van de zanggors vastgelegd. De nadruk in dit bijzondere historische...
TENTOONSTELLING: Grote nieuwsgierigheid, hevige conflicten
Museum Het Valkhof trekt zich niets aan van de heersende Gouden Eeuw-manie en heeft een tentoonstelling gemaakt over een tijd die vaak als gezapig en weinig inspirerend wordt gezien: de achttiende eeuw. Uit de plooi. De 18de eeuw in beweging heet de expositie. Dat is letterlijk te nemen, want de stijve plooien in de...
Opiumhandel VOC in Bengalen
Bengalen was in de zeventiende en achttiende eeuw een van de bloeiendste handelsgebieden op aarde. Aziatische en Europese kooplieden, ook die van de Verenigde Oostindische Compagnie, stroomden naar Bengalen om te profiteren van de handel in suiker, zijde, salpeter en in toenemende mate opium. De handel in het verdovende middel was een bron van enorme...
IN BEELD: Pinochet en de Chicago Boys
Veertig jaar geleden was Chili een democratie met een socialist aan het hoofd. Na de staatsgreep van Augusto Pinochet werd het land een dictatuur met een extreem liberaal economisch beleid. In de vroege ochtend van 11 september 1973 neemt de Chileense marine de stad Valparaíso in en sluit radio- en televisiezenders. Een paar uur later...
LEZERSFORUM: ‘Willy Lages was een onmens’
In februari 1952 verleende koningin Juliana gratie aan de ter dood veroordeelde Duitse oorlogsmisdadiger Willy Lages (zie het artikel op bladzijde 68). Als hoofd van de Zentralstelle für jüdische Auswanderung in Amsterdam was Lages medeverantwoordelijk voor de deportatie van ongeveer 107.000 Nederlandse Joden naar de vernietigingskampen. Juliana nam dan ook een...
INTERVIEW: ‘Vrouwen verdienen een monument’
‘Laatst werd ik gebeld door de politie van Amsterdam. Ik schrok me rot. Maar het bleek dat ze een van de vrouwen uit mijn boek wilden adopteren: Tetje de Jong. Zij was de eerste vrouwelijke politiecommissaris van Nederland. Op een van de Amsterdamse bureaus hadden ze geld ingezameld voor ons project.’ Els...
ONDERZOEK: Hoe de dood een taboe werd
Sinds God niet uit alleen uit Jorwerd vertrok, maar ook uit nagenoeg de gehele moderne samenleving, hebben de meeste mensen slechts één zekerheid: we gaan allemaal dood. Dit is zo vanzelfsprekend dat het niet nodig lijkt daar veel woorden aan vuil te maken. Maar de werkelijkheid is anders. De manier waarop mensen omgaan...
Zoektocht naar 17 opstandelingen
Ergens langs de aftandse spoorbaan, die loopt van de overwoekerde suikerplantages in het district Commewijne naar de verloederde suikerfabriek in Mariënburg, liggen zeventien mannen in een massagraf: zestien Hindoestanen en één Javaan. Ze liggen daar sinds 1902, toen er op de plantage een opstand uitbrak uit onder de contractarbeiders. Een Surinaams onderzoeksteam wil hen...
Een ‘concentratiekamp’ voor Zuid-Italianen
Honderd kilometer ten westen van Turijn ligt het Fort van Fenestrelle. Het was in de jaren 1860-61 een gevangenis voor Zuid-Italiaanse soldaten, die bij de Italiaanse eenwording weigerden zich te laten inlijven bij het Piemontese leger. Sommigen overleefde de gevangenschap niet. Wat er precies in Fenestrelle is gebeurd, is onderwerp van...