Home IN BEELD: Pinochet en de Chicago Boys

IN BEELD: Pinochet en de Chicago Boys

  • Gepubliceerd op: 29 januari 2013
  • Laatste update 07 apr 2020
  • Auteur:
    Tekst Geertje Dekkers/Beeld Annemarie Lavèn
IN BEELD: Pinochet en de Chicago Boys

Veertig jaar geleden was Chili een democratie met een socialist aan het hoofd. Na de staatsgreep van Augusto Pinochet werd het land een dictatuur met een extreem liberaal economisch beleid.

In de vroege ochtend van 11 september 1973 neemt de Chileense marine de stad Valparaíso in en sluit radio- en televisiezenders. Een paar uur later controleren de militaire- coupplegers vrijwel het hele land en aan het begin van de middag hebben ze ook het presidentiële paleis in handen.

De socialistische president Salvador Allende is dood. Chili begint aan een lange periode van dictatuur onder generaal Augusto Pinochet. Politieke partijen en vakbonden worden verboden en tienduizenden tegenstanders worden gevangengezet. Schattingen van het aantal dodelijke slachtoffers lopen op tot 3200.

Opmerkelijk genoeg gaven de nieuwe despoten alle vrijheid aan de economie. Aan de vooravond van de coup stond Chili er economisch slecht voor, zoals bleek uit de inflatie, die in de honderden procenten liep. Het nieuwe regime brak radicaal met Allendes socialistisch beleid van onteigening van bedrijven en land. In de jaren zeventig vond in Chili een groot neoliberaal experiment plaats.

De ideeën hiervoor kwamen uit de school van Milton Friedman in Chicago. Sinds de jaren vijftig hadden Chileense studenten onderwijs gevolgd bij deze Amerikaanse kampioenen van de vrije markt en na de coup kregen de ‘Chicago Boys’ de kans hun stempel op het beleid te drukken. Hun programma El ladrillo (de baksteen) werd leidraad voor het economisch beleid.

Het economisch herstel dat volgde, werd door Friedman ‘het wonder van Chili’ gedoopt. Maar de groei bleek deels een bubble en toen het tij begin jaren tachtig tegenzat, kwam het land in grote problemen. De Chileense crisis van 1982 vertoonde opmerkelijke overeenkomsten met de mondiale van 2008. Ook toen al moesten banken die te veel risico’s hadden genomen door de overheid worden gestut. Dat betekent het einde van het extreme neoliberalisme in Chili.

Het militaire regime hield intussen stand. Pas op 11 mei 1990 droeg Pinochet de leiding van Chili over aan de gekozen president Patricio Aylwin Azócar, maar ook daarna bleef hij een invloedrijke figuur.

Een decennium later zag het er even naar uit dat hij terecht zou moeten staan voor de mensenrechtenschendingen van zijn regime: in 1998 werd hij in Londen gearresteerd en onder huisarrest geplaatst. Maar vanwege zijn slechte gezondheid mocht hij in 2000 terugkeren naar Chili, en voor het daar tot een veroordeling kon komen stierf hij, in 2006.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer