BOEKEN: Onaangepast, maar beminnelijk
Een groter contrast dan tussen Willem Bilderdijk (1856-1831) en zijn biografen Rick Honings (1984) en Peter van Zonneveld (1948) is nauwelijks voor te stellen – in wijze van uitdrukken althans. Waar de dichter groots en meeslepend, hartstochtelijk en fel oordelend schreef, hanteren Honings en Van Zonneveld een zakelijke, onderkoelde stijl. ...
BOEKEN: Verdeelde bloedverwanten
Op 30 november 1813 zette de zoon van de laatste stadhouder, prins Willem Frederik van Oranje-Nassau, voet op Nederlandse bodem, op uitnodiging van Gijsbert Karel van Hogendorp. Een week later werd hij in Amsterdam uitgeroepen tot soeverein vorst, onder de naam Willem I. De vooraanstaande Gijsbert Karel van Hogendorp was...
De Wannseeconferentie: pact met de duivel
De Faust-legende is een verleidelijke metafoor voor de Duitse geschiedenis. Goethe maakte van dit oude verhaal een literair meesterwerk, maar toch sloot het Duitse volk een pact met de duivel. Het resulteerde in oorlog, massale volksverhuizingen, de moord op miljoenen krijgsgevangenen, grootschalige genocide en niet te vergeten euthanasie op weerloze slachtoffers. Over...
BOEKEN: Mao’s ware aard
Het belang van dit deprimerende meesterwerk kan nauwelijks worden overschat. De tragiek van de bevrijding (The Tragedy of Liberation) is het tiende boek over de moderne geschiedenis van China van historicus Frank Dikötter – geboren in Nederland, opgegroeid in Zwitserland, gepromoveerd in Engeland aan de School of Oriental and African Studies van de University of...
BOEKEN: De cartograaf als zakenman
Wat te doen als je een enorme atlas in je collectie hebt die te kwetsbaar is om open te slaan? De afdeling Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam zat wat in de maag met een van de pronkstukken, de unieke Atlas der Neederlanden. Uniek in de letterlijke zin van het woord, want van deze...
FILM: Signalementen
Canon van de Nederlandse politiek. Spraakmakende momenten (TDM) Wie een dvd wil samenstellen met spraakmakende momenten uit de Nederlandse politieke geschiedenis van de afgelopen vijftig jaar, maakt het zich niet makkelijk. De samenstellers van de dvd en het boek Spraakmakende momenten, die worden gepresenteerd onder de chique naam Canon van de...
FILM: Collaboratie en verzet in Theresienstadt
Een nieuwe film van de 88-jarige Claude Lanzmann? Wie cynisch wil zijn, kan zeggen dat het drieënhalf uur durende The Last of the Unjust geen nieuwe film is, maar bestaat uit oud materiaal dat Lanzmann blijkbaar tegenkwam bij het opruimen van zijn archief. Maar wie de documentaire bekijkt, laat zijn cynisme snel varen. Want...
TENTOONSTELLING: Van flonkerende fibula’s tot Mata Hari
Meer dan een jaar moest het publiek wachten op de opening van het nieuwe Fries Museum, maar op 13 september was het zover. Het splinternieuwe gebouw is prettig en licht, gebouwd dankzij een legaat van 18 miljoen van de Friese architect Abe Bonnema. Momenteel zijn er vier grote...
‘Mao creëerde eigen demonen’
In 1949 versloegen de Chinese communisten na een vier jaar durende bloedige burgeroorlog de nationalisten. Na deze “bevrijding”, zoals de communisten het noemden, begon een lange periode van geweld en terreur tegen de eigen bevolking. Maar de contrarevolutionairen waar Mao tegen vocht, creëerde hij, door deze keiharde onderdrukking, uiteindelijk zelf. In De tragiek van de...
‘Jodenvervolging was geen prioriteit voor nazi’s in Denemarken’
Tijdens de Tweede Wereldoorlog wisten bijna alle Deense Joden aan de Jodenvervolging te ontkomen. In Landgenoten reconstrueert de Deense historicus Bo Lidegaard de twee weken durende ontsnapping van een Joodse familie en laat hij zien hoe de Holocaust in Denemarken kon mislukken. Waarom moest dit boek geschreven worden? Het verhaal van de...
Handen af van onze koningin
Toen de socialistische voorman Troelstra in 1918 zinspeelde op een revolutie, namen duizenden Nederlanders de wapens op om koningin en regering te verdedigen. Het leek alsof ze spontaan in actie kwamen, maar in werkelijkheid werden ze van bovenaf geregisseerd. Er was haast geen doorkomen aan. Wilhelmina en haar dochter Juliana waren per koets onderweg van...
Goudschat verdrijft kredietcrisis
Bij Terschelling verging in oktober 1799 het Britse fregat de Lutine. Aan boord waren honderden staven goud en zilver, bestemd voor Hamburg. Kooplieden en bankiers wilden daarmee deze stad en uiteindelijk heel Europa voor een financiële crisis behoeden. Het was een regelrechte noodkreet die de Engelse gezant James Craufurd op 20 september 1799 vanuit Hamburg...