De stadhuisramp van Heusden
Enkele uren voordat het Brabantse stadje Heusden werd bevrijd, voltrok zich er een dramatische oorlogsmisdaad. In de nacht van 4 op 5 november 1944 brachten Duitse genisten het stadhuis tot ontploffing, uitgerekend de plek die de inwoners als schuilplaats gebruikten. Chaos. Dat was de toestand in Heusden toen op zondag 5 november 1944 de eerste...
Het late verzet van de NS
De NS vroeg de overheid na de Tweede Wereldoorlog een vergoeding voor het terugbrengen van Joden uit concentratiekampen. Waarom staakte de NS pas in 1944 de samenwerking met de bezetter?
Het NIOD
Het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie kreeg in 1945 opdracht de herinnering aan de heroïsche ‘vrijheidsstrijd’ van Nederland levend te houden. Enthousiast begonnen Loe de Jong en zijn medewerkers aan de enorme klus. Gaandeweg bleek ons land geen natie van 9 miljoen verzetsstrijders, maar van 110.000 afgevoerde Joden. De klok sloeg negen – tijd voor de dagelijkse...
INTERVIEW Antony Beevor Ardennenoffensief
In september 1944 verwachtte Nederland een snelle bevrijding. De geallieerde troepen rukten op vanuit het zuiden en iedereen dacht dat de oorlog gauw zou zijn afgelopen. Maar Operatie Market Garden onder leiding van de Britse veldmaarschalk Bernard Montgomery werd een mislukking: de geallieerden kwamen niet verder dan de Rijn. Een paar maanden later speelde Montgomery...
LESSEN Vluchtelingen
De VVD liet onlangs weten dat ze de grenzen wil sluiten voor vluchtelingen van buiten Europa. Niet-Europese vluchtelingen moeten volgens de liberalen uitsluitend in de eigen regio worden opgevangen. Volgens historica Corrie van Eijl, auteur van Tussenland. Illegaal in Nederland 1945-2000, past deze opvatting in de tendens van de afgelopen eeuw, waarin het vluchtelingenbeleid restrictiever...
STELLING Loe de Jong
Anton van Hooff: ‘Deze stelling heeft me verbaasd. Ik ben me er niet van bewust dat er behoefte bestaat aan “een nieuwe Loe de Jong”. Ik merk daar niets van. Zijn overzicht van de Tweede Wereldoorlog voldoet nog altijd prima als standaardwerk. Als referentie- en startpunt voor nieuwe onderzoekers, of als autoriteit om...
Martin Sommer: Een kleine oorlog
Tussen de boeken van mijn vader vond ik een bruine envelop. Er zat een formuliertje in, beschreven met een ouderwetse typmachine: ‘Drager dezes heeft toestemming om zich op straat in Alkmaar te begeven.’ Getekend: de burgemeester, op 12 mei 1940. Dat was de dag dat de oorlog voor mijn vader begon. Hij was zeventien en...
COLUMN Annejet van der Zijl
Als directrice van de leeszaal in Vlissingen dobberde Annie M.G. Schmidt de oorlog door. Haar vriendin Betty was een ander lot beschoren, maar daar sprak Annie nooit over. Annejet van der Zijl heeft wel een idee waarom. ‘Scháámte!!!’ Dat was de reactie van Annie M.G. Schmidt, met alle accenten en uitroeptekens die...
SIGNALEMENTEN Boeken
1940. Verwarring en aanpassing Wichert ten Have 212 p. Spectrum, € 19,99 Dit is het eerste deel van de serie ‘Leven in bezet Nederland’, samengesteld door het NIOD. Er verschijnen zes boeken, die elk de gebeurtenissen in één oorlogsjaar beschrijven. Verwarring en aanpassing is zeer de moeite waard. Wichert ten Have, die...
BOEKEN In de frontlinie – J. Smeets, T. van Es en G. Meershoek
Ergens rond 1967 kregen we nieuwe buren. De nieuwe buurvrouw was enigszins excentriek en daardoor grappig, maar als achtjarige vond ik haar man tamelijk bedreigend. Hij was een oudere politieman die nooit lachte en er in zijn stijve uniform met glimmend zwarte rijlaarzen ongenaakbaar uitzag. Gelukkig probeerde mijn vader mij gerust te stellen: ‘Ach, voor...
Nooit op de knieën. Marcus Bakker
Marcus Bakker had alles te danken aan de Communistische Partij Nederland, de CPN. Hij werd journalist en later hoofdredacteur van De Waarheid, bestuurder en vanaf 1956 parlementariër namens zijn partij. Hij zat een kwarteeuw in de Tweede Kamer en was van 1963 tot 1982 politiek leider van de CPN. De biografie van Bakker die Leo...
BOEKEN Haast om te sterven: Fritz Conijn – Doeko Bosscher
Verzet en illegaliteit spelen zich af in het verborgene. Men weet niet veel van elkaar. Vaak kent men zelfs de werkelijke naam van lieden met wie men samenwerkt niet. Toch wemelt het in het boek van Doeko Bosscher over het leven van de Alkmaarse verzetsman Fritz Conijn (1923-1944) van de namen. In goed 260 bladzijden...