De echte Van Dale
Hoofdonderwijzer Johan Hendrik van Dale geldt als het brein achter het beroemde woordenboek, de Dikke Van Dale. Maar wie was hij eigenlijk? En was zijn rol als lexicograaf wel zo groot als vaak wordt aangenomen? Het doorgaans nogal slaperige Zeeuws-Vlaamse vestingstadje Sluis zag op donderdag 4 september 1924 zwart van de mensen. Zij...
Filips II (1527-1598)
De Spaanse koning Filips II heerste over een rijk waar de zon nooit onderging. Hij had moeite het overzicht te bewaren en probeerde het bestuur te centraliseren. Juist dat kostte hem uiteindelijk zijn rijkste gebiedsdeel, de Nederlanden. Op 31 maart 1578 verliet Juan de Escobedo het paleis van de prinses van Éboli. Hij was zo...
Koning Willem I in 10 besluiten
Koning Willem I had een enorme werklust. Tijdens zijn regeerperiode, van 1813 tot 1840, nam hij duizenden besluiten – samen goed voor een archief van bijna een kilometer planklengte. Een selectie van tien bijzondere wetten. Loterij 6 december 1813 Op 30 november 1813 komt prins Willem Frederik – de latere Willem I – aan op...
Algemene Rekenkamer was de waakhond van de koning
Volgens de Algemene Rekenkamer is de overheid niet goed genoeg voorbereid op een nieuwe crisis. Willem I voerde in 1813 de Rekenkamer in, die vooral vooral loyaal was aan de koning.
INTERVIEW: Jonathan Israel, Andrew Roberts en Jan Brokken
Op 18 oktober organiseert Historisch Nieuwsblad voor de eerste keer het Geschiedenis Festival. Een dag lang vinden in de Filharmonie in Haarlem optredens plaats van bekende prominenten uit binnen- en buitenland. Drie van hen lichten hier alvast een tipje van de sluier op. De Britse historicus Jonathan Israel komt spreken over de...
LESSEN: ‘Labbekakken’ wilden best werken
Honderdduizenden Nederlanders met een uitkering zijn ‘labbekakken’ die per direct aan het werk kunnen en moeten, zei Hans de Boer, voorzitter van VNO-NCW, onlangs in de Volkskrant. Ook hoogopgeleide bijstandstrekkers kunnen volgens hem zo aan de slag. ‘Gewoon asperges steken, in het zonnetje, met de radio aan. Wat is daar fout aan?’ Hoogleraar geschiedenis en...
COLUMN: Martin Sommer
De vorige column sloot ik af met een geheven vinger aan de redactie van Historisch Nieuwsblad: de lezer niet onderschatten, graag. Dat was naar aanleiding van mijn lezersvraag – beetje voorspelbaar misschien – welke boeken u zou meenemen naar een onbewoond eiland. Ik kreeg maar vier reacties en besloot dat de HN-lezers geen interactieve dieren...
COLUMN: Annejet van der Zijl
Eigenlijk is het schrijven van een boek een volslagen idioot project, meent Annejet van der Zijl. Toch is dat geen reden om het te laten. Het zal u niet ontgaan zijn: het thema van deze Maand van de Geschiedenis is dit jaar ‘Tussen Droom en Daad’. Iedereen denkt dan meteen aan Willem...
STELLING: ‘Amerika is een door en door racistisch land’
Anton van Hooff: ‘Ik vind het een plompe stelling. Je kunt niet in dergelijke generaliserende bewoordingen over de Amerikaanse bevolking spreken. Is de Nederlandse samenleving minder racistisch? Ik ben er niet gerust op. Wij hebben een veel kortere geschiedenis van multicultureel samenleven dan de Amerikanen. In de jaren vijftig werden die paar Surinamers in Nederland...
BOEKEN: Clementine Churchill en Margot Asquith
Schraalhans was keukenmeester in het Witte Huis van Franklin D. Roosevelt. Crèmesoep. Zachte broccoli. Te kort gebraden fazant. Salade met molshopen mayonaise. Zo ook op een dag in 1941, toen de levensgenieter Winston Churchill aanschoof. Het gemoed van de Britse oorlogspremier werd er niet beter op toen Eleanor Roosevelt, wiens feminisme en ernstige puritanisme hem...
SIGNALEMENTEN FILM: The Wrecking Crew
Ook in de wereld van de popmuziek wil men bedrogen worden. Geniaal, de muziek van The Beach Boys? Goede popmuziek, The Mamas and the Papas? Zeker, maar wat in de jaren zestig verborgen bleef, was dat niet zijzelf, maar een legendarisch groepje sessiemuzikanten op hun platen speelden. Ja, ook bij The Beach Boys. Bandlid...
FILM: The Heavy Water War
De speelfilm The Imitation Game, over het breken van de Enigma-code door een groep wetenschappers onder leiding van Alan Turing, eindigt met de inschatting dat de Tweede Wereldoorlog zonder het kraken van het Duitse communicatiesysteem twee jaar langer zou hebben geduurd. Een nog groter schrikbeeld in de oorlog was de gedachte wat er zou gebeuren...