Home Pronken met andermans veren

Pronken met andermans veren

Paradijsvogels gingen bijna ten onder aan hun eigen schoonheid, zo blijkt uit Plumes du paradis, een voorbeeldige expositie in Parijs.

Vrouw schiet een paradijsvogel

Mirjam Janssen

Eindredacteur

Gepubliceerd op: 6 juli 2026

Update 9 juli 2026

Het is allemaal de schuld van hun vrouwen. Want ga maar na: vrouwelijke paradijsvogels zijn uiterst kieskeurig bij de keuze van een partner. Daarom zijn de mannetjes zich gaan uitputten in verleidingsrituelen en hebben ze zich een schitterende uitdossing aangemeten. Hun veren zijn fluorescerend turquoise, dieporanje, robijnrood en van een geel om in te bijten. En dat geldt voor tientallen soorten die leven in de Indonesische archipel en vooral op Nieuw-Guinea.

Meer historische context bij het nieuws van vandaag?

Meld je aan voor de gratis nieuwsbrief van Historisch Nieuwsblad.
Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in je inbox.

Het gevaarlijkste roofdier ter wereld merkte ze natuurlijk op, zoals is te zien in het Parijse Musée du Quai Branly. De inheemse bevolking van Nieuw-Guinea gebruikt veren van deze vogels in traditionele kledij en voorwerpen. En zeker 2000 jaar geleden zijn ze erin gaan handelen. Eerst met buurlanden in Azië. En naarmate de handel internationaler werd, bereikten de veren steeds westelijkere gebieden. Om te beginnen de Arabische wereld, waar menige tulband een pluim van paradijsvogelveren kreeg als teken van macht.

Later schoof de verenhandel op naar Europa, waar ook opgezette exemplaren werden verkocht. Voor het gemak hadden taxidermisten de poten daarvan weggelaten, wat leidde tot de legende dat paradijsvogels pootloos rondzweefden – dat maakte ze nog exotischer. Ze kwamen terecht in rariteitenkabinetten en intrigeerden wetenschappers. Ondertussen konden schilders niet genoeg krijgen van de bonte verenpracht, zodat de vogels in tal van vroegmoderne uitingen voorkomen. Ze figureren vaak in fantasielandschappen met diersoorten naast elkaar. Jan Brueghel en Peter Paul Rubens lieten een paradijsvogel rondwandelen in de tuin van Eden, naast Adam en Eva en een uitgebreide menagerie. En Roelant Savery schilderde in 1628 een landschap met talloze vogels, behalve paradijsvogels ook een dodo – een andere ster van dat moment.

De jacht op de paradijsvogels verergerde toen hun veren doordrongen tot de mode. Westerse vrouwen tooiden zich er graag mee: op hoeden, in jurken en in waaiers figureerden de kleurige veren. Met de paradijsvogels ging het ondertussen steeds slechter. Toch stonden vrouwen ook vooraan bij de bescherming van de dieren. Juist feministes lieten de veren vanaf eind negentiende eeuw links liggen. Inmiddels zijn de vogels beschermd. De tentoonstelling Plumes du paradis laat voorbeeldig zien hoe je via een klein onderwerp een veel bredere economische en culturele geschiedenis kunt tonen.

Plumes du paradis is tot en met 8 november 2026 te zien in Musée du Quai Branly.

Plumes du paradis tebtoonstelling

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad - 7/8

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten