Historisch Nieuwsblad 6 - 2026
Hoe het Westen het ‘exotische’ Japan omarmde
Eeuwenlang hadden Japan en de westerse wereld nauwelijks contact. Toen daarvan weer sprake was leidde dat tot aanvaringen, maar ook tot wederzijdse fascinatie. Op 8 juli 1853 verschenen vier zwaarbewapende Amerikaanse oorlogsschepen in de baai van Edo. Commodore Matthew Perry dwong de Japanse regering zo om na eeuwen van isolatie de grenzen te openen voor...
De homo-emancipatie stopte door ‘links’
Hoe is de homo-emancipatie in Nederland de afgelopen vijftig jaar verlopen? En hoe kan het dat die is gestagneerd? Coos Huijsen en Geerten Waling onderzoeken het in Roze draad. Op 30 maart 1976 kwam Coos Huijsen (1939) publiekelijk uit de kast en werd hij de eerste openlijk homoseksuele parlementariër ter wereld. Hij schreef erover in...
‘Na de oorlog wilden jongeren iets van hun leven gaan maken’
In haar boek Broers schetst Carolijn Visser een portret van haar vader en twee ooms, die na de Tweede Wereldoorlog in verschillende kringen hun weg vonden. Vader Ar ging het onderwijs in, zijn oudste broer Martin werd ontwerper en kunstverzamelaar, en Carel, de jongste van de drie, ontwikkelde zich tot beeldhouwer. ‘Via hun levens kon...
Welke lessen kunnen we trekken uit de Eerste Wereldoorlog?
Odd Arne Westad schreef een panoramisch overzicht van de internationale verhoudingen aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog. De overeenkomsten met deze tijd zijn angstaanjagend. Een drijfveer om de geschiedenis te bestuderen is om met die kennis lessen op te doen voor het heden. Meestal loopt dat uit op teleurstellingen, want het verleden is in...
De Gouden Eeuw van Georgië
Georgië ligt op een breukvlak van invloedssferen. Maar in de twaalfde eeuw maakte het land een bloeiperiode door. Koning David en koningin Tamar wisten de sterke rijken aan de grenzen te weerstaan en Georgië zelfs uit te breiden. Georgië is al eeuwenlang een speelbal van omringende mogendheden. Het gebied ten zuiden van de Kaukasus is...
Charlotte Jarvis: ‘Ook vrouwen waren betrokken bij scheepsbouw’
Charlotte Jarvis, onderzoeker bij Het Scheepvaartmuseum, vertelt over de vondst die het meeste indruk op haar heeft gemaakt. ‘Als meisje zag ik snorkelend beneden me een scheepswrak liggen. Toen wist ik waarin ik me wilde specialiseren.’ Kunt u iets vertellen over uw bijzonderste vondst? ‘Dat is de grote hoeveelheid vrouwennamen die ik tegenkwam tijdens mijn...
‘Oorlog diende om wraak te nemen’
Sinds wanneer voert de mensheid oorlog? En waarom eigenlijk? De Franse sociaal antropoloog Christophe Darmangeat zet dat op een rij in zijn boek Casus belli. ‘Jager-verzamelaars voerden al vernietigingsoorlogen.’ Wie denkt dat oorlog een simpel fenomeen is – twee groepen of landen die elkaar met wapens te lijf gaan om de ander uit te schakelen...
Ceslaw Jan Bojarski was een geniale meestervervalser
In de wereld van de geldvervalsers behoort Ceslaw Jan Bojarski tot de buitencategorie. Deze Pool vluchtte tijdens de Tweede Wereldoorlog naar Frankrijk en vervalste tussen 1950 en 1964 naar de huidige waarde voor 15 miljoen aan Franse francs. De speelfilm L’affaire Bojarski toont zijn briljante werkwijze. Zonder de Tweede Wereldoorlog zou Bojarski waarschijnlijk een keurig...
Roger Casement: diplomaat tegen de elite
De Ierse diplomaat Roger Casement kon niet tegen onrecht. Hij onthulde schandalen in Congo en Peru. Maar toen hij zich op het onrecht in zijn eigen land richtte, kostte hem dat zijn leven. Roger Casement liep kalm het binnenplein van de Londense Pentonville gevangenis op. Het was een mooie dag. De zon scheen. Een priester...
Heeft het bestuderen van de Oudheid nut, vraagt classicus zich af
Wat is het nut van de klassieken? Daarover filosofeert Mary Beard in haar jongste boek. Met satanisch genoegen haalt ze clichés onderuit. Wie Athene als bakermat van de moderne democratie ziet, vergeet maar al te graag dat de stadsstaat op slavernij gedijde en van onafhankelijke en vrije verkiezingen niets moest weten. Bovendien was Athene zo...
Timoer Lenk: massamoordenaar en mecenas
De veertiende-eeuwse despoot Timoer Lenk was een van de wreedste heersers ooit. Hij doodde miljoenen mensen en verwoestte steden als Isfahan, Delhi, Damascus en Bagdad. Tegelijkertijd ontpopte hij zich tot beschermheer van wetenschappers en kunstenaars. Na een reis van vijftien maanden langs de Bosporus, over de Zwarte Zee, door woestijnen en over steppen, bereikte de...
Grijze revolte draait uit op een soap: ouderenpartijen kregen ruzie
In de jaren negentig begon de discussie over de naderende vergrijzing. Was de AOW op termijn nog betaalbaar? Of moest deze voorziening worden hervormd? In het tumult dat ontstond kwamen twee ouderenpartijen op – en gingen weer ten onder. Een wave ging door het Philips-stadion in Eindhoven. Maar het voetbal van PSV gaf daar in...
Migratie is zo oud als de mensheid zelf, blijkt uit dit boek
Zo’n 20.000 jaar geleden begonnen de ijskappen die Europa bedekten te smelten. Het landschap veranderde en er kwamen migratiestromen op gang. Volgens de traditionele opvattingen over de prehistorie ontstonden in de millennia daarna duidelijk afgebakende ‘volken’. Maar Alexander van de Bunt laat zien dat de werkelijkheid veel complexer was. In 1903 werd in de Cheddar-kloof...
Het stalinisme van Lie Alma
Activist Lie Alma zette zich vanaf de jaren dertig in voor tal van progressieve doelen. Maar hoe was haar verhouding tot de CPN? Daarop geeft biograaf Seran de Leede geen duidelijk antwoord. Lie Heijnen werd in Emmen geboren in een katholiek gezin dat nauwelijks het hoofd boven water kon houden. Maar vanwege haar schrandere verstand...
Nieuwe film over de geschiedenis van de Amsterdamse wallen
De documentaire Het hart van Amsterdam toont veertig jaar geschiedenis van de Amsterdamse Wallen. Nieuwe inzichten biedt de film niet, de meerwaarde zit ’m in interviews met betrokkenen. Filmmakers Arnold-Jan Scheer en Roy Dames volgen al jaren het reilen en zeilen op de Wallen. Niet door gesprekken met beleidsmakers, maar met leden van de penoze....
Was Herodotus een naïeve fantast of vroege historicus?
Goudzoekende mieren, vliegende slangen en testikels van bevers tegen baarmoederkwalen. Bepaald geen onderwerpen voor een standaard geschiedverslag, toch komen ze voor in de Historiën van Herodotus. Waarom noteerde hij naast zijn feitelijke observaties ook verzinsels? Over Herodotus (circa 484-425 v.Chr.) persoonlijk is bar weinig bekend. Hij werd geboren in Halicarnassus, het hedendaagse Bodrum aan de...
Je maandelijkse portie geschiedenis
Maandelijks de beste historische artikelen. Bestel nu Historisch Nieuwsblad met korting!