In het bos van Sandarmokh, in de Russische deelrepubliek Karelië, liggen volgens historici de resten van meer dan 6000 slachtoffers van Stalin, die in 1937 en 1938 werden doodgeschoten. Maar de plaatselijke historicus Sergei Verigin propageert een andere theorie: volgens hem stierven veel van de slachtoffers een paar jaar later, tijdens de Tweede Wereldoorlog, toen Finland het gebied in handen had. Het Finse leger zou gevangen Sovjetmilitairen hebben geëxecuteerd en begraven in Sandarmokh.
In de Britse krant The Independent noemt Irina Flige, directeur van het onderzoeks- en herinneringscentrum Memorial in Sint-Petersburg, de alternatieve theorie ‘dwaas’, ‘marginaal’ en ‛primitief’. Er bestaat namelijk geen serieus historisch bewijs voor, terwijl de staande theorie dat Stalin de moorden verordonneerde is gestaafd met allerlei archiefmateriaal.
Toch groef het Russisch Militair-Historisch Genootschap onlangs dagenlang naar skeletten om de theorie van Verigin te testen – of, volgens critici, om Stalins straatje schoon te vegen. Het Genootschap krijgt namelijk geld van het Kremlin, dat de Russische geschiedenis graag heroïsch voorstelt, inclusief de zwartste perioden uit het Sovjetverleden. President Poetin beweert dat het Westen Jozef Stalin demoniseert. Sinds 2016 propageren historici met Kremlin-connecties Verigins theorie als serieus alternatief. Vandaar dat experts zoals Irina Flige zich zorgen maken over het graafwerk in Sandarmokh en het wetenschappelijk gehalte van het onderzoek bekritiseren.
Hun zorgen worden versterkt door beschuldigingen aan het adres van Yury Dmitriyev, een historicus die in de jaren negentig de eerste graven van Sandarmokh ontdekte. Hij werd in 2016 gearresteerd omdat hij pornofoto’s zou hebben gemaakt van zijn elfjarige geadopteerde dochter. Volgens zijn medestanders een onzinnige beschuldiging, bedoeld om hem het zwijgen op te leggen. Inmiddels is Dmitriyev vrijgesproken, maar hij zit alweer vast in afwachting van een nieuwe zaak omdat er nieuw bewijs zou zijn gevonden van seksueel geweld.
Finnen krijgen schuld van Stalins massamoord
Russische historici hebben een massagraf uit de tijd van Stalin geopend. Ze zoeken bewijs dat de slachtoffers zijn doodgeschoten door het Finse leger tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 11 - 2019
Nieuwste berichten
Heeft de dichter van de Odyssee wel echt bestaan?
Dankzij Christopher Nolans verfilming van zijn heldendicht de Odyssee staat Homerus weer in de schijnwerpers. Wie was hij? En heeft hij het wereldberoemde verhaal over de omzwervingen van Odysseus wel zelf bedacht en opgeschreven? Arm en blind, maar gezegend met een groot talent: zo stelden de oude Grieken zich Homerus voor. In elke stadstaat gingen...
De ‘Dutch Approach’ is van Duitse origine
In Nederland zeggen we dat onze politie de burger op een unieke, de-escalerende manier benadert: de ‘Dutch Approach’. Maar die aanpak is in Duitsland uitgevonden, om precies te zijn in München. Een concert van The Rolling Stones in 1965 in de Beierse hoofdstad verliep zonder problemen, omdat politieagenten zelf een rol speelden op het beatfestijn...
De obsessie van Kleine Hans
De Oostenrijke psychiater Sigmund Freud hield niet van eenvoudige verklaringen. Toen een kleuter bang was voor paarden zocht hij naar een diepere oorzaak: het jochie had vast een oedipuscomplex en castratieangst. Kleine Hans was geboeid door Wiwimachers of plassers, in het Nederlands. Rond zijn vierde raakte het Oostenrijkse jochie zijn eigen piemel graag aan, en...
Christenen waren voor én tegen slavernij
Als alle christenen gelijk zijn, geldt dat dan ook voor slaven en hun meesters? Het christendom worstelde eeuwenlang met het antwoord op die vraag, zo toont Martijn Stoutjesdijk in Gods slaafgemaakten. In 1596 deed een Nederlands slavenschip de haven van Middelburg aan. Vanwege problemen aan boord was de kapitein naar Nederland gevaren in plaats van...