In het bos van Sandarmokh, in de Russische deelrepubliek Karelië, liggen volgens historici de resten van meer dan 6000 slachtoffers van Stalin, die in 1937 en 1938 werden doodgeschoten. Maar de plaatselijke historicus Sergei Verigin propageert een andere theorie: volgens hem stierven veel van de slachtoffers een paar jaar later, tijdens de Tweede Wereldoorlog, toen Finland het gebied in handen had. Het Finse leger zou gevangen Sovjetmilitairen hebben geëxecuteerd en begraven in Sandarmokh.
In de Britse krant The Independent noemt Irina Flige, directeur van het onderzoeks- en herinneringscentrum Memorial in Sint-Petersburg, de alternatieve theorie ‘dwaas’, ‘marginaal’ en ‛primitief’. Er bestaat namelijk geen serieus historisch bewijs voor, terwijl de staande theorie dat Stalin de moorden verordonneerde is gestaafd met allerlei archiefmateriaal.
Toch groef het Russisch Militair-Historisch Genootschap onlangs dagenlang naar skeletten om de theorie van Verigin te testen – of, volgens critici, om Stalins straatje schoon te vegen. Het Genootschap krijgt namelijk geld van het Kremlin, dat de Russische geschiedenis graag heroïsch voorstelt, inclusief de zwartste perioden uit het Sovjetverleden. President Poetin beweert dat het Westen Jozef Stalin demoniseert. Sinds 2016 propageren historici met Kremlin-connecties Verigins theorie als serieus alternatief. Vandaar dat experts zoals Irina Flige zich zorgen maken over het graafwerk in Sandarmokh en het wetenschappelijk gehalte van het onderzoek bekritiseren.
Hun zorgen worden versterkt door beschuldigingen aan het adres van Yury Dmitriyev, een historicus die in de jaren negentig de eerste graven van Sandarmokh ontdekte. Hij werd in 2016 gearresteerd omdat hij pornofoto’s zou hebben gemaakt van zijn elfjarige geadopteerde dochter. Volgens zijn medestanders een onzinnige beschuldiging, bedoeld om hem het zwijgen op te leggen. Inmiddels is Dmitriyev vrijgesproken, maar hij zit alweer vast in afwachting van een nieuwe zaak omdat er nieuw bewijs zou zijn gevonden van seksueel geweld.
Finnen krijgen schuld van Stalins massamoord
Russische historici hebben een massagraf uit de tijd van Stalin geopend. Ze zoeken bewijs dat de slachtoffers zijn doodgeschoten door het Finse leger tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 11 - 2019
Nieuwste berichten
Waarom heeft Amerika geen echte socialisten?
Een deel van de Democratische kiezers wil dat de partij afslaat naar links. Maar in de Amerikaanse politiek kreeg het socialisme nog nooit voet aan de grond. Al in 1906 schreef een Duitse socioloog hoe dat kwam: Amerika had een gebrek aan boze arbeiders. Het lijdt geen twijfel dat veel Democratische kiezers genoeg hebben van...
De Sovjets hadden de beste kaarten, maar niemand mocht ze zien
Tijdens de Koude Oorlog reisden Sovjetspionnen de wereld over om het Westen in kaart te brengen. Civiele en militaire infrastructuur werden tot in detail vastgelegd. Om de vijand te misleiden stopten de Sovjets bewust fouten in hun kaarten, maar daar werden hun eigen burgers de dupe van. Tallinn, 1989. Onder toezicht van gewapende soldaten stapt...
De stemming in het Derde Rijk: Duitsers klaagden over lokale nazi’s
De bewoners van het Derde Rijk hadden heel wat klachten over het naziregime, concludeert Peter Longerich na uitgebreid bronnenonderzoek. Maar kan hij bewijzen dat de Duitsers ‘onwillig’ waren om Hitlers agenda uit te voeren? In 1996 publiceerde de Amerikaanse politicoloog Daniel Goldhagen het boek Hitlers gewillige beulen, waarin hij beweerde dat de overgrote meerderheid van...
De muitende matrozen van ‘Schip 7’
De muiterij op marineschip De Zeven Provinciën in 1933 veroorzaakte een politieke schok in Den Haag. Herman Keppy heeft zich verdiept in de achtergronden van de Indonesische muiters. Niemand had gedacht dat ‘inlandse’ marinemannen zelfstandig een slagschip konden besturen. Maar op 4 februari 1933 namen Indonesische matrozen De Zeven Provinciën over. Terwijl een groot deel...