Home Dossiers Martin Luther King

Martin Luther King

  • 15 artikelen
Martin Luther King zwaait naar zijn toehoorders.

Martin Luther King Jr., ook bekend als MLK, was een invloedrijke burgerrechtenactivist in de Verenigde Staten. Met vreedzaam protest, zoals sit-ins, protestmarsen en demonstraties probeerde hij in de jaren zestig het nationaal bewustzijn te vergroten over de ongelijkheid en het racisme waarmee zwarte Amerikanen te maken hadden.

Martin Luther King werd geboren op 15 januari 1929 in Atlanta, Georgia. Hij bleef een groot deel van zijn leven in Atlanta wonen, en was daar actief in de strijd voor gelijke rechten.

Wat heeft Martin Luther King gedaan?

In de jaren zestig zette King zich in om de kloof tussen wit en zwart Amerika te dichten, King werd daarbij beïnvloed door verschillende prominente figuren, waaronder Mahatma Gandhi. Diens geweldloze strijd voor onafhankelijkheid in India inspireerde de Amerikaanse dominee. Hij werd ook beïnvloed door de prediking van zijn vader, Martin Luther King Sr., een baptistische voorganger, en volgde zelf een theologische opleiding.

King had ook goed contact met zangeres Aretha Franklin, die optrad tijdens zijn protesten, en Rosa Parks, de burgerrechtenactivist die weigerde haar zitplaats in een bus op te geven omdat ze daar als zwarte Amerikaan niet mocht zitten.

King staat bekend als vredelievend icoon van de strijd tegen rassenscheiding, maar had ook een radicale agenda: hij keerde zich tegen het Amerikaanse militarisme en sociaal-economische achterstanden. In 1964 bezocht King Oost-Berlijn. Het was een controversieel bezoek, waarmee hij de politiek leiders aan weerszijden van het IJzeren Gordijn in grote verwarring bracht.

Kings strijd leverde naast de nodige aandacht ook nieuwe wetgeving op. In 1964 tekende president Lyndon B. Johnson de Civil Rights Act, die discriminatie verbood op basis van ras, huidskleur, religie, geslacht of nationale oorsprong. Het was de belangrijkste burgerrechtenwet van de twintigste eeuw.

Martin Luther King houdt een toespraak.
Martin Luther King houdt een toespraak.

Een van de meest beruchte incidenten in de strijd voor Amerikaanse burgerrechten was de Freedom Rides-campagne. In 1961 organiseerden King en andere activisten de Freedom Rides om te protesteren tegen de segregatie in het openbaar vervoer in het zuiden van de Verenigde Staten. Ze reisden in bussen door staten zoals Alabama en Mississippi, waar ze vaak werden geconfronteerd met geweld en arrestaties.

Martin Luther King en Malcolm X

King had een lastige relatie met mede-activist Malcolm X, een belangrijke stem in de burgerrechtenbeweging. King en Malcolm X waren van mening dat de ongelijkheid en het racisme in Amerika opgelost moesten worden, maar hij zag in gewelddadig verzet de oplossing. MLK liet in een interview met Playboy zijn onvrede over Malcolm X’s methodes blijken, maar uit het transcript van dat interview blijkt dat hij in werkelijkheid een stuk genuanceerder over Malcolm X dacht dan lang werd gedacht.

Malcolm X werd op 21 februari 1965 vermoord tijdens een toespraak in Harlem. Netflix maakte de documentaireserie Who killed Malcolm X? over zijn dood.

‘I have a dream’

Zijn beroemdste toespraak gaf Martin Luther King Jr. tijdens de March on Washington for Jobs and Freedom in 1963. Deze ‘I have a dream’-toespraak, waarin hij opriep tot een einde aan racisme en gelijke rechten voor iedereen, werd een iconisch moment in de geschiedenis van de burgerrechtenbeweging.

King en de FBI

MLK had te maken met tegenstand en surveillancemaatregelen van de FBI tijdens zijn activisme. De FBI – onder leiding van directeur J. Edgar Hoover – hield King en andere burgerrechtenleiders nauwlettend in de gaten. Ze probeerden belastend materiaal te verzamelen om King in diskrediet te brengen en zijn invloed te ondermijnen. Onder het mom van nationale veiligheid werden King en zijn organisatie, de Southern Christian Leadership Conference (SCLC), vaak bespioneerd en afgeluisterd.

Dood Martin Luther King

Op 4 april 1968 werd MLK vermoord in Memphis, Tennessee. Hij werd neergeschoten door James Earl Ray, die hem uit racistisch motief doodschoot. De moord schokte de wereld en bracht een golf van protest teweeg. Martin Luther King Jr. werd begraven in zijn geboorteplaats Atlanta, waar zijn graf nu een herdenkingsplaats is voor zijn nalatenschap en een monument voor de voortdurende strijd voor gelijke rechten.

Kings erfenis

Ter herinnering aan MLK wordt in de Verenigde Staten iedere derde maandag van januari Martin Luther King Day gevierd. Een spraakmakende film over Martin Luther King is Selma. Daarin wordt geen kwijlend heldenverhaal over King opgedist, maar krijgen we een kijkje achter de schermen van zijn activisme. De Britse historicus en journalist Godfrey Hodgson schreef een meeslepend boek over Martin Luther King.

Medewerkers van King wijzen na de aanslag waar het schot vandaan kwam, Memphis, 4 april 1968.
Medewerkers van King wijzen na de aanslag waar het schot vandaan kwam, Memphis, 4 april 1968.
Recensie

King verwachtte de aanslag al lang

De laatste jaren van zijn leven stond burgerrechtenactivist Martin Luther King onder grote druk. Veel witte liberalen vonden hem te radicaal, maar de Black Panthers meenden juist dat hij niet ver genoeg ging.

Lees meer
‘King was veel ruimdenkender dan we dachten’
‘King was veel ruimdenkender dan we dachten’
Nieuws

‘King was veel ruimdenkender dan we dachten’

In 1965 gaf Martin Luther King een beroemd interview, waarin hij kritische uitspraken deed over Malcolm X. Maar King had meer respect voor hem dan het interview doet vermoeden.

Lees meer
Lyndon B. Johnson en zijn verloren oorlog tegen armoede
Lyndon B. Johnson en zijn verloren oorlog tegen armoede
Artikel

Lyndon B. Johnson en zijn verloren oorlog tegen armoede

Als het kabinet niet met nieuwe maatregelen komt, stijgt het aantal Nederlanders dat in armoede leeft naar bijna 1 miljoen, waarschuwt het CPB. De Amerikaanse president Lyndon B. Johnson introduceerde vanaf 1965 de ‘Great Society’. Een ambitieus programma om de armoede in zijn land aan te pakken. Maar hij stuitte van links tot rechts op tegenstand.

Lees meer
Who killed Malcolm X?
Who killed Malcolm X?
Recensie

Who killed Malcolm X?

Wie vermoordden op 21 februari 1965 Malcolm X? De radicale zwarte burgerrechtenactivist werd tijdens een toespraak in een zaal in Harlem door drie schutters met zestien kogels doorzeefd. Een van de vluchtende moordenaars, Talmadge Hayer, werd meteen buiten gearresteerd. De andere twee ontkwamen. Later werden twee verdachten opgepakt en met Hayer tot lange gevangenisstraffen veroordeeld....

Lees meer
Protest tegen de Vietnamoorlog
Protest tegen de Vietnamoorlog
Artikel

Amerika raakte verdeeld door studentenprotesten

In 1968 leidden studentenprotesten tot grote verdeeldheid onder de Amerikaanse bevolking. Arbeiders moesten niets hebben van de rebellerende jongeren die universiteitsgebouwen bezetten.

Lees meer
Selma: boeiende film over Martin Luther King
Selma: boeiende film over Martin Luther King
Recensie

Selma: boeiende film over Martin Luther King

Kick Out Zwarte Piet wilde demonstreren bij de Sinterklaasintocht in Staphorst. In 1965 koos Martin Luther King bewust voor Selma als protestdoelwit om geweld uit te lokken.

Lees meer
Soldaten rond de bus van de Freedom Riders.
Soldaten rond de bus van de Freedom Riders.
Artikel

Freedom Rides: de bus in voor gelijkheid

In de zomer van 1961 namen honderden blanken en zwarten deel aan de zogeheten Freedom Rides. Ze protesteerden daarmee tegen de rassenscheiding in het busvervoer. Dat kwam hen duur te staan. ‘Eet goed en geniet ervan, want dit is misschien ons Laatste Avondmaal.’ Begin mei 1961 proberen John Lewis en zijn metgezellen zich te ontspannen...

Lees meer
Johnson tekent de Civil Rights Act
Johnson tekent de Civil Rights Act
Artikel

Johnson en de Civil Rights Act

Als een krijgsheer loodste Lyndon B. Johnson de Civil Rights Act in 1964 door het Congres. De wet verbood discriminatie op basis van ras, huidskleur, religie, geslacht of nationale oorsprong. De Civil Rights Act was de belangrijkste burgerrechtenwet van de twintigste eeuw. Toen Lyndon B. Johnson op 22 november 1963 aan boord van de Airforce...

Lees meer
Martin Luther King houdt een toespraak.
Martin Luther King houdt een toespraak.
Artikel

Martin Luther King in Oost-Berlijn

Martin Luther King bracht in 1964 een controversieel bezoek aan Oost-Berlijn. Midden in de Koude Oorlog gaf hij duizenden inwoners van de stad weer hoop. Daarmee bracht hij de politiek leiders aan weerszijden van de grens in grote verwarring. Over het bezoek van Martin Luther King aan Oost-Berlijn is weinig geschreven. Toch vormde het een...

Lees meer
Boek over Martin Luther King
Boek over Martin Luther King
Artikel

‘King liet zich niet verlammen door angst’

‘Dankzij Martin Luther King valt het klassieke racisme niet meer te verdedigen. Dat is zijn grootste prestatie,’ meent de Engelse historicus en journalist Godfrey Hodgson. Hij schreef een meeslepend boek over de Amerikaanse mensenrechtenactivist en dominee Martin Luther King (1929-1968). Hodgson laat alle kanten van King zien, de goede én de slechte. ‘In de overlevering...

Lees meer
Radicale King
Radicale King
Artikel

De radicale agenda van Martin Luther King

Hij is een alom geliefd icoon van de strijd tegen de rassenscheiding in Amerika. Maar Martin Luther King had ook een radicale agenda: hij keerde zich tegen militarisme en sociaal-economische achterstanden. Die kant van King vergeet Amerika liever. Op 5 december 1955 waren Martin Luther King Jr. en zijn vrouw Coretta al vroeg wakker. Terwijl...

Lees meer
Arrestatie van Rosa Parks
Arrestatie van Rosa Parks
Column

Hoe spontaan was de verzetsactie van Rosa Parks?

Op 24 oktober 2005 overleed Rosa Parks, een icoon van de Amerikaanse burgerrechtenbeweging. De gebeurtenis die haar tot dat icoon maakte vond plaats op 1 december 1955 in Montgomery, Alabama. In die jaren was het openbaar vervoer in de zuidelijke staten van de Verenigde Staten gesegregeerd. In de stadsbussen van Montgomery betekende dat dat de...

Lees meer