‘Als wij het niet doen, wie dan wel?’
Hoe kan het dat een groep die relatief zo klein was zo’n grote rol innam binnen het Nederlands verzet? Op die vraag stuitte schrijver en historicus Jeroen Kemperman. Hij deed onderzoek naar de rol van studenten in de Tweede Wereldoorlog en kwam al snel tot de conclusie dat de studenten van onmiskenbaar belang waren voor...
‘4 en 5 mei moeten alleen over WO2 gaan’
In de stelling reageert een vast panel van historici op een actuele gebeurtenis. Martin Sommer: ‘Wat in de discussie over 4 en 5 mei vaak wordt vergeten, is dat de betekenis van de Tweede Wereldoorlog wezenlijk is veranderd. En vooral dat wijzelf niet meer dezelfde mensen zijn als degenen die de oorlog herdachten...
Truus Wijsmuller
De Duitsers zagen Truus Wijsmuller als een verrückte Holländische. Maar voor duizenden Joodse kinderen was ze hun ‘tante Truus’. Ze organiseerde kindertransporten vanuit het Derde Rijk naar Engeland en redde zo talloze levens. Dit jaar wordt ze geëerd met een documentaire. De pijn om je kind te laten gaan, is onvoorstelbaar,’ zal moeder Franzi later...
Een balpen bestond nog niet
Een tv-kijker die in de jaren zeventig zit te zappen? Dat kan niet, want toen was er nog geen afstandsbediening. Toch telt menige roman dit soort onjuistheden. Annegreet van Bergen ontdekte een vreemde fout in een boek van W.F. Hermans. Een van de spannendste romans over de Tweede Wereldoorlog is ongetwijfeld De donkere kamer...
Oostenrijkse elite steunde de aansluiting
Op 12 maart 1938 marcheerden Duitse troepen Oostenrijk binnen. Vanaf dat moment hoorden de twee landen bij elkaar. Volgens de Oostenrijkers hebben ze de Anschluss nooit gewild. Maar is dat wel zo? Oostenrijkers zien zichzelf graag als de eerste slachtoffers van Adolf Hitler. Op 1 november 1943 verklaarden de geallieerden namelijk dat Oostenrijk ‘het eerste...
Terreur op de Coolsingel
In Rotterdam vond in 1938 een gruwelijke aanslag plaats op een Oekraïense politicus. In het overspannen politieke klimaat speculeerden kranten volop over de dader. Dat kon in elk geval geen Nederlander zijn, meenden ze. Want het kwaad kwam uit het buitenland. Het was mooi zonnig weer op maandag 23 mei 1938. Op de Coolsingel in...
Nach Holland – Gerard Groeneveld
De verzamelwoede van Gerard Groeneveld levert met enige regelmatig bijzondere publicaties op over de Tweede Wereldoorlog. Zoals over ‘foute’ Nederlandse boeken en hun uitgevers, of over zangbundels van de NSB. De afgelopen tien jaar verzamelde Groeneveld amateurfoto’s die Duitse soldaten maakten tijdens de inval in Nederland in mei 1940. Op beurzen en...
Wim Alosery (1923-2018) leerde op jonge leeftijd onzichtbaar te zijn
De Amsterdammer Wim Alosery overleefde drie concentratiekampen en een van de grootste scheepsrampen aller tijden. Op zijn 94ste deed hij zijn verhaal, dat auteur Frank Krake optekende in De laatste getuige. ‘Wim heeft zelfs zijn kinderen nooit het hele verhaal verteld. Hij wilde voorkomen dat zijn gezin ook slachtoffer zou worden van de oorlog.’ Historisch...
‘In Indonesië was altijd oorlog’
Hij is zich rot geschrokken, zegt Piet Hagen. Het Nederlandse bewind in Indië was veel gewelddadiger dan we denken, zo onthult hij in zijn boek Koloniale oorlogen in Indonesië. Vijf eeuwen verzet tegen vreemde overheersing. Buitenlandse mogendheden – Nederland voorop – voerden zo’n vijfhonderd keer oorlog in de archipel. Daarbij doodden zij drie tot vier...
Gedenkteken voor gerechtigheid
Twee Joodse mannen uit de Oekraïense stad Lviv gaven het internationaal recht vorm met hun begrippen ‛misdrijven tegen de menselijkheid’ en ‛genocide’. Philippe Sands volgde hun sporen voor zijn boek Galicische wetten en ontdekte dat de juridische geschiedenis verweven was met het verhaal van zijn Joodse familie.
Voorpublicatie: Frederik Ruysch (1638-1731) – Luuc Kooijmans
Hebben lymfevaten kleppen? En zo ja, wat betekent dat? Om deze vragen draaide een heftig debat tussen twee zeventiende-eeuwse preparateurs. De jonge Frederik Ruysch gaf de definitieve antwoorden en bewees de wetenschap daarmee een grote dienst. Hoogeraar anatomie Jan van Horne was een ervaren ontleder van menselijke lichamen, maar niet bijzonder handig. Daarom was...
Makke schapen zwoegen van 9 tot 5
Tegenwoordig gaat vrijwel iedereen naar school of kantoor. Maar lange tijd was dat volgens Annegreet van Bergen niet vanzelfsprekend. De huidige arbeidscultuur is nog jong. Bespottelijk en onverdraaglijk vond ik het om elke dag op door anderen vastgestelde tijden naar school te gaan. Daarom spijbelde ik. Na verloop van tijd vond ik het te kinderachtig...