Cicero’s verzet tegen dictator Julius Caesar
Met lede ogen moest de Romeinse senator Cicero aanzien hoe Julius Caesar zich tot een tiran ontpopte. En hoe alle republikeinse waarden verloren gingen. Daarom bedacht hij een opvallende vorm van protest. Het leek wel vriendschap. Toen Julius Caesar zich had losgemaakt uit de armen van zijn geliefde Cleopatra en naar Italië terugkeerde, wachtte Marcus...
Sterven voor God: de oorsprong van het martelaarschap
Als moslims in het nieuws komen vanwege een zelfmoordaanslag, verwijzen analisten vaak naar de Koran of de islamitische overlevering. Daar zou de oorsprong liggen van de martelarencultus. Maar dat is onjuist. Christenen en Joden begonnen al eerder met deze gewelddadige spirituele traditie. Nadat ze op 29 mei 1453 de Byzantijnse hoofdstad Constantinopel hadden veroverd, sloegen...
Voorpublicatie: De Gouden Rots – Willem de Bruin
Op 16 november 1776 beantwoordde de Nederlandse commandant op Sint-Eustatius de saluutschoten van een onbekend oorlogsschip. Deze groet kreeg later een groot gewicht: de Republiek zou daarmee als eerste de onafhankelijkheid van de Verenigde Staten van Amerika hebben erkend. Maar was dat ook de bedoeling? De kruitdamp van de saluutschoten die in kleine wolkjes boven...
Triomferende liberaal
Advocaat en politicus Dirk Donker Curtius had grote invloed op negentiende-eeuwse liberalen en op de grondwet van 1848. ‘De drukpers is de koningin der aarde.’ Dat zei jurist Donker Curtius voor de Hoge Raad, toen hij daar de Arnhemsche Courant verdedigde. Die had in februari 1839 geschreven over een melding dat op...
Ongepaste ‘territoriale claim’
Antonio Tajani, de Italiaanse voorzitter van het Europese Parlement, heeft een historische blunder begaan. Tajani sprak in februari tijdens een herdenkingsbijeenkomst in Basovizza, op de grens van Italië en Slovenië. Hier vermoordden tijdens de Tweede Wereldoorlog Joegoslavische communisten een groot aantal vermeende fascisten, onder wie vooral ook veel onschuldige Italianen. Tajani beëindigde...
Bijbel van Witbooi terug naar Namibië
De Duitse deelstaat Baden-Württemberg heeft aan Namibië een historische bijbel teruggeven, die heeft toebehoord aan de legendarische Nama-leider Hendrik Witbooi. Duitse koloniale troepen stalen de bijbel in 1893. In tegenstelling tot Groot-Brittannië, Frankrijk en Nederland had het Duitse Rijk een relatief bescheiden koloniaal bezit. De uitbuiting en verschrikkingen waren er niet minder...
Willen de ware maoïsten opstaan?
Een groep studenten aan de prestigieuze Peking Universiteit in Beijing organiseerde in december een politieke manifestatie ter ere van Mao. Ze werden prompt gearresteerd. In februari kwamen de studenten met een video waarin ze gedwongen zelfkritiek toonden – precies zoals dat gebeurde tijdens de Culturele Revolutie. De studenten hadden zich, volgens de video,...
Taalkwestie beïnvloedt kolonialisme-debat België
In februari publiceerden experts van de VN een zeer kritisch rapport over de Belgische omgang met het koloniale verleden. Zij adviseerden de regering dan ook om daarover officiële excuses aan te bieden. Historicus Frank Gerits (Universiteit Utrecht) doet onderzoek naar propaganda voor Belgisch-Congo in onder andere de Verenigde Staten. Als Vlaming in...
Sinan Can over zijn historische held
Programmamaker Sinan Can reist geregeld naar oorlogsgebieden. In zijn reistas zit altijd het werk van zijn held de Perzische soefimysticus en dichter Jalal ad-Din Rumi, die hem inspireert en troost. Op 25 maart wordt het eerste deel van Cans tweeluik uitgezonden: Sinan zoekt de klas van Elias. Wanneer maakte u kennis met Jalal...
Column Annegreet van Bergen: druktechniek
In de negentiende eeuw leerden steeds meer Nederlanders lezen. Handige ondernemers speelden daarop in door steeds meer boeken en kranten op de markt te brengen. Toch bleef de vraag naar informatie onverzadigbaar, zo constateert Annegreet van Bergen. Eerst verdween hier in Zutphen de afvalkalender, toen de bioscoopladder. Dat wil zeggen, sinds kort staat op internet...
Stelling: kernwapens
Martin Sommer: ‘Ik ben niet gerust op die bom. Emoties spelen internationaal een te grote rol om altijd maar rationele afwegingen van de nucleaire machten te kunnen verwachten. Tijdens de Koude Oorlog werkte de wederzijdse afschrikking ten dele omdat de twee dominante machtsblokken — het kapitalistische Westen en het communistische Oostblok — ondanks alles een...
De ongehoorde helft – Paul van der Steen
Enorm dedain voor vrouwen in de politiek Als Carry Pothuis-Smit in 1920 in de Eerste Kamer komt, wordt ze door de helft van de Kamerleden genegeerd. De ‘socialistische huisvrouw’ heeft afkomst én geslacht tegen. Haar verkiezing laat zien hoe democratie en samenleving afglijden, meent een katholieke krant. Pothuis-Smit is een van de eerste vrouwen die...