De terugkeer van een ‘zombiegeschiedbeeld’
Boeken en films hebben bijgedragen aan het mythische beeld van de Perzische invasie van Griekenland (480 v.Chr.) als een oorlog waarin een despoot met een Oosters leger de Griekse vrijheidswaarden bedreigt. In zijn nieuwe boek Xerxes in Griekenland gaat Jona Lendering deze mythe, een ‘zombiegeschiedbeeld’, te lijf. De Nederlandse historicus vertelt het verhaal van de...
De oorlog van horen zwijgen
Na de oorlog vertrekken de ouders van Mieke Eerkens naar Amerika. Nederland voelt niet meer als thuis, dus zoeken zij het geluk in Californië. Hier groeit Mieke op. Decennia later schrijft ze het boek All ships follow me, waarin zij het oorlogsverleden van haar ouders blootlegt. Het boek verschijnt nu in het Nederlands: De oorlog...
Neem de tijd en laat je passie zien
Marike Barendse is uitgeroepen tot beste geschiedenisleraar van 2019. Het Rijksmuseum, de NTR en het Nationaal Archief reikten die prijs dit jaar voor de zesde keer uit. De jury beoordeelde meer dan honderd aanmeldingen en Barendse, al twaalf jaar docent op het Vossius Gymnasium in Amsterdam, kwam als winnaar uit de bus. Haar geheim: ‘neem...
‘Op zee vinden allerlei ontwikkelingen plaats waar we weinig aandacht voor hebben’
Er zijn bibliotheken volgeschreven over de geschiedenis van geopolitiek, maar wat er op zee gebeurt blijft volgens filosoof Haroon Sheikh onderbelicht. In zijn boek Hydropolitiek beschrijft hij de geschiedenis van de zeven grote wereldzeeën. Hij constateert dat de ligging van steden en gebieden een onontkoombare invloed heeft op de politiek, economie en tradities van samenlevingen....
Germanofobie
Rond 105 v.Chr. bezorgden Germanen de Romeinen een collectief trauma, dat vijf eeuwen lang zou blijven opspelen. Eind tweede eeuw voor Christus leden de Romeinen enkele nederlagen tegen de noordelijke Cimbri en Teutones. Dramatische verslagen hiervan hielden de angst voor volkeren uit het noorden een half millennium lang levend, en geschikt voor politiek gebruik. ...
Geen recht voor onkuise vrouwen
Vrouwen die aangifte van verkrachting deden, moesten in Victoriaans Engeland kunnen aantonen dat ze van goede zeden waren. In 1878 meldde een 13-jarig Engels dienstmeisje dat ze verkracht was. Een dag daarna werd ze onderzocht door arts Albert Benthall, die bij het meisje geen tekenen zag dat ze daags ervoor voor het eerst seks had...
Gerenommeerd wetenschapsblad verkoopt onzin
Onzinnig, slecht geïnformeerd, vreselijk – kenners oordelen hard over een recent artikel in het vooraanstaande wetenschappelijke tijdschrift Science over de invloed van de middeleeuwse kerk op de westerse psyche. De auteurs van het Science-artikel – géén historici – stellen dat langdurige blootstelling aan de katholieke kerk de westerse mens individualistischer heeft gemaakt...
Hollandse meesteressen
Kunstliefhebbers in Washington kunnen werken bewonderen van Nederlandse vrouwelijke schilders uit de zeventiende en achttiende eeuw. Onder anderen Judith Leyster, Maria Sibylla Merian en Rachel Ruysch hangen tijdelijk in het National Museum of Women in the Arts, dat vrouwelijke kunstenaars uit de schaduw van hun mannelijke collega’s wil halen. In de zeventiende en...
Spanjegangers net zo ‛eng’ als IS’ers
Tachtig jaar voor de huidige onrust over terugkerende IS-strijders was er vergelijkbare weerstand tegen terugkerende Spanjegangers. Zo’n 650 Nederlandse vrijwilligers vochten in de Spaanse Burgeroorlog (1936-1939) aan de kant van de linkse, democratisch gekozen regering, die werd bedreigd door een ultrarechtse opstand onder leiding van generaal Franco. In 1938 werden ze teruggetrokken uit het conflict....
Democratisering verloopt niet rechtlijnig
Al 900 jaar geleden ontstonden in Europa de eerste vormen van politieke participatie: burgers zochten bescherming tegen de grillen van hun heersers. In zijn nieuwste boek Mede-zeggenschap laat emeritus hoogleraar geschiedenis Wim Blockmans zien hoe vervolgens de rechtsstaat en de democratie opkwamen. En hoe ze nu weer worden bedreigd. ‘De parlementaire democratie houdt vast aan...
Ian Buruma over zijn historische held
Schrijver en historicus Ian Buruma heeft talloze boeken en essays op zijn naam. In zijn woonplaats New York werkt hij momenteel aan een boek over de opkomst en ondergang van de Anglo-Amerikaanse orde. Buruma bewondert de Duitse dichter en essayist Heinrich Heine (1797-1856) als humoristische vrijdenker. Wanneer maakte u kennis met Heinrich...
Vensters op de wereld
Glas verbreedt letterlijk onze blik, stelt Annegreet van Bergen vast. Dankzij brillen, microscopen en steeds grotere vensterruiten gaan er werelden voor ons open. Glas doet wonderen. Dat zie je in Amsterdam-Noord, waar de ene na de andere industriële locatie wordt omgetoverd tot hotspot vol creatieve, culturele en uitgaansactiviteiten. Zo ook het gebied rond het Gedempt...