Stille getuigen: De held van Durazzo
De geschiedenis laat haar sporen achter. Monumenten, voorwerpen en graven herinneren aan bijna vergeten personen. Hun verhaal wordt hier verteld. Deze keer het borstbeeld van nationale held Lodewijk Thomson op de Zuiderbegraafplaats in Groningen. Het donderde en bliksemde boven Groningen op 15 juli 1914. ‘Loodzwart wordt de lucht: de duisternis wordt aldoor grooter, ’t is...
De vooruitgang: Massaal Nederlands verzet tegen Napoleon
Er zijn proefschriften, lezingen of artikelen die ons beeld van het verleden ingrijpend veranderen. Deze keer het proefschrift van Johan Joor, die bestrijdt dat de Nederlanders zich gelaten neerlegden bij de Napoleontische overheersing. ‘We gingen er altijd van uit dat Nederland tijdens de Napoleontische bezetting een rustige en zelfs saaie tijd doormaakte. Maar het blijkt...
Beeldgeheim
Een onbekende foto. Is het verhaal erachter te vertellen? Deze keer een poging van Manuela Kemp, RTL4-presentatrice van De heren van Amstel live en Cisca Dresselhuys, hoofdredactrice van Opzij. ‘Het is een herfstige, grijze dag in de jaren twintig van de vorige eeuw, ergens in Noord-Holland’, vermoedt Manuela Kemp. ‘De twee vrouwen – de rechter...
Spielberg
De filmproducent zegt: ‘Ik voel mij verwant met alle overlevenden’. Sterker nog: ‘Ik voel mij verbonden met het concept van de holocaustoverlevende, al heb ik er relatief weinig ontmoet.’ De filmproducent vertelt over een op video opgenomen relaas van een Poolse oud- kampbewoonster. Hij verstond er geen woord van, maar was geroerd door de kracht...
Macht
Stel, men behoort tot de machtigste historici van Nederland. Neen, gemeten naar verdeel en heersposities, variërend van het voorzitterschap van het Stimuleringsfonds Culturele Omroepproducties tot de adviesraad van het W.F. Hermans Instituut tot het comité van aanbeveling inzake de St. Nicolaas-optocht in Amsterdam, is men de machtigste historicus van Nederland. En stel, men heeft één...
Verwacht
De grote ouden Het magnum opus van H.W. von der Dunk komt eraan. Twee delen, duizend bladzijden over de cultuur van Europa in de twintigste eeuw. Het boek heet De verdwijnende hemel en het belooft ‘de hele fantastische en verschrikkelijke twintigste eeuw in een scherp licht te zetten’ (Meulenhoff, november 2000). Van een ander eminent historicus,...
Een noeste hovenier
Een ‘noeste hovenier in de achtertuin der historiografie’, die ook in zijn vrije tijd graag zijn tuintje wiedt. Zo karakteriseert M.C. Brands de specialist in de theorie van de geschiedenis P.B.M Blaas. Blaas’ specialisme was de theorie van de geschiedenis. Hij publiceerde met name over de geschiedenis van de geschiedschrijving in de negentiende en twintigste...
De heidense Middeleeuwen
Bredero heeft een vuistdik boek geschreven over (of liever: tegen) de ‘ontkerstening der Middeleeuwen' die moderne historici als Schmitt verkondigen.
Onstilbare honger naar radicale reinheid
Poorthuis en Salemink, verbonden aan de Katholieke Theologische Universiteit, gebruikten 488 bladzijden voor hun ‘levensverhaal’ van de joodse Sophie van Leer, die zich tot het roomse geloof had bekeerd. Daarna volgen drie en een halve bladzijde epiloog. Ze stellen er vier maal de vraag: ‘Wie was Sophie van Leer?’ Hun antwoord luidt telkens anders. Ook...
De bank, de verzekering en de beurs versus joodse organisaties
Verzekeraar Aegon speelt hoog spel in Amerika. De directeur van de beurs heeft geen tijd om joodse organisaties te ontvangen. Sommige bankiers vragen zich af of betalingen überhaupt wel zin hebben. Een reconstructie van de moeizame onderhandelingen van de financiële wereld met joodse organisaties over de joodse claims. Na alle rapporten, discussies en ruzies was...
Neonazi’s
Als nog altijd walmend uitlaatgas van een inmiddels gesloopte auto is de enige erfenis van ruim veertig jaar ‘socialistische’ opvoeding het geweld van neonazi’s in de voormalige DDR. Dat roept de vraag op naar de ware oorsprong van het nationaal-socialisme in Duitsland. Immers, de ook in Nederland populaire verklaringen voor de gestaag groeiende terreur van...
Vertrouwen
Het Machiavelli-tijdperk is voorbij. Niet langer wordt de politiek beheerst door wantrouwen. De politiek neemt het paradigma van de economie over: vertrouwen. Waarom zijn de kranten de laatste tijd zo saai? Waarom lijkt er in onze wereld haast niets spannends meer te gebeuren waarop een toekomstige generatie van historici haar analytisch vernuft los kan laten?...