KATHOLIEKEN, KERK EN WERELD. ROERMOND EN HELMOND IN DE LANGE NEGENTIENDE EEUW
Als dit niet zo’n bedaard blad was, had u nu vast een stukje van bisschop J.M. Gijsen van Reykjavik onder ogen gekregen. Ik zal dat even uitleggen. Hans Verhages dissertatie Katholieken, kerk en wereld, over de verzuiling in Roermond en Helmond, is niet alleen een tale of two cities, maar ook het verhaal van twee...
HET PHILIPS-KOMMANDO IN KAMP VUGHT
Van februari 1943 tot de zomer van 1944 en van de zomer van 1945 tot maart 1948 had het elektronicaconcern Philips in het concentratiekamp Vught een werkplaats waar gevangenen scheerapparaten, knijpkatten en andere artikelen fabriceerden. Dat lijkt vreemd, maar voor de toevoer van grondstoffen, de afzet van hun producten en de beschikking over hun personeel...
MUIZENHOL. NEDERLAND VOLGENS WILLEM FREDERIK HERMANS
In 1981 verzuchtte de schrijver W.F. Hermans (1921-1995) in een vraaggesprek met Max Pam: ‘Ik ben een dominee met een lege kerk.’ Een mooie uitspraak, maar er klopte niets van. Bij leven had Hermans al een hele schare trouwe kerkgangers, bij wie zijn woorden erin gingen als Gods woord in een ouderling. Na zijn dood...
Nieuwe Wieken
Er rust nog maar één taboe op seks en dat is het niet bedrijven ervan, las ik van de week in de Volkskrant. Ik bedreef het nog maar net, en heel voorzichtig, toen ik in 1967 ging werken bij Uitgeverij Nieuwe Wieken in Uithoorn. De uitgeverij, voordien uitsluitend bestaand uit Jons Blazer (de broer van...
De Vooruitgang: Met de wichelroede op zoek naar de moordenaar
Proefschriften, lezingen of artikelen kunnen ons beeld van het verleden ingrijpend veranderen. Juliëtte van den Elsen onderzocht de rol van demonen, occulte krachten en monsters in het denken van de vroege Verlichting. De Verlichting wordt vaak voorgesteld als een periode van rationalisering, waarin tradities en bijgeloof plaatsmaakten voor wetenschappelijk onderzoek en rede. Maar historica Juliëtte...
Stille Getuigen: De plek waar IJje Wijkstra toesloeg
De geschiedenis laat haar sporen na. Monumenten, voorwerpen en graven herinneren aan bijna vergeten personen. Hun verhaal wordt hier verteld. Deze keer de gedenksteen bij het Groningse gehucht Kornhorn, op de plek waar IJje Wijkstra (1895-1941) in 1929 vier veldwachters doodschoot. IJje Wijkstra en zijn minnares Aaltje Wobbes worden in de vroege ochtend van 18...
Nederland in verval?
Al meer dan vijfhonderd jaar behoort Nederland tot de succesvolste landen ter wereld. Ook nu nog scoort Nederland uitstekend in de comparatieve statistiek. In de Human Development Index van de Verenigde Naties, een ruwe indicatie voor de kwaliteit van het bestaan in de verschillende naties, staat Nederland samen met België op de zevende plaats. Het...
Beeldgeheim juni 2003
Een onbekende historische foto. Wat is het verhaal erachter? Monique Hagen, kinderboekenschrijfster en presentatrice van Klokhuis, en Gerda Havertong, kunstenares en bekend van Sesamstraat, doen een poging. ‘De jongens dragen dezelfde kleren, dezelfde gympen en allemaal dezelfde dekens,’ merkt Monique Hagen op. ‘Misschien van het Rode Kruis?’ Gerda Havertong: ‘Het lijken me Vietnamese vluchtelingen, zo...
Mijn verhaal: ‘De oorlog en 1974 waren gewroken’
Door de winst op Duitsland in de halve finale van het EK-voetbal van 1988 rekende Oranje in één keer af met tal van oude Nederlandse frustraties. Harry Bonte (61) maakte speciaal voor de legendarische voetbalwedstrijd een busreis naar Hamburg. Daar zaten we dan: tien keurige heren tussen veertig Achterhoekse boeren en boerinnen. Een paar dagen...
Nederland doet proefwerk geschiedenis. Cijfer: een 4
Het Historisch Nieuwsblad en de Stichting Actueel Verleden legden 683 Nederlanders een proefwerk geschiedenis voor. Resultaat: een paar duizend misverstanden over de Nederlandse geschiedenis. ‘Willem van Oranje kwam in opstand tegen de Romeinen’, ‘De Eerste Wereldoorlog begon in 1550’, en: ‘De ouders van Juliana waren Claus en Diana.’ Met vijftien heel simpele vragen over de...
Het hoge woord: De persoonlijkheid van de schrijftafelmoordenaar
De Duitse bureaucraten Willi Zöpf en Wilhelm Harster zeiden na de Tweede Wereldoorlog dat ze wel degelijk wisten dat ze meewerkten aan de massamoord op de joden. Toch zijn ook zij typische ‘schrijftafelmoordenaars’, net zoals Adolf Eichmann, die beweerde niets van het lot van de joden te weten. Het was Adolf Eichmann die het begrip...
John F. Kennedy in Nederland
De jonge John F. Kennedy bracht tijdens een wervelende Grand Tour door Europa in 1937 ook een bezoek aan Nederland. De Nachtwacht vond hij interessant, maar Den Haag ‘nogal saai’. Tussen de brieven en bescheiden die biograaf Geoffrey Perret onderzocht voor het recent in Nederland verschenen Jack Kennedy. Een leven als geen ander zat ook...