De overheid, dat zijn wij
Over de huidige gelijkstelling van democratie met het parlement zouden de oude Atheners verbijsterd zijn geweest. Zij waren veel directer bij het bestuur betrokken: op een gewone Atheense werkdag was één op de zes burgers in politieke functie. Toch kan het Atheense systeem wel degelijk worden beschouwd als voorloper van de moderne democratie. Welke moderne...
Schaduwvrouw met een voorliefde voor breien
De Franse geschiedenis kent tal van dramatische momenten, en de exodus van juni 1940 kan hiertoe zeker worden gerekend. De verrassend snelle Duitse opmars door Noord-Frankrijk joeg naar schatting 8 miljoen Fransen uit hun huizen, de straat op richting zuiden. Hele streken, steden en dorpen raakten ontvolkt. Eindeloze colonnes vluchtelingen ontwrichtten de infrastructuur. In het...
Revolutie onder de zustertjes
In 1967 ging een groep augustinessen uit Heemstede op bezoek in Lourdes. Voor de ingang van de Rozenkransbasiliek lieten ze zich op de foto zetten: allemaal in donker habijt met een hoekige witte kap en een kruisje op de borst. Een jaar later ging er weer een groep van dezelfde congregatie. Ook nu lieten de...
Een intellectuele geweldenaar
Een biografie als antwoord op een autobiografie, zo kan deze monumentale studie van Margit van der Steen over Hilda Verwey-Jonker (1908-2004) worden gekenschetst. De auteur kiest de ‘raadsels’ in het eigen boek van haar hoofdpersoon, Er moet een vrouw in, als vertrekpunt. Het is Verwey-Jonker dus niet gelukt het ‘uitgebreide gewroet in haar verleden’ door...
Vervlochten in een dodelijke omhelzing
Dit is een belangrijk boek, echt belangrijk. Omdat het veel materiaal uit moeilijk toegankelijke Oost-Europese bronnen in een coherent historisch verhaal verwerkt. En ook omdat de ingetogen stijl het weinig opbeurende onderwerp met bijna hallucinerende scherpte in beeld brengt. Maar Bloedlanden van Timothy Snyder, de veelvuldig bekroonde hoogleraar geschiedenis aan Yale University, is vooral een...
We deden kwaad, maar vooral ook veel goed in Indië
Mag je schrijven over historisch pijnlijke onderwerpen zonder de grote morele kwesties expliciet aan de orde te stellen? In het geval van de Tweede Wereldoorlog ligt het antwoord besloten in de vraag. Zowel Loe de Jong als zijn eigentijdse erfgenaam Chris van der Heijden schreef zijn oorlogsgeschiedenis met een pen gedoopt in morele gevoeligheid, en...
De Stelling: ‘De Eerste Kamer moet worden afgeschaft’
Anton van Hooff:‘Ja, de Eerste Kamer is een overbodig instituut. Het is de taak van de Raad van State om toezicht te houden op de kwaliteit van de wetgeving. Probleem is alleen dat dit laatste instituut tegelijkertijd onze hoogste bestuursrechter is, wat strijdig is met de scheiding der machten. Die taken moeten dus worden gescheiden....
Lessen uit het verleden: ‘Idioot’ was vogelvrij
De affaire rond de verstandelijk gehandicapte Brandon, die sinds drie jaar vastgebonden zit in een inrichting, heeft de discussie over gehandicaptenzorg doen oplaaien. Volgens sommigen zijn inrichtingen een noodzakelijk kwaad; anderen spreken van moderne uitsluiting. Vroeger zouden gehandicapten wel door hun medeburgers zijn geaccepteerd. Inge Mans, psycholoog en auteur van Zin der zotheid. Vijf eeuwen...
Soapserie schokt Turken
De Turkse soapserie Muhteşem Yüzyıl, over het leven van sultan Süleyman I, die sinds begin dit jaar op de Turkse buis te zien is maakt veel Turken razend. In de soap wordt getoond hoe Süleyman de Geweldige geniet van wijn en haremdames. Voor zowel ultranationalistische als islamitische Turken betekent dit heiligschennis en bezoedeling van de...
President morrelt aan Javaanse monarchie
De Indonesische president Yudhoyono wil de sultan van Yogyakarta het ambt van gouverneur ontnemen. Yogyakarta is de enige provincie waar de gouverneur niet wordt gekozen, maar dit ambt automatisch door de sultan wordt bekleed. Volgens de president is er echter in een republiek geen ruimte voor monarchieën, zo zei hij afgelopen november. Daar denken de...
Schrijfster Luise Rinser was geen verzetsheld
De laatste jaren is het oorlogsverleden van Duitse ‘morele autoriteiten’ als Günter Grass, Walter Jens en Erwin Strittmatter gecorrigeerd. Nu is dat van Luise Rinser aan de beurt, de grande dame van de Duitse naoorlogse literatuur, die zichzelf ‘antifascistisch’, ‘links-katholiek’, ‘feministisch’ en ‘socialistisch’ noemde. In april zou de in 2002 gestorven schrijfster honderd jaar zijn...
Opera ‘Winnie’ schuwt controverse niet
Het is de eerste in Zuid-Afrika geschreven en gecomponeerde opera in de geschiedenis. Dan lijkt het logisch dat Nelson Mandela, de Vader des Vaderlands, het middelpunt van het schouwspel zal worden. Maar voor echte dramatiek kozen de makers voor zijn omstreden ex-vrouw, Winnie Madikizela-Mandela. In een vooraankondiging van de opera, die in april in première...