Academisch in de slechte zin van het woord
Als niets minder dan ‘het standaardwerk over de geschiedenis van de Oudheid’ presenteert de uitgeverij dit omvangrijke werk. Gelukkig relativeert de auteur zelf die aanspraak in het woord vooraf: geen handboek, maar een ‘eigen verhaal’, de weerslag van het onderwijs dat hij een beroepsleven lang heeft gegeven. Heel verstandig beperkt de auteur zich tot de...
Van superioriteitsbesef tot wantrouwen
Het was midden jaren zestig en ik las Kara Ben Nemsi, de held van de woestijn, uitgegeven als prismapocket door de katholieke uitgeverij Het Spectrum. Kara Ben Nemsi, een schepping van de negentiende-eeuwse schrijver Karl May, was omgeven door enkele edele en veel woeste Arabieren die vrouwen roofden en alles deden wat God verbood en...
Een wereld licht en vrij
Vier van de acht leden van het Joodse gezin Vuijsje kwamen niet terug uit het concentratiekamp. Na de oorlog lieten de overlevenden weinig over hen los. Marja Vuijsje over het leven van haar oom Louis vóór Auschwitz en Sobibor. Een van de mooiste foto’s in het oude album van Louis Vuijsje is een klassenfoto van...
De blokkade van Leningrad
Negenhonderd dagen, van september 1941 tot januari 1944, duurde het beleg van Leningrad, en 900 Days heet ook de prachtige film die de Nederlandse documentairemaakster Jessica Gorter maakte over dat beleg. Ze won er eind november de eerste prijs mee op het International Documentary Festival Amsterdam (IDFA) en vervolgens ook bij het ArtDocFest in Moskou,...
De stoommachine ‘zat in de lucht’
Dit jaar viert de stoommachine zijn driehonderdste verjaardag. In 1712 presenteerde Thomas Newcomen (1664-1729), een doopsgezinde lekenprediker, na jaren van moeizaam experimenteren een door stoom gedreven machine, die in het bijzonder was ontworpen om water uit de steeds dieper wordende mijnen te pompen. Als Newcomen zijn stoommachine niet had uitgevonden, had iemand anders dat ongetwijfeld...
De stoommachine ‘zat in de lucht’
Dit jaar viert de stoommachine zijn driehonderdste verjaardag. In 1712 presenteerde Thomas Newcomen (1664-1729), een doopsgezinde lekenprediker, na jaren van moeizaam experimenteren een door stoom gedreven machine, die in het bijzonder was ontworpen om water uit de steeds dieper wordende mijnen te pompen. Als Newcomen zijn stoommachine niet had uitgevonden, had iemand anders dat ongetwijfeld...
Vriendschap om te overleven
De Amsterdamse burgemeester Johan Huydecoper was een consciëntieus man. Hij hield nauwkeurig bij hoe vaak hij zich had gewijd aan zijn belangrijkste taak: nakomelingen produceren. In zijn dagboek noteerde hij in dat geval een c. Van coïtus. Huydecoper schreef nog veel meer belangrijke zaken op, bijvoorbeeld dat iemand hem een verse kabeljauw had gestuurd, of...
‘Duitsland mag een leidende rol in Europa nemen’
Anton van Hooff: ‘Ik herinner me uit mijn jeugd de leus: “Eén Europa, mijn idee! Getekend: Hitler.” Dat zag je in de jaren vijftig op muren gekalkt staan. De tekst was typerend voor de naoorlogse Nederlandse angst voor een verenigd continentaal Europa, waarbinnen het grote Duitsland noodzakelijkerwijs een vooraanstaande positie inneemt. Dit soort onderbuikgevoelens beïnvloedt...
‘VS lijken niet op Rome, maar op Athene’
De founding fathers van de Verenigde Staten vergeleken hun nieuwe land graag met het machtige oude Rome. Tegenwoordig pakken vergelijkingen tussen de VS en het Romeinse Rijk vaak minder goed uit. De VS, verrot vanbinnen, zouden net als Rome kunnen instorten onder druk van buiten. Amerika heeft last van imperial overstretch, is een vaak gehoord...
Wrede geschiedenis houdt Algerije rustig
Nadat Tunesië begin 2011 was ontploft, richtten alle ogen zich op het westelijke buurland. Algerije, waar ook een bejaarde autocraat de scepter zwaaide, leek de volgende dominosteen. Maar een jaar later is het land, rijk aan energie én aan paupers, nog steeds rustig. De reden daarvoor moet volgens historici worden gezocht in de vrees bij...
Blind aan het rechteroog
Begin november vorig jaar werd Duitsland met een schok wakker. Ineens openbaarde zich een fenomeen waarvan men het bestaan amper vermoedde: rechts terrorisme. Tien jaar lang had een drietal neonazi’s een bloedig spoor door het land getrokken. Resultaat: tien doden, of preciezer: acht Turken, één Griek en een politieagente. Eigenlijk begon men in Duitsland een...
Een aanvaarde vorm van conflictrregulering
Een steekpartij in de kroeg, een taxichauffeur die door de concurrentie in elkaar wordt geslagen, een trambestuurder die gemolesteerd wordt – er wordt geheid verslag van gedaan in de media. En als het faliekant verkeerd afloopt en het slachtoffer komt te overlijden, dan weet je meteen wat het onderwerp van de talkshows van die avond...