Apocalyptische angst voor asielzoekers
Verzet tegen de komst van asielzoekers is niets nieuws, vertelt hoogleraar migratiegeschiedenis Leo Lucassen. Toen er in de jaren negentig een vluchtelingenstroom uit Joegoslavië op gang kwam, vreesden politici al een aanzuigende werking en waren sommige Nederlanders bang dat vluchtelingen hun baan zouden inpikken. Wat volgens Lucassen echter nieuw is, zijn de apocalyptische vormen die...
Was Maerten Daey een verkrachter?
Het was hét nieuws van de slavernijtentoonstelling in het Rijksmuseum: Maerten Daey, de tweede man van Oopjen, heeft in Brazilië een slavin verkracht. Maar klopt dat eigenlijk wel? Wat staat er in de enige bron over deze zaak? Daar hangen ze, ten voeten uit, op een tentoonstelling over slavernij: Marten Soolmans en Oopjen Coppit. Nu...
“Dit is de geur van Oost-Europa”
In elk nummer vraagt Alies Pegtel een historicus naar zijn of haar historische sensatie. Naar het moment waarop, zoals Johan Huizinga het formuleerde, heden en verleden lijken samen te vallen. Een gevoel dat vaak onverwacht wordt opgewekt door een document, voorwerp, geluid, geur, locatie of inzicht. Deze maand historicus Willem Melching. ‘Bij de grensovergang in...
Poolse geheime diensten bespioneerden Nederland
Vanwege spionagedreiging mogen kabinetsleden geen telefoons meer meenemen naar vergaderingen. Tijdens de Koude Oorlog spioneerden Poolse geheime diensten in Nederland.
Qutb keerde zich tegen het verdorven Westen
De aanslagen van 11 september 2001 maakten deel uit van de Heilige Oorlog tegen het Westen. Een van de ideologen daarvan was Said Qutb. Zijn geschriften waren al decennia verplicht leesvoer aan islamitische universiteiten. Hij vormde ook een belangrijke inspiratiebron voor al-Qaeda-leider Osama bin Laden. ‘Alle westerse naties komen voort uit één bron en dat...
Arabisch hoogtij op Sicilië
Twee eeuwen heersten de Arabieren over Sicilië. Dat leidde tot agrarische en wetenschappelijke vernieuwingen en schitterende architectuur. Maar niet-moslims, en vooral Joden, moesten het ontgelden. Sicilië heeft altijd een magische aantrekkingskracht uitgeoefend. Al in de prehistorie konden mensen de lokroep van het grootste eiland in de Middellandse Zee niet weerstaan en maakten de oversteek, eerst...
De Slag om Cyberspace
Het Amerikaanse hooggerechtshof buigt zich deze week over de Communications Decency Act: moeten techplatforms voortaan verantwoordelijk worden gehouden voor het tonen van gevaarlijke content? De pioniers van het internet vonden dat het internet vrij moest zijn voor iedereen. Maar dat bleek al snel een utopie, want sommige gebruikers misdroegen zich. Zo ontbrandde in de jaren negentig een strijd om de autoriteit in cyberspace.
De SS-beul die ontkwam
Jarenlang dringt ons land aan op berechting van Gestapo-chef Erich Deppner, die duizenden Nederlanders de dood in heeft gedreven. Maar Duitsland levert hem na de oorlog niet uit. Dankzij steun van zijn alte Kameraden kan hij zelfs een nieuwe carrière beginnen bij de Duitse geheime dienst. In het voorjaar van 1946 besluiten de Amerikanen een...
‘Het moet, het kan! Op voor het Plan!’
In de jaren dertig zocht de Sociaal-Democratische Arbeiders Partij een nieuwe koers. Ze nam afscheid van het marxisme en van een fatalistische visie op de economie. In het Plan van de Arbeid (1935) pleitte de partij voor actief ingrijpen in de markteconomie. Het betekende een doorbraak: niet lang daarna mocht ze meeregeren. Begin jaren dertig...
Rotterdammers sloegen aan het rellen
Slopers braken in 2021 huizen af in de Rotterdamse Tweebosbuurt, terwijl veel bewoners er wilden blijven. Dat leidde tot boosheid, net als in 1972, toen in hetzelfde deel van de stad rellen uitbraken. Volgens Paul van de Laar, hoogleraar stadsgeschiedenis aan de Erasmus Universiteit, zijn de oorzaken van de woede grotendeels dezelfde. Wat was er...
Oorlog in Tigray
Sinds november 2020 woedt in de noordelijke deelstaat Tigray in Ethiopië een felle oorlog. De Ethiopische federale regeringstroepen vechten samen met Amhaarse en Eritrese soldaten tegen het TPLF (Tigray People’s Liberation Front). Duizenden Ethiopiërs kwamen al om en volgens de VN dreigt er een hongersnood voor nog eens 350.000 mensen. Zeker 5 miljoen inwoners van...
Altijd knokken in de kolonies
Het kleine Nederland veroverde in de negentiende eeuw een enorm koloniaal rijk. Hoe dat mogelijk was, wordt uitgelegd in het vierde deel van de serie ‘Militaire geschiedenis van Nederland’. Historicus Petra Groen is hiervan de eerste auteur. ‘Het is niet zo dat de Nederlanders simpelweg kwamen, zagen en overwonnen.’ Het Nederlands Instituut voor Militaire Historie,...