Artikelen geschreven door Koos-jan de Jager
Voetballers doken onder in Friesland
Tussen Amsterdam en Friesland pendelde in de Tweede Wereldoorlog de Lemmerboot. Het schip bracht Joden en jonge voetballers naar Heerenveen, waar ze werden opgevangen. Jaap Visser beschrijft de raakvlakken tussen verzet en voetbal. Tienduizenden liefhebbers zijn op zondag 21 mei 1944 naar het stadion in Sneek gekomen. De wedstrijd belooft een waar spektakel te worden:...
Jaap Gravenberch: een Surinamer in koloniale dienst
Jaap Gravenberch werd geboren in Suriname in een nieuwe tijd. Terwijl zijn opa Adolf zich moest ontworstelen aan de slavernij, kon Jaap zijn eigen levenspad kiezen. Paul van der Heijden beschrijft hun levens gedetailleerd, maar weinig meeslepend. Adolf Gravenberch werd waarschijnlijk op 1 februari 1811 geboren op suikerplantage Nieuw Clarenbeek in Suriname. De jongen met Nigeriaanse voorouders heette ‘Winst’, scherper kon zijn positie als slaaf niet worden weergegeven. Winst kreeg een positie als ‘dresneger’, medisch verzorger. In 1842 kocht zijn...
Minister van Oorlog wilde investeren in het leger, maar liet zich piepelen
CHU-minister van Oorlog Wim Schokking wilde in 1950 meer investeren in de krijgsmacht, zoals de legerleiding had voorgesteld. Maar zijn sociaal-democratische collega’s vonden dat zonde van het geld. Zo raakte Schokking vermalen tussen tegengestelde opvattingen en belangen. Op 12 oktober 1950 viel het doek voor minister Wim Schokking (CHU). Zijn vertrek hing al weken boven...
Koloniale psychiaters oordeelden dat Javanen kinderlijk en oversekst waren
Javanen zijn kinderlijk, emotioneel en fantasierijk. En niet klaar voor zelfbestuur, oordeelden koloniale psychiaters in de jaren 1920. Marens Engelhard gaat in Indonesië op zoek naar zo’n psychiater: zijn grootvader Chris Engelhard. Het was 1916 toen de jonge Chris Engelhard, zijn vrouw Amy en zoon Herman inscheepten op de boot naar Nederlands-Indië. Hij ging werken...
Nederlandse politici oreerden erop los
Schreeuwen, schmieren, smalen of juist rationeel betogen. Nederlandse politici gaven zich de afgelopen twee eeuwen over aan heel verschillende debatteerstijlen, zo toont Henk te Velde. ‘Wij, Hollanders, zijn geen redenaars.’ Journalist Doe Hans had in 1924 geen goed woord over voor de spreekkunst in Den Haag. Kamerleden waren ‘oratorische piet-de-smeerpoetsen’, mopperde hij. Hans stond niet...
Nederlandse militairen moesten Indonesische soldaten trainen: een onmogelijke missie
Na de soevereiniteitsoverdracht in 1949 bleef een kleine groep Nederlandse militairen achter in Indonesië. Vier jaar lang adviseerden en trainden zij de jonge Indonesische krijgsmacht. Door de groeiende diplomatieke spanningen tussen Den Haag en Jakarta was hun inzet gedoemd te mislukken.
Indonesische moslims voerden een heilige oorlog tegen Nederland
Vanaf het begin van de Indonesische nationalistische beweging vormde de islam een belangrijke bron van verzet.
Waandenkbeelden van een Witte Pater
In 1906 wordt Albert Smulders naar Congo uitgezonden als missionaris van de Witte Paters. Maar na een conflict met zijn superieur wordt hij teruggestuurd naar Nederland.
Religieuze vluchtelingen als politiek wapen
Wie wij zien als ‘echte vluchteling’ die bescherming en hulp verdient, wordt vooral gestuurd door politieke of economische factoren.
Indonesiërs kregen schuld van corruptie
Machtsmisbruik kwam in Nederlands-Indië op grote schaal voor. Vooral Indonesische bestuurders kregen daarvan de schuld.
Drukpers betekende niet het einde van tamtam
De opkomst van de eerste kranten leidde niet tot het verdwijnen van orale tradities, concludeert Alie Lassche in haar promotieonderzoek.
Een spin in een walnoot tegen de pest
Joodse geleerden adviseerden tijdens epidemieën in de achttiende eeuw hun lezers een vroom leven te leiden om aan de ziekten te ontsnappen.