Guido van Hengel

Suriname 40 jaar onafhankelijk

Veertig jaar na de onafhankelijkheid gaat Suriname de goede kant op. Dat blijkt uit een enquête onder Surinamers van het Rijksmuseum en Historisch Nieuwsblad. Maar de wrok over de rol van Nederland is nog altijd groot. Na een eeuwenlange Nederlandse overheersing werd Suriname veertig jaar geleden onafhankelijk. Op 25 november 1975 knipte de regering van...

Frederik van Eeden (1860-1932)

Psychiater en schrijver Frederik van Eeden gedroeg zich als een profetisch intellectueel. Maar tijdens de Eerste Wereldoorlog raakte hij de draad kwijt. Tot hij in 1917 de kans kreeg de rol van vredesapostel te spelen. Toen Jan Peter Balkenende in 2006 in een open brief aan Harry Mulisch de intellectuelen van Nederland opriep hun ‘brede...

De moord op Franz Ferdinand

Kroonprins van Oostenrijk-Hongarije Franz Ferdinand was verzot op de jacht en maakte overal ruzie. Tegelijkertijd deed hij zijn uiterste best de vrede in Europa te handhaven. Na de fatale aanslag op zijn leven grepen haviken hun kans om de Eerste Wereldoorlog te ontketenen. Op 28 juni 1914 schoot Gavrilo Princip in Sarajevo twee keer op...

De radicale Bosnische jeugd en Gavrilo Princip

Gewelddadige jeugd bezorgde politie en justitie in Bosnië vanaf 1910 kopzorgen. Gavrilo Princip was een van de jongeren die snel radicaliseerde. De latere moordenaar van Franz Ferdinand werd al vanaf 1912 in de gaten gehouden. Dromen van grote gebaren waren aan het begin van de twintigste eeuw in de mode....

Meertens Instituut mag blijven

Was P.J. Meertens (1899-1985) een nazi en een pedofiel? In 2005 uitte socioloog Hans Derks dergelijke beschuldigingen aan het adres van deze ‘onderzoeker van het volkseigene’. Een commissie van drie hoogleraren boog zich over de beschuldigingen. Het Meertens Instituut, beroemd geworden dankzij de romanserie Het Bureau van J.J. Voskuil, mag zijn naam behouden. Dit is...

Tweede feministische golf op film

Het Internationaal Informatiecentrum en Archief voor de Vrouwenbeweging (IIAV) begint deze herfst met een oral history-project over de tweede feministische golf. De vrouwen van 55+ moeten nu geïnterviewd worden, voordat hun verhalen verloren gaan. Het IIAV verzamelt en bewaart materiaal over feminisme in de jaren zestig van de vorige eeuw. Hoewel het zich vooral richt...

Geen Eerste Wereldoorlog

Nederland heeft weinig oog voor de verschrikkingen van de Eerste Wereldoorlog. Vanwege de neutraliteit in 1914-1918 hebben Nederlandse historici vaak het belang van de Eerste Wereldoorlog onderschat. In feite was deze oorlog de eerste mechanische oorlog waarin beschaving op systematische wijze werd vernietigd. ‘De Grote Oorlog’ wordt in de landen om ons heen gezien als...

Koning Arthur was impotent

Mogelijk leed de grootste Britse koning aller tijden aan een groeistoornis. Dit schrijven mediëvist Ludo Jogen en neurofysioloog Joost Jonkman in het zomernummer van Madoc. Tijdschrift voor de Middeleeuwen. In 1191 werden de vermeende botten van koning Arthur gevonden in Canterbury. Deze vondst is uitgebreid beschreven in een tekst uit 1193 van een monnik uit...

De Vooruitgang

In het proefschrift Krijgsvolk (2006) geeft historicus Erik Swart een genuanceerd beeld van de militaire ontwikkelingen tijdens de beginjaren van de Nederlandse Opstand tegen het Spaans-Habsburgse gezag. Hij concludeert dat de professionalisering van het leger al begon onder Willem van Oranje. Daarmee breekt Swart met de heersende opinie over de eerste leider van de Opstand....

Hoogleraar in klei en veen

De Rijksuniversiteit Groningen heeft in oktober Theo Spek (1963) aangesteld als hoogleraar landschapsgeschiedenis. Hij zal zich met historisch onderzoek naar het Nederlandse landschap bezighouden. ‘Het is vreemd dat er nog nooit een landschapshoogleraar is geweest,’ zegt Spek, ‘want Nederland heeft met Frankrijk en Duitsland het meest afwisselende en interessante landschap van Europa.’ Er is overigens...

VOC helpt vissenonderzoek

In de achttiende eeuw werden er in Nederland veel ‘vissenboeken’ samengesteld, waarin alle nieuwe en oude soorten werden toegelicht. Bij de totstandkoming van die vissenboeken speelde de VOC een belangrijke rol, omdat de schepen van hun reizen exotische vissen meenamen op sterk water. In 1735 bezocht de internationaal beroemde systematicus Carolus Linneaus het exotische vissenkabinet...

Maassluis worstelt met Abraham Kuyper

Vorig jaar stelde de fractie van D66 in Maassluis voor om in het stadje aan de Waterweg een standbeeld te plaatsen van Abraham Kuyper. De antirevolutionaire voorman werd in 1837 in deze plaats geboren. Het voorstel werd afgewezen, maar de plannen zijn nog niet weggegooid. Het lijkt een vreemde combinatie: D66 en Abraham Kuyper. D66-fractievoorzitter...