Artikelen geschreven door Amanda Kluveld
Na haar examen klonk een luid Hoera
Aan het slot van haar meer dan achthonderd pagina’s tellende biografie van Aletta Jacobs vertelt Mineke Bosch dat zij een bijdrage wil leveren aan kennis over de emancipatie en integratie van vrouwen in de Nederlandse samenleving. Dat is te bescheiden. Het boek biedt meer, al zal de schrijfster me deze opmerking niet in dank afnemen,...
Geliefde eeuw
In dit boek valt een en ander te ontdekken wat Marita Mathijsen al eerder aan het papier toevertrouwde. Net als in De gemaskerde eeuw (2002) beklemtoont ze dat het negentiende-eeuwse Nederland door bijna niemand wordt gewaardeerd. Al helemaal niet waar het gaat om de Nederlandse romantische literatuur uit de periode 1820-1880. En laat dat nu...
Werkende vrouwen
Tot ver in de negentiende eeuw werden er nauwelijks afbeeldingen van werkende vrouwen gemaakt. Daar kwam verandering in met de opkomst van het realisme. De aanhangers van deze stroming in de beeldende kunst lieten zich inspireren door het gewone dagelijkse leven. Dat leven van alledag bleek ook door werkende vrouwen te worden bevolkt. In dezelfde...
Sociaal-darwinisme niet altijd fout
‘Dit boek zal een immense mentale revolutie bewerkstelligen,’ voorspelde de Londense uitgever John Chapman in 1859 na het verschijnen van The Origin of Species van Charles Darwin. Kreeg hij gelijk? Ja, stelt Cor Hermans in zijn boeiende proefschrift De dwaaltocht van het sociaal-darwinisme. Darwin doorbrak met zijn theorie de krachtige negentiende-eeuwse natuurlijke theologie waarin twee...
Een bleek en frêle genie
Requiem voor Chopin door Benita Eisler. 287 p. De Bezige Bij, euro 23,50 Frederyck Chopin werd in 1810 in Polen geboren als zoon van een verarmde adellijke jongedame en een arme boer uit de Vogezen. Na korte tijd furore te hebben gemaakt als muzikaal wonderkind verliet Frederyck zijn moederland om in Frankrijk een nieuw bestaan...
Gezonde maar beschaafde eerzucht
Een rederijker houdt zich bezig met de beoefening van de voordrachtskunst. Dat deed hij in de tweede helft van de negentiende eeuw als lid van een van de vele populaire rederijkerskamers in Nederland. Wie dat niet weet, valt weinig te verwijten. Hoe belangrijk de ongeveer duizend rederijkerskamers ook waren voor de toenmalige culturele infrastructuur, er...
DE GEMASKERDE EEUW
De Nederlandse negentiende eeuw is een gemaskerde vrouw. Gemaskerd werd zij door haar twintigste-eeuwse erfgenamen. Die kenschetsten haar als burgerlijk, streng en star en diskwalificeerden haar als een periode van literair verval. Marita Mathijsen hoorde dit verhaal keer op keer, tijdens de lessen Nederlands op de middelbare school en gedurende haar studie. Ze was het...
DE EEUW VAN SCHNITZLER. DE OPKOMST VAN DE BURGERIJ IN EUROPA
Het is zoals met detectives: de liefhebber van dit genre heeft een aantal favoriete auteurs waarvan hij weet wat je er ongeveer van kunt verwachten. De sfeer, de toonzetting, de personages zijn bekend, en als hij een nieuw boek koopt, hoopt hij die weer terug te vinden. Het bekende bevredigt. In elk geval tot op...
Het hoge woord: `Auschwitz gebruiken als mondstopper, is de dood van het vrije woord’
De herinnering aan de Tweede Wereldoorlog speelt nog steeds een onvermijdelijke rol bij ons oordeel over de Israëlische politiek. Toch worden opiniemakers minder snel voor antisemitiet uitgemaakt dan twintig jaar geleden, toen twee redacteuren van De Bazuin voor de rechter moesten verschijnen. Onlangs zei Eurocommissaris Frits Bolkestein dat hij woedend was over het antisemitisme tijdens...