Alle artikelen
Op een heuvel aan de mond van de rivier de Darth ligt het statige Royal Naval College, het langgerekte roodbakstenen gebouw waar de 13-jarige prinses Elizabeth tijdens een bezoek met haar ouders verliefd werd op de toen 18-jarige adelborst Philip. Dat was niet de belangrijkste reden waarom ik daar in de meivakantie een rondleiding nam. Dat was de vraag hoe het zat met het benoemingssysteem bij de Britse marine.
Terwijl in Nederland al vanaf de zeventiende eeuw een soort traditie bestond van selectie op basis van verdienste, duurde het in Groot-Brittannië tot ver in de negentiende eeuw voor het systeem van gentlemen amateurs werd afgeschaft. Dat systeem hield in dat adellijke families tegen een geldbedrag een plaats voor hun zoon konden kopen op een schip. Hoe belangrijker het schip of de functie, hoe hoger de commissie. Er zat wel een zekere begrenzing aan dit promotiesysteem, want om echt kapitein of admiraal te worden, moest een adelborst een stevig aantal examens en leerjaren doorlopen.
Toch kregen we tijdens de rondleiding sterke verhalen voorgeschoteld van kapiteins die via afkomst en patronage een positie op een schip of zelfs een kapiteinspost hadden bemachtigd, en daar een potje van maakten. Zo was er een Sir Home Riggs Popham (zie de geweldige biografie van Jacqueline Reiter van hem) die zich zo entitled gedroeg dat hij geen orders afwachtte en in 1806 op eigen houtje naar Zuid-Amerika voer en daar Buenos Aires bezette, verwikkeld raakte in smokkelschandalen en ook de expeditie naar Walcheren in 1809 verknalde. Pas in de jaren zestig van de negentiende eeuw werd dit ‘koopsysteem’ voor adelborsten formeel afgeschaft.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Overigens nam de marine de scholing van kapiteins serieuzer dan de landmacht. Daar was het zo mogelijk nog bedroevender gesteld. Het was aan de hertog van Wellington te danken dat de grootste klunzen snel naar huis werden gestuurd, en dat het moreel van de troepen tijdens de napoleontische oorlogen nog enigszins op niveau bleef. Uiteindelijk verloor Napoleon de oorlogen, maar zijn systeem van meritocratische benoemingen, training en scholing overwon. Professionaliteit won het van geld of afkomst, apolitieke positionering van nepotisme.
Maar laten we niet te snel afgeven op die feodale bedoening. Want standaards van verdienste en van inclusieve toegang tot een militaire carrière liggen in de 21ste eeuw onder vuur. Niet omdat officiersposten anno 2026 weer met geld kunnen worden gekocht. Maar omdat in de machtigste krijgsmacht van het westerse bondgenootschap niet kwaliteit, maar politieke loyaliteit (en masculiniteit) op hoge posten weer doorslaggevend lijkt te zijn. Te onafhankelijke generaals worden ontslagen, kandidaten die niet onderdanig genoeg zijn worden geschrapt van de promotielijst.
Soms wordt wel de vrees uitgesproken dat we door een groeiend militair-industrieel complex worden opgeslokt. Dat is deels terecht. Maar een terugval in feodaal amateurisme zou nog wel eens een nog grotere valkuil voor de slagvaardigheid van de Amerikaanse krijgsmacht kunnen zijn. En een minstens zo groot risico voor de NAVO.
Beatrice de Graaf: ‘Amerikaans amateurisme bedreigt de NAVO’
Op een heuvel aan de mond van de rivier de Darth ligt het statige Royal Naval College, het langgerekte roodbakstenen gebouw waar de 13-jarige prinses Elizabeth tijdens een bezoek met haar ouders verliefd werd op de toen 18-jarige adelborst Philip. Dat was niet de belangrijkste reden waarom ik daar in de meivakantie een rondleiding nam....
Eén tip kostte verzetsleider Lange Jan de kop
Verzetsleider Jan Thijssen lag in het najaar van 1944 dwars bij de vorming van de Binnenlandse Strijdkrachten. Niet lang daarna werd hij onder verdachte omstandigheden gearresteerd door de Duitsers. Wie had hen gebeld? Op de koude donderdag 8 maart 1945 lagen langs de Arnhemseweg bij Woeste Hoeve ruim honderd levenloze lichamen in een lange rij...
Toen er snel woningen moesten komen, bouwden de Romeinen de hoogte in
Vanwege de woningnood wil Den Haag woontorens van 230 meter bouwen. Toen er in de tweede eeuw steeds meer arbeiders naar de Romeinse havenstad Ostia trokken, ging de stad ook de hoogte in bouwen. Die Romeinse appartementen waren een stuk veiliger dan vaak wordt gedacht, vertelt oudheidkundige Saskia Stevens. Als de Haagse plannen doorgaan, worden...
Deze middeleeuwse monnik schreef al over auto’s en vliegtuigen
De Britse monnik en geleerde Roger Bacon kwam in de dertiende eeuw al met inzichten die pas algemeen werden aanvaard in de loop van de Wetenschappelijke Revolutie. In een van zijn werken liep hij zelfs vooruit op de technologische werkelijkheid van de twintigste eeuw. De mensheid had uiteraard al een schare profeten voorbij zien komen...
Gerard Nijssen: ‘Dankzij het filmmateriaal werden meer gedeporteerden herkend’
Welke ontdekking heeft het meeste indruk gemaakt op beeldresearcher Gerard Nijssen? ‘Toen ik begon waren filmbeelden vaak een ondergeschoven kindje.’ Kunt u iets vertellen over uw bijzonderste vondst? ‘Als het gaat om de Tweede Wereldoorlog, dan twijfel ik tussen twee films. Ik kan niet kiezen tussen de bijzondere amateurfilms die ik heb opgedoken van de Joodse familie Ossedrijver en de originele filmrol van de deportatie uit...
Slowakije was voor Hitler en zijn trawanten een ‘modelstaat’
De Slowaakse Republiek gedroeg zich onder leiding van de geestelijke Jozef Tiso als trouwe vazal van de nazi’s. Tot tevredenheid van Adolf Hitler: ‘Interessant om te zien hoe dat katholieke priestertje ons de Joden aanlevert.’ De Conferentie van München in 1938 is een berucht staaltje internationale diplomatie. Tsjechoslowakije werd op de snijtafel gelegd: nazi-Duitsland mocht...
Maria Theresia gebruikte haar dochters als pionnen
De zeven dochters van Maria Theresia van Oostenrijk hadden weinig te willen. Hun moeder bepaalde hun leven. Veronica Buckley beschrijft hun geprivilegieerde, maar benauwde bestaan. Zo’n 500 jaar vormden de Habsburgers de machtigste dynastie van Europa. Na de dood van Karel V in 1558 groeiden de Spaanse en Oostenrijkse tak uit elkaar, maar het vorstenhuis...
De traumatherapeut die haar eigen Auschwitzverleden verzweeg
De Hongaars-Amerikaanse psycholoog Edith Eva Eger is op 98-jarige leeftijd overleden. Ze overleefde de Holocaust en werd na de oorlog wereldberoemd als therapeut die anderen van hun trauma’s afhielp. Toch lukte het haar zelf lange tijd niet om de stilte over haar eigen ervaringen te doorbreken. Wanneer concentratiekamp Gunskirchen in mei 1945 eindelijk bevrijd wordt,...
Auke Kok: ‘Mussert had je buurman kunnen zijn’
Hij was eerzuchtig, brutaal en zonder empathie. Maar ook getalenteerd, dapper en eigenlijk best charismatisch. Anton Mussert krijgt van zijn biograaf Auke Kok een menselijk gezicht. ‘Ik heb de indruk dat zijn vader altijd over zijn schouder meekeek.’ Het begon met dozen vol brieven en ander persoonlijk materiaal van Anton Mussert. Ze lagen al jaren...
Middeleeuwse schakers keken niet naar status
Bij een middeleeuws potje schaak verdween sociale hiërarchie even naar de achtergrond. Eigentijdse manuscripten, schilderijen en schaakstukken laten zien dat schaakspelers van verschillende sociale en culturele achtergronden het op gelijke voet tegen elkaar konden opnemen, betoogt Cambridge-historicus Krisztina Ilko in vaktijdschrift Speculum. Volgens Ilko was schaken een manier om de sociale normen uit te dagen:...
Fik Meijer schrijft een liefdesverklaring aan de Middellandse Zee
Nog één keer maakt oudhistoricus Fik Meijer een reis naar de Middellandse Zee. In zijn jongste boek kijkt hij terug op een leven dat in het teken stond van de klassieke Oudheid. Melancholisch, in de rouw, vindt hij zo ook troost. ‘De zee! De zee!’ (‘Thalassa! Thalassa!’) riepen Griekse huurlingen toen ze in 400 v.Chr....
Ratten verwoestten de bossen op Paaseiland
Een explosieve rattenpopulatie was de grootste factor voor het verdwijnen van de bomen op Paaseiland. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van archeoloog Carl Lipo en antropoloog Terry Hunt aan de universiteiten van Arizona en Binghamton. Jarenlang werden vooral de eilandbewoners scheef aangekeken op de ontbossing. Zij zouden de boomstammen hebben gebruikt om hun beroemde beelden...
