Artikelen geschreven door Guido van Hengel
Esperanto moest een taal voor de vrede worden
Als iedereen dezelfde taal sprak, zou er nooit meer oorlog zijn. Tenminste, dat hoopte Ludwik Lejzer Zamenhof, de bedenker van het Esperanto. Hij werd geboren in een Joods getto in het Russische deel van Polen. ‘Niemand heeft zo sterk behoefte aan een neutrale menselijke taal als een Jood.’ ‘Saluton! Kia estas la vetero?’ Op het...
De baron die het Mongoolse rijk van Dzjengis Khan wilde herstellen
Als aristocraat voelde Roman von Ungern-Sternberg een diepe minachting voor linkse idealen als gelijkheid en eerlijke kansen voor iedereen. Hij vocht waar hij maar kon – en met extreem veel geweld – voor het herstel van een imperiale orde. Zo wilde hij in Mongolië het rijk van Dzjengis Khan restaureren. Als iemand het leven van...
Was nazi-regisseur Leni Riefenstahl zo onschuldig als ze zich voordeed?
Ze werd wereldberoemd als regisseur van nazipropagandafilms. Maar over haar betekenis bestaat onenigheid. Was Leni Riefenstahl een geniale filmmaker, een feministisch icoon, een opportunist of de machtigste vrouw van het Derde Rijk? Het was 12 september 1939, anderhalve week na de Duitse invasie van Polen. In het Poolse stadje Końskie hielden Wehrmacht-soldaten een dertigtal mannen...
De heckrund was een Arisch fantasiedier
Ooit leefde in Europa de auroch, een uitgestorven oerrund. Nazi-topman Hermann Göring wilde het terugfokken, zodat de Duitsers er als echte Germanen op konden jagen. De opdracht daarvoor ging naar zoöloog Lutz Heck, die een ‘heckrund’ in elkaar knutselde. Nu zouden ze toch wat beleven… Op Schorfheide in Brandenburg waande Hitlers tweede man Hermann Göring...
De Varkensoorlog kreeg Servië niet op de knieën
Een Oostenrijks-Hongaars importverbod op varkensvlees moest in 1906 de Servische economie hard raken. Maar het effect was tegenovergesteld.
Smyrna veranderde in een inferno
De Anatolische havenstad Smyrna – of Izmir - was in september 1922 strijdtoneel in de Grieks-Turkse Oorlog.
Microben als wapen
Dood en verderf kun je ook zonder kanonnen zaaien, bedacht de Japanse legerarts en generaal Shiro Ishii. Daarom ontwikkelde hij in de jaren dertig en veertig biologische wapens. De IjHcholera- en pestepidemieën die hij in China veroorzaakte kostten honderdduizenden het leven. Toen in november 1940 in de Chinese stad Changde de builenpest uitbrak, leek er...
Servische Rijk verdween na de Slag op het Merelveld
De spanningen tussen Kosovo en Servië lopen op. Servische nationalisten vertellen graag het verhaal over de Slag op het Merelveld in 1389 en hun terugkeer naar het heilige land: Kosovo.
De ‘wilde Balkan’ bestaat niet
Media schilderen de Balkan steevast af als een woest, achterlijk deel van Europa, waar steeds maar weer oorlog uitbreekt. Dat beeld klopt niet, betoogt Guido Snel in zijn erudiete ‘antireisgids’. ‘Azië begint bij de Landstrasse,’ zo sprak de beroemde Oostenrijkse diplomaat Klemens von Metternich in de jaren twintig van de negentiende eeuw. Hij bedoelde: alles...
Nestor Machno: wreker van de boeren
Al tijdens zijn leven was Nestor Machno een legende, een Oekraïense Robin Hood. Met zijn anarchistenleger wist hij de bolsjewieken een tijdlang te weerstaan. En te midden van het oorlogsgewoel schiep hij een vrije zone met ruimte voor cultuur, scholen en ziekenhuizen. Nestor Machno bracht zijn vormende jaren in opsluiting door. Tussen 1909 en 1917...
Een liberale crisismanager
Liberalen streefden decennialang naar een staat die alleen het hoognodige deed. Maar dat veranderde rond 1900 mede onder invloed van Wim Treub.
Martelaar van de Weimarrepubliek
Ondernemer en politicus Walter Rathenau was kosmopolitisch, Europees, intellectueel en Joods. Kortom, alles wat de rechts-nationalisten in Duitsland verachtten. Na een intensieve haatcampagne werd hij ‘het eerste slachtoffer van het Derde Rijk’. Op 24 juni 1922 klonken op de Königsallee in Berlijn tien pistoolschoten die een einde maakten aan het indrukwekkende leven en werk van...