Home ‘Onderhoud van een buitenplaats is een levenslange missie’

‘Onderhoud van een buitenplaats is een levenslange missie’

Vanaf de zeventiende eeuw lieten regenten uit de grote steden op het Nederlandse platteland luxueuze buitenplaatsen bouwen. Ze leidden er een high society-bestaan, maar rond 1900 werd dat steeds moeilijker. Het boek Schitterende ballast laat de opkomst en ondergang van deze huizen zien. ‘De rijken hadden steeds meer moeite personeel vast te houden,’ vertelt auteur Hanneke Ronnes.

Buitenplaats in de zeventiende eeuw.

Martijn Krol

Historicus

Gepubliceerd op: 2 januari 2025

Welke functie hadden buitenplaatsen?
‘Buitenplaatsen draaiden om ontspanning en het beleven van Arcadië: de ongerepte natuur die werd beschreven door de oude Grieken. Maar veel activiteiten waren ook binnenshuis. De luxueuze diners en theatervoorstellingen die in de winter in de stad plaatsvonden, gingen in de zomer door in de buitenhuizen. Tijdens de negentiende eeuw, en vooral na 1900, moesten veel buitenplaatsen sluiten vanwege geldproblemen. Ze kregen nieuwe bestemmingen als ziekenhuizen, kloosters en gemeentehuizen.’

Waarom kregen de eigenaren het moeilijker?

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al voor €4,99 per maand.

‘De tijden veranderden. Het algemeen kiesrecht en het opkomend socialisme zorgden voor steeds onvoordeligere belastingwetten voor de rijken. Ook waren er door de industrialisatie veel meer soorten banen beschikbaar, waardoor het lastiger werd om personeel vast te houden om de huizen draaiende te houden. Daar komt bij dat de Eerste Wereldoorlog had gezorgd voor de val van de adelstand in grote delen van Europa. Het buitenleven werd hierdoor steeds meer gezien als een bestaan uit vervlogen tijden.’

Hanneke Ronnes
Hanneke Ronnes.

Worden er nog buitenplaatsen bewoond?
‘Een paar nog wel. Op het eerste gezicht is het een romantisch bestaan: buitenplaatsen hebben vaak schitterende tuinen en liggen op prachtige locaties. Maar het onderhoud ervan is een levenslange missie die veel geld kost. De huizen zijn enorm, dus wanneer bijvoorbeeld het dak moet worden vervangen, is dat een grote investering. Ook de energiecrisis heeft gezorgd voor zware lasten. In sommige buitenplaatsen leven de bewoners in een paar verwarmde kamers, terwijl de rest van het huis is afgesloten.’

Hoe ziet de toekomst van buitenplaatsen eruit?
‘Tegenwoordig zitten er vooral horecagelegenheden en musea in. Eerst toonden ze vooral het leven op de buitenplaats en de oude collecties van de voormalige eigenaren, maar inmiddels zijn er ook exposities van moderne kunst. Die trekken publiek uit het hele land. Ook komen er duurzame initiatieven op, zoals voedselbossen of regeneratieve landbouw. Veel bezoekers voelen zich aangetrokken tot de romantiek van het aristocratische bestaan, zoals dat in kostuumdrama’s als Dowton Abbey wordt neergezet. Buitenplaatsen liggen vaak in de natuur en zijn zo groot dat je weinig van de eigentijdse wereld merkt. Dat kan zorgen voor een historische zweem of zelfs een historische sensatie.’

Schitterende ballast. Buitenplaatsen in de moderne wereld
Hanneke Ronnes, Conrad Gietman, Claartje Wesselink, Merel Haverman
336 p. W-Books, € 39,95 

Schitterende ballast. Buitenplaatsen in de moderne wereld door Hanneke Ronnes

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 1 - 2025

Nieuwste berichten

Aankondiging van een actie van het Oranje Alternatief.
Aankondiging van een actie van het Oranje Alternatief.
Artikel

Graffitikunst met kabouters was effectief protestmiddel in communistisch Polen

Als de democratie onder druk staat, is humor een tegenwicht. Dat begreep de Poolse protestbeweging Oranje Alternatief in de jaren tachtig maar al te goed. Met graffitikunst en ludieke straatacties bracht ze de communistische eenpartijstaat in verlegenheid. Protesteren tegen de communistische dictatuur in Polen was levensgevaarlijk. In 1981 kondigde generaal Wojciech Jaruzelski de staat van...

Lees meer
‘Voor de Antideutsche beweging gaat het voortbestaan van Israël voor alles’
‘Voor de Antideutsche beweging gaat het voortbestaan van Israël voor alles’
Interview

‘Voor de Antideutsche beweging gaat het voortbestaan van Israël voor alles’

In het gespannen Duitse debat over Israël en Palestina nemen de zogenoemde Antideutsche een opvallende positie in. Waar andere antifa-bewegingen het opnemen voor de Palestijnen, geeft deze links-radicale subcultuur onvoorwaardelijke steun aan Israël. De Antideutsche stellen sympathie voor Palestijnen gelijk aan antisemitisme en zien Israëls oorlogen als onvermijdelijk om een nieuwe Holocaust te voorkomen. Onenigheid...

Lees meer
Trump vermoeid tijdens persconferentie
Trump vermoeid tijdens persconferentie
Artikel

Trump is gewaarschuwd: het einde van hoogbejaarde leiders is vaak ontluisterend

Komend weekend wordt president Donald Trump tachtig jaar. Hij vindt zelf dat hij nog fit genoeg is om te regeren, maar veel Amerikanen betwijfelen dat. Hoogbejaarde staatshoofden zijn niet ongebruikelijk. Maar hun einde is vaak beschamend, zoals blijkt uit onderstaande voorbeelden. Vorige maand onderging Donald Trump voor de derde keer in 13 maanden een medische...

Lees meer
Het reisgezelschap van Dirk de Graeff van Polsbroek tijdens de beklimming van de vulkaan Fuji, 1867. Foto door Felice Beato.
Het reisgezelschap van Dirk de Graeff van Polsbroek tijdens de beklimming van de vulkaan Fuji, 1867. Foto door Felice Beato.
Beeldessay

Hoe het Westen Japan omarmde

Eeuwenlang hadden Japan en de westerse wereld nauwelijks contact. Toen daarvan weer sprake was leidde dat tot aanvaringen, maar ook tot wederzijdse fascinatie. Op 8 juli 1853 verschenen vier zwaarbewapende Amerikaanse oorlogsschepen in de baai van Edo. Commodore Matthew Perry dwong de Japanse regering zo om na eeuwen van isolatie de grenzen te openen voor...

Lees meer
Loginmenu afsluiten