Home ‘Onderhoud van een buitenplaats is een levenslange missie’

‘Onderhoud van een buitenplaats is een levenslange missie’

Vanaf de zeventiende eeuw lieten regenten uit de grote steden op het Nederlandse platteland luxueuze buitenplaatsen bouwen. Ze leidden er een high society-bestaan, maar rond 1900 werd dat steeds moeilijker. Het boek Schitterende ballast laat de opkomst en ondergang van deze huizen zien. ‘De rijken hadden steeds meer moeite personeel vast te houden,’ vertelt auteur Hanneke Ronnes.

Buitenplaats in de zeventiende eeuw.

Martijn Krol

Historicus

Gepubliceerd op: 2 januari 2025

Welke functie hadden buitenplaatsen?
‘Buitenplaatsen draaiden om ontspanning en het beleven van Arcadië: de ongerepte natuur die werd beschreven door de oude Grieken. Maar veel activiteiten waren ook binnenshuis. De luxueuze diners en theatervoorstellingen die in de winter in de stad plaatsvonden, gingen in de zomer door in de buitenhuizen. Tijdens de negentiende eeuw, en vooral na 1900, moesten veel buitenplaatsen sluiten vanwege geldproblemen. Ze kregen nieuwe bestemmingen als ziekenhuizen, kloosters en gemeentehuizen.’

Waarom kregen de eigenaren het moeilijker?

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al voor €4,99 per maand.

‘De tijden veranderden. Het algemeen kiesrecht en het opkomend socialisme zorgden voor steeds onvoordeligere belastingwetten voor de rijken. Ook waren er door de industrialisatie veel meer soorten banen beschikbaar, waardoor het lastiger werd om personeel vast te houden om de huizen draaiende te houden. Daar komt bij dat de Eerste Wereldoorlog had gezorgd voor de val van de adelstand in grote delen van Europa. Het buitenleven werd hierdoor steeds meer gezien als een bestaan uit vervlogen tijden.’

Hanneke Ronnes
Hanneke Ronnes.

Worden er nog buitenplaatsen bewoond?
‘Een paar nog wel. Op het eerste gezicht is het een romantisch bestaan: buitenplaatsen hebben vaak schitterende tuinen en liggen op prachtige locaties. Maar het onderhoud ervan is een levenslange missie die veel geld kost. De huizen zijn enorm, dus wanneer bijvoorbeeld het dak moet worden vervangen, is dat een grote investering. Ook de energiecrisis heeft gezorgd voor zware lasten. In sommige buitenplaatsen leven de bewoners in een paar verwarmde kamers, terwijl de rest van het huis is afgesloten.’

Hoe ziet de toekomst van buitenplaatsen eruit?
‘Tegenwoordig zitten er vooral horecagelegenheden en musea in. Eerst toonden ze vooral het leven op de buitenplaats en de oude collecties van de voormalige eigenaren, maar inmiddels zijn er ook exposities van moderne kunst. Die trekken publiek uit het hele land. Ook komen er duurzame initiatieven op, zoals voedselbossen of regeneratieve landbouw. Veel bezoekers voelen zich aangetrokken tot de romantiek van het aristocratische bestaan, zoals dat in kostuumdrama’s als Dowton Abbey wordt neergezet. Buitenplaatsen liggen vaak in de natuur en zijn zo groot dat je weinig van de eigentijdse wereld merkt. Dat kan zorgen voor een historische zweem of zelfs een historische sensatie.’

Schitterende ballast. Buitenplaatsen in de moderne wereld
Hanneke Ronnes, Conrad Gietman, Claartje Wesselink, Merel Haverman
336 p. W-Books, € 39,95 

Schitterende ballast. Buitenplaatsen in de moderne wereld door Hanneke Ronnes

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 1 - 2025

Nieuwste berichten

Sport en gymnastiek moesten Nederlanders voorbereiden op oorlog
Sport en gymnastiek moesten Nederlanders voorbereiden op oorlog
Artikel

Sport en gymnastiek moesten Nederlanders voorbereiden op oorlog

Meer Nederlanders aan het sporten krijgen is al jaren overheidsbeleid, want bewegen is gezond. Sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne is er een argument bijgekomen: sport bevordert de nationale weerbaarheid. Dit was meer dan een eeuw geleden zelfs de belangrijkste reden waarom onderwijzers en militairen pleitten voor verplichte gymlessen en meer sportaccommodaties. Fysieke...

Lees meer
Beatrice de Graaf
Beatrice de Graaf
Column

Beatrice de Graaf: ‘De beschaving sterft aan een netwerkinfarct’

Als de hedendaagse beschaving ten onder gaat, gebeurt dat niet door invallen van Vandalen. Noch door natuurrampen. En evenmin door een atoomoorlog. Maar het zal geschieden door overbelasting van webservers, telecomcentrales en data-opslagplaatsen. De afgelopen weken stonden de kranten vol nieuws over oorlog en conflict, nieuwe schermutselingen rond de Straat van Hormuz, een opleving van...

Lees meer
Vanuit een reddingssloep kijken bezoekers naar beelden van de Titanic.
Vanuit een reddingssloep kijken bezoekers naar beelden van de Titanic.
Recensie

Nieuwe Titanic-tentoonstelling draait vooral om spektakel

De rondreizende tentoonstelling Titanic: An Immersive Voyage is nu te zien in de Jaarbeurs van Utrecht. Het internationale entertainment bedrijf achter de tentoonstelling belooft met ‘innovatieve technologieën’ het verhaal van de scheepsramp tot leven te wekken. De makers hebben daarbij meer oog voor sensatie dan geschiedenis. Het eerste wat bezoekers bij binnenkomst zien is een...

Lees meer
Gesloten afdelingen van de East Birmingham Hospital tijdens de pokkenuitbraak in 1978.
Gesloten afdelingen van de East Birmingham Hospital tijdens de pokkenuitbraak in 1978.
Artikel

Hoe konden de pokken uit een Engels lab ontsnappen?

Een lek in een laboratorium veroorzaakte in 1983 een MKZ-uitbraak, blijkt uit onderzoek van de Volkskrant. Vijf jaar eerder ontsnapte er een veel dodelijker virus uit een lab. De WHO stond op het punt om de pokken uitgeroeid te verklaren, toen de ziekte plotseling opdook in de Engelse stad Birmingham. Het kostte de wereld 300...

Lees meer
Loginmenu afsluiten