Home Het foute verleden van jeneverfabrikant Bols 

Het foute verleden van jeneverfabrikant Bols 

Journalist Martin Hendriksma ging op zoek naar een verloren zoon uit de rijke familie Moltzer. Hij stuitte daarbij op het beladen oorlogsverleden van jenever- en likeurfabrikant Bols. 

Het foute verleden van jeneverfabrikant Bols 

Mirjam Janssen

Eindredacteur

Gepubliceerd op: 23 april 2024

Update 14 mei 2024

Op 14 november 1941 vertrok Ernst Moltzer met twee verzetslieden naar Engeland in een klein bootje, Ozo genaamd – ‘Oranje zal overwinnen’. En dat is het laatste wat van hem werd vernomen. Hij stuurde geen bericht dat hij veilig was aangekomen. Martin Hendriksma kwam Moltzers verhaal op het spoor toen in 2020 in een huis in Heemstede een schuilplaats voor onderduikers werd ontdekt. In dat huis had Moltzer de laatste jaren van zijn leven gewoond. 

Dit artikel krijg je van ons cadeau

Wil je ook toegang tot HN Actueel? Hiermee lees je dagelijks geschiedenisverhalen met een actuele aanleiding op onze website en ontvang je exclusieve nieuwsbrieven. Sluit hier een abonnement af en je hebt direct toegang.

Meer recensies lezen? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.

Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in je inbox.

Geïntrigeerd begon Hendriksma de achtergrond van Moltzer uit te pluizen. Hij was een telg uit de familie die het jenever- en likeurmerk Bols verkocht. Net als andere bedrijven ontkwam Bols tijdens de Tweede Wereldoorlog niet aan handel met de Duitsers, maar de directeuren waren wel erg toeschietelijk. Begin 1941 rees een conflict tussen Ernst Moltzer, op dat moment adjunct-directeur, en zijn oom en neef in de directie over de leveranties van Bols aan de Duitse bezetter. Moltzer werd op non-actief gezet en probeerde naar het buitenland te vluchten. Was dat uit verzet tegen de Duitsers, zoals voor de twee andere mannen in het bootje gold? Of wilde hij weg bij zijn vrouw en dochtertje? Dat wordt niet helemaal duidelijk, zoals eigenlijk zijn hele karakter wat vaag blijft.  

Maar Hendriksma gooit zijn netten breed uit. Hij gaat ver terug in het verleden en beschrijft tal van andere familieleden, onder wie kleurrijke types. Dat levert een meanderend verhaal vol cliffhangers op. De fascinerendste figuur is uiteindelijk niet Ernst Moltzer, maar zijn vrouw Traut. Deze Oostenrijkse gravin treurde niet lang om de verdwijning van haar man en legde het aan met een ander. Bovendien organiseerde ze tijdens de oorlog allerlei feesten in het huis in Heemstede. Er gingen geruchten dat Traut haar man verraden had. Maar dat is volgens Hendriksma niet waarschijnlijk. Waren haar activiteiten dan een dekmantel voor  verzetsdaden? Ook dat wordt niet helemaal helder.  

Ernst Moltzer was een ervaren zeiler; hij had zelfs meegedaan aan de Olympische Spelen in 1936 in Berlijn. Maar kennelijk was dat niet genoeg om ongeschonden de overkant te halen. Het merendeel van de Engelandvaarders kwam onderweg om. Hoe Moltzer precies is gestorven, kan Hendriksma niet achterhalen. Maar door dna-onderzoek bij zijn speurtocht te betrekken weet hij het geluk af te dwingen en Moltzer terug te vinden. Zo eindigt het boek toch met een antwoord. 

Het geheim van Bols. Hoe de oorlog een familiebedrijf verscheurt

Het geheim van Bols. Hoe de oorlog een familiebedrijf verscheurt
Martin Hendriksma
352 p. De Geus, € 24,99 

Openingsafbeelding: Ernst Moltzer in 1934.

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 5 - 2024

Dossier Tweede Wereldoorlog

Japanse soldaten marcheren langs een Britse militaire post bij Shanghai, 1937.
Japanse soldaten marcheren langs een Britse militaire post bij Shanghai, 1937.
Recensie

De Tweede Wereldoorlog transformeerde Azië

Voor Aziaten was de Tweede Wereldoorlog misschien wel ingrijpender dan voor Europeanen, bewijst sinoloog Hans van de Ven. Al langer klinkt er kritiek op onze nogal eurocentrische blik op de Tweede Wereldoorlog. De oorlog in China die in 1937 al begon, de hongersnoden in Bengalen en op Java en militaire operaties zoals het Japanse offensief...

Lees meer
Willem Wilbrink
Willem Wilbrink
Nieuws

Het onbewezen Dachau-verleden van Willem Wilbrink

Willem Wilbrink is een stokoude man die regelmatig in de media en bij oorlogsherdenkingen wordt uitgenodigd als oud-kampgevangene en verzetsheld. Volgens eigen zeggen heeft hij in het concentratiekamp Dachau veertig mensen het leven gered. Hans Vogelzang wilde meer weten over dit bijzondere verhaal en ging op zoek naar ondersteunend bewijs in kampmemoires en archieven. Maar...

Lees meer
Goring wordt bevraagd tijdens de Neurenberg processen
Goring wordt bevraagd tijdens de Neurenberg processen
Artikel

Het Proces van Neurenberg: hoe oorlog een misdaad werd

Europese landen willen een nieuw tribunaal oprichten dat Russische leiders moet vervolgen vanwege de agressieoorlog tegen Oekraïne. Tachtig jaar geleden werden in Neurenberg voor het eerst politieke en militaire leiders veroordeeld voor het voeren van een agressieoorlog. Sindsdien kijkt de internationale gemeenschap anders aan tegen militair geweld: het was geen recht meer, maar een misdaad....

Lees meer
Anti-oorlogsactivisten probeerden  de Dodenherdenking ook in 1969 te ontregelen
Anti-oorlogsactivisten probeerden  de Dodenherdenking ook in 1969 te ontregelen
Artikel

Anti-oorlogsactivisten probeerden de Dodenherdenking ook in 1969 te ontregelen

De bekladding van het Nationaal Monument op de Dam door vermoedelijk pro-Palestijnse activisten in de vroege ochtend van 4 mei is geen primeur. In 1969 besmeurden activisten niet alleen het Verzetsmonument in Utrecht met rode verf, maar lieten zij ook twee rookbommen afgaan tijdens de Dodenherdenking. Destijds was het Amerikaanse oorlogsgeweld in Vietnam de aanleiding...

Lees meer
Loginmenu afsluiten