Home De herkomst van het woord ‘omvolking’

De herkomst van het woord ‘omvolking’

Het extreem-rechtse begrip ‘omvolking’ is een vertaling van het Duitse Umvolkung, een woord dat een sterke connectie heeft met de naziperiode.

Poster uit 1919.
Poster uit 1919. Getty Images

Bas Kromhout

Hoofdredacteur

Gepubliceerd op: 26 augustus 2026

Update 18 augustus 2026

De sociologen Sarah Bracke en Luis M. H. Aguilar traceren in Tijdschrift voor Geschiedenis het ontstaan van dit begrip in de Eerste Wereldoorlog, toen Duitsland grote gebieden verloor aan zijn buurlanden. Nationalistische intellectuelen waren bezorgd dat de inwoners er werden ‘ontduitst’ door assimilatie in hun nieuwe Poolse, Tsjechische en Franse omgeving. Wanneer Duitsland zijn Lebensraum terugveroverde, zou er Umvolkung in omgekeerde richting moeten plaatsvinden, door Slaven die als ‘assimileerbaar’ golden tot Duitsers te transformeren en de rest te vervangen door kolonisten. Daarnaast dook het woord op in studies over afnemende geboortecijfers en Slavische immigratie, waardoor het Duitse volk zou worden ‘verzwakt’. De nazi’s omarmden al deze ideeën over Umvolkung en zetten ze om in moorddadig beleid.

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 9 - 2026

Nieuwste berichten

Byzantijnse zijde uit de zesde of zevende eeuw.
Byzantijnse zijde uit de zesde of zevende eeuw.
Artikel

Constantinopel bewaakte het geheim van zijde

In het tiende-eeuwse Byzantijnse Rijk had zijde de waarde van goud. Constantinopel bewaakte de productie ervan als een hellehond. Dat weerhield Lombardijns diplomaat Liutprand niet van een poging het textiele goud te smokkelen. Het ambitieuze hart van Liutprand van Cremona bonsde van opwinding, toen hij door de gouden poort van Constantinopel liep. Het was een...

Lees meer
Leden van de Sozialistische Arbeiter-Jugend in Weimar, 1920.
Leden van de Sozialistische Arbeiter-Jugend in Weimar, 1920.
Recensie

‘Gewone’ mensen in een ongewone tijd

Hoe beleefden inwoners van de stad Weimar het Interbellum met zijn revoluties, de crisisjaren en de nazipolitiek? Katja Hoyer schreef er een invoelend boek over. Er zijn inmiddels kasten vol met boeken die ‘Weimar’ in de titel hebben, maar die gaan vrijwel allemaal over de eerste Duitse republiek, die bestond van 1918 tot 1933 en...

Lees meer
Vroege elektrotaxi in Amsterdam
Vroege elektrotaxi in Amsterdam
Artikel

Elektrische auto’s waren er eerder dan benzinewagens. Waarom verloren ze de race?

Het zal velen verbazen, maar eerst waren er elektrische auto’s en pas daarna auto’s met een benzinemotor. Welke aandrijving de standaard zou worden, was tot diep in de twintigste eeuw onzeker. De elektrische auto had tal van voordelen, maar legde het toch af tegen de benzinewagen. Waarom? Illustratief voor de vroege geboorte van het elektrische...

Lees meer
Nichelle Nichols als Uhura in Star Trek
Nichelle Nichols als Uhura in Star Trek
Artikel

Lang voor The Odyssey koos Star Trek al voor inclusieve casting

Een Afrikaanse Helena? Een zwarte Athene? Regisseur Christopher Nolan kreeg het verwijt te ‘woke’ te zijn in zijn casting van The Odyssey. Zestig jaar geleden was Star Trek een voorloper op het gebied van diversiteit. Witte, zwarte en Aziatische ruimtevaarders werkten zij aan zij op de brug van de Starship Enterprise. Gene Roddenberry’s carrière kende...

Lees meer
Loginmenu afsluiten