Home De herkomst van het woord ‘omvolking’

De herkomst van het woord ‘omvolking’

Het extreem-rechtse begrip ‘omvolking’ is een vertaling van het Duitse Umvolkung, een woord dat een sterke connectie heeft met de naziperiode.

Poster uit 1919.
Poster uit 1919. Getty Images

Bas Kromhout

Hoofdredacteur

Gepubliceerd op: 26 augustus 2026

Update 18 augustus 2026

De sociologen Sarah Bracke en Luis M. H. Aguilar traceren in Tijdschrift voor Geschiedenis het ontstaan van dit begrip in de Eerste Wereldoorlog, toen Duitsland grote gebieden verloor aan zijn buurlanden. Nationalistische intellectuelen waren bezorgd dat de inwoners er werden ‘ontduitst’ door assimilatie in hun nieuwe Poolse, Tsjechische en Franse omgeving. Wanneer Duitsland zijn Lebensraum terugveroverde, zou er Umvolkung in omgekeerde richting moeten plaatsvinden, door Slaven die als ‘assimileerbaar’ golden tot Duitsers te transformeren en de rest te vervangen door kolonisten. Daarnaast dook het woord op in studies over afnemende geboortecijfers en Slavische immigratie, waardoor het Duitse volk zou worden ‘verzwakt’. De nazi’s omarmden al deze ideeën over Umvolkung en zetten ze om in moorddadig beleid.

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 9 - 2026

Nieuwste berichten

Een kleermakerswerkplaats in Toscane. Miniatuur uit de late veertiende eeuw.
Een kleermakerswerkplaats in Toscane. Miniatuur uit de late veertiende eeuw.
Onderzoek

Werkloze wevers emigreerden naar Toscane

De Lage Landen waren in de vijftiende eeuw het beloofde land voor veel migranten. Maar er waren ook honderden inwoners die zich genoodzaakt zagen hun geluk in het buitenland te zoeken, schrijven historici in vaktijdschrift BMGN. Vrijheden en economische kansen in de laatmiddeleeuwse Lage Landen hadden een aanzuigende werking op migranten van buiten. Volgens de...

Lees meer
Een verhongerde man op straat tijdens de Holodomor. Charkiv, 1932.
Een verhongerde man op straat tijdens de Holodomor. Charkiv, 1932.
Interview

‘Oekraïne maakt het verleden politiek’

De Oekraïense regering gebruikt in het verzet tegen de Russische indringers de geschiedenis als wapen. De officiële versie van het verleden is nationalistisch en laat weinig ruimte voor afwijkende interpretaties en debat. Daarover maakt de Oekraïense historicus Georgiy Kasianov zich zorgen. ‘Het is moeilijk om iets kritisch te schrijven.’ In zijn thuisland Oekraïne is hij...

Lees meer
Akbar de Grote met een stralenkrans en een valk, symbolen van zijn heiligheid en macht. Negentiende-eeuwse schildering naar een miniatuur uit circa 1650.
Akbar de Grote met een stralenkrans en een valk, symbolen van zijn heiligheid en macht. Negentiende-eeuwse schildering naar een miniatuur uit circa 1650.
Artikel

Akbar de Grote: tolerante keizer in India

Alexander, Catharina en Frederik. Alle drie heetten ze De Grote. Maar de grootste der groten was Akbar. De zestiende-eeuwse Mogolkeizer was een briljant strateeg, bevorderde kunst en cultuur, en stond als moslim op de bres voor vrijheid van religie. De sterren waren legendarisch leider Jalaluddin Muhammad Akbar van het begin af aan goedgezind. Hij kwam...

Lees meer
Assyrische koningslijst, zevende eeuw v.Chr
Assyrische koningslijst, zevende eeuw v.Chr
Nieuws

Assyrische koningen uitgewist door opvolgers

De zogeheten koningslijsten behoren tot de belangrijkste bronnen over het Assyrische Rijk. Ze bevatten de namen en regeerperiodes van heersers. Maar uit nieuw onderzoek blijkt dat de lijsten niet volledig zijn. Historici hebben drie Assyrische koningen gevonden die bewust zijn weggelaten. In de Journal of Cuneiform Studies schrijven assyriologen Eckart Frahm en Alexander Johannes Edmonds...

Lees meer
Loginmenu afsluiten