Home ‘Onderhoud van een buitenplaats is een levenslange missie’

‘Onderhoud van een buitenplaats is een levenslange missie’

Vanaf de zeventiende eeuw lieten regenten uit de grote steden op het Nederlandse platteland luxueuze buitenplaatsen bouwen. Ze leidden er een high society-bestaan, maar rond 1900 werd dat steeds moeilijker. Het boek Schitterende ballast laat de opkomst en ondergang van deze huizen zien. ‘De rijken hadden steeds meer moeite personeel vast te houden,’ vertelt auteur Hanneke Ronnes.

Buitenplaats in de zeventiende eeuw.

Martijn Krol

Historicus

Gepubliceerd op: 2 januari 2025

Welke functie hadden buitenplaatsen?
‘Buitenplaatsen draaiden om ontspanning en het beleven van Arcadië: de ongerepte natuur die werd beschreven door de oude Grieken. Maar veel activiteiten waren ook binnenshuis. De luxueuze diners en theatervoorstellingen die in de winter in de stad plaatsvonden, gingen in de zomer door in de buitenhuizen. Tijdens de negentiende eeuw, en vooral na 1900, moesten veel buitenplaatsen sluiten vanwege geldproblemen. Ze kregen nieuwe bestemmingen als ziekenhuizen, kloosters en gemeentehuizen.’

Waarom kregen de eigenaren het moeilijker?

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al voor €4,99 per maand.

‘De tijden veranderden. Het algemeen kiesrecht en het opkomend socialisme zorgden voor steeds onvoordeligere belastingwetten voor de rijken. Ook waren er door de industrialisatie veel meer soorten banen beschikbaar, waardoor het lastiger werd om personeel vast te houden om de huizen draaiende te houden. Daar komt bij dat de Eerste Wereldoorlog had gezorgd voor de val van de adelstand in grote delen van Europa. Het buitenleven werd hierdoor steeds meer gezien als een bestaan uit vervlogen tijden.’

Hanneke Ronnes
Hanneke Ronnes.

Worden er nog buitenplaatsen bewoond?
‘Een paar nog wel. Op het eerste gezicht is het een romantisch bestaan: buitenplaatsen hebben vaak schitterende tuinen en liggen op prachtige locaties. Maar het onderhoud ervan is een levenslange missie die veel geld kost. De huizen zijn enorm, dus wanneer bijvoorbeeld het dak moet worden vervangen, is dat een grote investering. Ook de energiecrisis heeft gezorgd voor zware lasten. In sommige buitenplaatsen leven de bewoners in een paar verwarmde kamers, terwijl de rest van het huis is afgesloten.’

Hoe ziet de toekomst van buitenplaatsen eruit?
‘Tegenwoordig zitten er vooral horecagelegenheden en musea in. Eerst toonden ze vooral het leven op de buitenplaats en de oude collecties van de voormalige eigenaren, maar inmiddels zijn er ook exposities van moderne kunst. Die trekken publiek uit het hele land. Ook komen er duurzame initiatieven op, zoals voedselbossen of regeneratieve landbouw. Veel bezoekers voelen zich aangetrokken tot de romantiek van het aristocratische bestaan, zoals dat in kostuumdrama’s als Dowton Abbey wordt neergezet. Buitenplaatsen liggen vaak in de natuur en zijn zo groot dat je weinig van de eigentijdse wereld merkt. Dat kan zorgen voor een historische zweem of zelfs een historische sensatie.’

Schitterende ballast. Buitenplaatsen in de moderne wereld
Hanneke Ronnes, Conrad Gietman, Claartje Wesselink, Merel Haverman
336 p. W-Books, € 39,95 

Schitterende ballast. Buitenplaatsen in de moderne wereld door Hanneke Ronnes

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 1 - 2025

Nieuwste berichten

Eustatius van Boulogne op het tapijt van Bayeux
Eustatius van Boulogne op het tapijt van Bayeux
Artikel

Gaf een koningsmoordenaar opdracht voor het Tapijt van Bayeux?

Op het Tapijt van Bayeux speelt graaf Eustatius van Boulogne een heldenrol. Maar volgens de kronieken was hij een lafaard – of erger. Liet hij het borduurwerk maken om zijn naam te zuiveren? In het British Museum wordt momenteel het Tapijt van Bayeux tentoongesteld. Het is een van de belangrijkste bronnen over de Slag bij...

Lees meer
Allegorie op de Pacificatie van Gent. De Nederlandse Leeuw bewaakt het toegangshek naar de Hollandse Tuin met de zeventien provincies. Spaanse soldaten hebben de tuin omsingeld. Naar ontwerp van Adriaen Pietersz van de Venne, circa 1624.
Allegorie op de Pacificatie van Gent. De Nederlandse Leeuw bewaakt het toegangshek naar de Hollandse Tuin met de zeventien provincies. Spaanse soldaten hebben de tuin omsingeld. Naar ontwerp van Adriaen Pietersz van de Venne, circa 1624.
Artikel

De Pacificatie van Gent was een verdeelde vrede

De Pacificatie van Gent wordt wel gezien als een eerste onafhankelijkheidsverklaring van de Nederlanden. Katholieken en protestanten, steden en adel verenigden zich om de muitende soldaten van het Habsburgse leger het land uit te krijgen. Maar waren de ondertekenaars wel zo eensgezind? Op 8 november 1576 schalden de trompetten over de Botermarkt in Gent. Een...

Lees meer
Japanse soldaten marcheren langs een Britse militaire post bij Shanghai, 1937.
Japanse soldaten marcheren langs een Britse militaire post bij Shanghai, 1937.
Recensie

De Tweede Wereldoorlog transformeerde Azië

Voor Aziaten was de Tweede Wereldoorlog misschien wel ingrijpender dan voor Europeanen, bewijst sinoloog Hans van de Ven. Al langer klinkt er kritiek op onze nogal eurocentrische blik op de Tweede Wereldoorlog. De oorlog in China die in 1937 al begon, de hongersnoden in Bengalen en op Java en militaire operaties zoals het Japanse offensief...

Lees meer
VWO-leerlingen tijdens hun eindexamen, 8 mei 2026.
VWO-leerlingen tijdens hun eindexamen, 8 mei 2026.
Opinie

Geschiedenisonderwijs dreigt staatsopvoeding te worden 

Geschiedenislessen in de bovenbouw van het middelbaar onderwijs zullen vanaf 2030 zijn gericht op het opvoeden van leerlingen tot goede burgers met bepaalde gewenste opvattingen. Dat wil tenminste de commissie die de concept-examenprogramma’s heeft opgesteld in opdracht van het ministerie van OCW. Het vak geschiedenis dreigt hiermee te verworden tot staatspedagogiek.  De concept-examenprogramma’s voor het...

Lees meer
Loginmenu afsluiten