Home ‘Onderhoud van een buitenplaats is een levenslange missie’

‘Onderhoud van een buitenplaats is een levenslange missie’

Vanaf de zeventiende eeuw lieten regenten uit de grote steden op het Nederlandse platteland luxueuze buitenplaatsen bouwen. Ze leidden er een high society-bestaan, maar rond 1900 werd dat steeds moeilijker. Het boek Schitterende ballast laat de opkomst en ondergang van deze huizen zien. ‘De rijken hadden steeds meer moeite personeel vast te houden,’ vertelt auteur Hanneke Ronnes.

Buitenplaats in de zeventiende eeuw.

Martijn Krol

Historicus

Gepubliceerd op: 2 januari 2025

Welke functie hadden buitenplaatsen?
‘Buitenplaatsen draaiden om ontspanning en het beleven van Arcadië: de ongerepte natuur die werd beschreven door de oude Grieken. Maar veel activiteiten waren ook binnenshuis. De luxueuze diners en theatervoorstellingen die in de winter in de stad plaatsvonden, gingen in de zomer door in de buitenhuizen. Tijdens de negentiende eeuw, en vooral na 1900, moesten veel buitenplaatsen sluiten vanwege geldproblemen. Ze kregen nieuwe bestemmingen als ziekenhuizen, kloosters en gemeentehuizen.’

Waarom kregen de eigenaren het moeilijker?

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al voor €4,99 per maand.

‘De tijden veranderden. Het algemeen kiesrecht en het opkomend socialisme zorgden voor steeds onvoordeligere belastingwetten voor de rijken. Ook waren er door de industrialisatie veel meer soorten banen beschikbaar, waardoor het lastiger werd om personeel vast te houden om de huizen draaiende te houden. Daar komt bij dat de Eerste Wereldoorlog had gezorgd voor de val van de adelstand in grote delen van Europa. Het buitenleven werd hierdoor steeds meer gezien als een bestaan uit vervlogen tijden.’

Hanneke Ronnes
Hanneke Ronnes.

Worden er nog buitenplaatsen bewoond?
‘Een paar nog wel. Op het eerste gezicht is het een romantisch bestaan: buitenplaatsen hebben vaak schitterende tuinen en liggen op prachtige locaties. Maar het onderhoud ervan is een levenslange missie die veel geld kost. De huizen zijn enorm, dus wanneer bijvoorbeeld het dak moet worden vervangen, is dat een grote investering. Ook de energiecrisis heeft gezorgd voor zware lasten. In sommige buitenplaatsen leven de bewoners in een paar verwarmde kamers, terwijl de rest van het huis is afgesloten.’

Hoe ziet de toekomst van buitenplaatsen eruit?
‘Tegenwoordig zitten er vooral horecagelegenheden en musea in. Eerst toonden ze vooral het leven op de buitenplaats en de oude collecties van de voormalige eigenaren, maar inmiddels zijn er ook exposities van moderne kunst. Die trekken publiek uit het hele land. Ook komen er duurzame initiatieven op, zoals voedselbossen of regeneratieve landbouw. Veel bezoekers voelen zich aangetrokken tot de romantiek van het aristocratische bestaan, zoals dat in kostuumdrama’s als Dowton Abbey wordt neergezet. Buitenplaatsen liggen vaak in de natuur en zijn zo groot dat je weinig van de eigentijdse wereld merkt. Dat kan zorgen voor een historische zweem of zelfs een historische sensatie.’

Schitterende ballast. Buitenplaatsen in de moderne wereld
Hanneke Ronnes, Conrad Gietman, Claartje Wesselink, Merel Haverman
336 p. W-Books, € 39,95 

Schitterende ballast. Buitenplaatsen in de moderne wereld door Hanneke Ronnes

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 1 - 2025

Nieuwste berichten

Soldaten bestormen het strand van Normandië in Pressure.
Soldaten bestormen het strand van Normandië in Pressure.
Artikel

Metereologen ruziën over D-Day in film ‘Pressure’

Weersvoorspelling een saai onderwerp? Niet als het verloop van een oorlog ervan afhangt. Het op feiten gebaseerde Pressure toont de hoogoplopende ruzie tussen geallieerde meteorologen over de verwachting voor D-Day. Bedolven onder tegenstrijdige adviezen moet opperbevelhebber Dwight Eisenhower beslissen over de invasiedatum. Als D-Day een maand eerder was gepland, waren meteorologen het volstrekt met elkaar...

Lees meer
Vijftiende-eeuwse bruiloft in Florence, door Giovanni di ser Giovanni Guidi.
Vijftiende-eeuwse bruiloft in Florence, door Giovanni di ser Giovanni Guidi.
Interview

In Florence waren niet de huizen, maar de huwelijken onbetaalbaar

Wie een woning wil, moet vaak overbieden: twee derde van de huizen in Nederland wordt boven de vraagprijs verkocht. In de Renaissance hadden Florentijnen ook last van overbiedingsgekte: doordat rijke families de prijs opdreven, ontstond er ‘bruidsschatsinflatie’, vertelt historicus Marlisa den Hartog. ‘Bruidsschatten werden een financiële markt op zich.’ Hoe zag de vijftiende-eeuwse Italiaanse huwelijksmarkt...

Lees meer
Archeologen leggen de fundering van een Romeins badhuis bloot in Nijmegen, 2026.
Archeologen leggen de fundering van een Romeins badhuis bloot in Nijmegen, 2026.
Interview

Nieuwbouwwijken op Romeinse ruïnes: hoe kunnen we erfgoed bewaren?

Bij archeologische opgravingen in Nijmegen is het grootste Romeinse badhuiscomplex in Nederland ontdekt. Maar op de plek van de opgraving wordt binnenkort een nieuwe woonwijk gebouwd. Hoogleraar Monique van den Dries legt uit hoe archeologen en projectontwikkelaars elkaar kunnen helpen om Nederlands erfgoed zichtbaar te bewaren. Over een paar jaar staat het Nijmeegse Waalfront vol...

Lees meer
Zhivkov in 1980.
Zhivkov in 1980.
Artikel

Is Bulgarije pro-Russisch? Deze premier wilde van zijn land de zestiende Sovjet-staat maken

De kersverse Bulgaarse premier Roemen Radev zou pro-Russisch zijn; net als zijn voorganger Todor Zhivkov wijst hij graag op het Russische bevrijdingsverhaal van 1878. Die vroegere premier was zo loyaal aan het Kremlin, dat hij de Bulgaarse soevereiniteit inzette in onderhandelingen met Moskou. Zhivkovs pro-Russische koers botste met de ideeën van zijn dochter, die juist...

Lees meer
Loginmenu afsluiten