Home Dossiers Oudheid Nieuw boek plaatst de Joodse opstand in geopolitieke context 

Nieuw boek plaatst de Joodse opstand in geopolitieke context 

De Amerikaanse historicus Barry Strauss biedt een nieuwe kijk op de grote Joodse opstand tegen de Romeinen. Hij vergelijkt geschreven bronnen met archeologisch materiaal en komt tot nieuwe conclusies. 

De verovering van Jeruzalem door keizer Titus
De verovering van Jeruzalem door keizer Titus. Schilderij door Nicolas Poussin, 1638

Ewout Klei

Historicus en journalist

Gepubliceerd op: 9 februari 2026

Update 10 februari 2026

Cover van
Dossier Oudheid Bekijk dossier

De grote Joodse opstand van 66-73 is vooral bekend dankzij Flavius Josephus’ klassieker De Joodse Oorlog. Toch was dit niet de eerste opstand tegen Rome, en evenmin de laatste. In Opstand in Judea beschrijft Barry Strauss de reeks Joodse opstanden vanaf de verovering van Judea door Pompeius tot en met de ondergang van de opstand onder leiding van Simon bar Kochba

De nederlaag van de Joden in 66-73 was volgens Strauss het gevolg van zelfoverschatting, onderschatting van Romeinse macht en fanatisme dat tot interne strijd leidde. In 69 bevochten verschillende facties elkaar in Jeruzalem, waarbij zelfs voedselvoorraden werden vernietigd, waardoor er hongersnood kwam in de stad. Maar het fanatisme zorgde er ook voor dat sommige groepen door bleven vechten, tot het bittere einde. Strauss besteedt een apart hoofdstuk aan fort Massada, waar Joodse tegenstanders van de Romeinen collectief zelfmoord zouden hebben gepleegd toen ze de strijd dreigden te verliezen. Hij heeft Josephus’ dramatische verhaal naast archeologische gegevens gelegd en dat blijkt niet te kloppen. Niet iedereen had zich van het leven beroofd. 

Meer historische context bij het nieuws van vandaag?

Meld u aan voor de gratis nieuwsbrief van Historisch Nieuwsblad.
Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in uw inbox.

Strauss’ boek leest vlot en biedt een nieuw perspectief omdat het ook aandacht besteedt aan de rol van de Parthen en hun vazalkoninkrijk Adiabene in het huidige Noord-Irak. Koningin Helena van Adiabene had zich tot het Jodendom bekeerd en paleizen laten bouwen in Jeruzalem. Leden van haar familie raakten betrokken bij de opstand van 66-73. Na de val werden ze van Jeruzalem in 70 naar Rome gedeporteerd. De Romeinen waren voortdurend bevreesd voor Parthische inmenging, zeker omdat de Parthen in 40 v.Chr. Jeruzalem kortstondig hadden veroverd. 

Minder aandacht krijgen de opstand van 116-117 en die onder leiding van Bar Kochba in 132-136. Dat komt omdat hier minder geschreven bronnen over zijn. Strauss vermoedt, maar heeft hier geen harde bewijzen voor, dat de opstand in 116 uitbrak op instigatie van Parthië. Want juist toen keizer Trajanus de Parthen eindelijk op de knieën leek te hebben gekregen na de verovering van Armenië en de Parthische hoofdstad Ctesiphon, brak een nieuwe Joodse opstand uit in Egypte, Cyrene en op Cyprus. Strauss vindt de timing ervan te toevallig. 

Zijn boek biedt daarmee niet alleen een overzicht van twee eeuwen Joods verzet tegen Rome, maar plaatst deze opstanden ook in een bredere, geopolitieke context. Het resultaat is een meeslepend en vernieuwend werk dat de bekende verhalen nuanceert en nieuwe verbanden blootlegt. 

Opstand in Judea. Joods verzet tegen de Romeinen, 63 v.Chr.-136 n.Chr. 

Barry Strauss
 376 p. Omniboek, € 34,99 

Opstand in Judea door Barry Strauss

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 2 - 2026

Dossier Oudheid

Penelope en haar aanbidders
Penelope en haar aanbidders
Interview

‘Penelope was de gelijke van Odysseus’

In het Rijksmuseum van Oudheden (RMO) in Leiden is een tentoonstelling te zien over Penelope, de vrouw van Odysseus. Volgens curatoren Claire Stocks en Aurora Raimondi Cominesi schreef Homerus dat Penelope net zo listig en complex was als haar echtgenoot. Terwijl Odysseus na de Trojaanse Oorlog jarenlang over zee zwierf, zo vertelt Homerus, verzamelde zich...

Lees meer
Koen Ottenheym
Koen Ottenheym
Interview

‘Machthebbers schepten op over hun Romeinse verleden’

Reizend langs de limes, de grenzen van het Romeinse Rijk, onderzocht hoogleraar Koen Ottenheym de hernieuwde belangstelling voor de antieke geschiedenis vanaf de vijftiende eeuw. Die ging gepaard met misvattingen en manipulatie, zo beschrijft hij in De limes als legende. ‘In elke regio, in elke tijd werd werd de Oudheid voor een andere agenda gebruikt.’...

Lees meer
Prins Arikankharer doodt zijn vijanden
Prins Arikankharer doodt zijn vijanden
Artikel

De Nubische koningin die de Romeinen wist te weerstaan

Ze had maar één oog, schreef een tijdgenoot, en ze was een ‘mannelijke vrouw’: koningin Amanirenas leidde Nubië toen het in de eerste eeuw voor Christus botste met de Romeinen. En volgens bewonderaars deed ze dat opmerkelijk dapper. Amanirenas is populair. De Nubische kandake – vrij te vertalen als ‘koningin’ – speelt de hoofdrol in...

Lees meer
Jonge Spartanen
Jonge Spartanen
Recensie

De ondergang van Sparta was onvermijdelijk

In Sparta liet een kleine bovenlaag zich bedienen door een grote groep ondergeschikten. Volgens Andrew Bayliss was dat systeem op den duur onhoudbaar.   Sparta spreekt tot de verbeelding. Op Netflix behoort 300, de film over de heldhaftige strijd van de Spartaanse koning Leonidas en zijn manschappen tegen de Perzen in de slag bij Thermopylae, tot de populairste historische drama’s van...

Lees meer
Loginmenu afsluiten