• Inloggen
  • Shop
  • Winkelmand
  • Log in

    Wachtwoord vergeten?

    Account aanmaken
    Historisch Nieuwsblad 3/2020

    Het wonder van Warschau

    Hoe Polen het communisme wist te stuiten

    Door: Ivo van de Wijdeven

    Tijdens de Slag om Warschau in 1920 versloeg Polen het Rode Leger. Dit gevecht geldt daarom als een van de beslissende veldslagen in de wereldgeschiedenis: daar werd het communisme tegengehouden. Maar was deze strijd echt van doorslaggevend belang?

    In Warschau heerste een koortsachtige sfeer. Na een wekenlange terugtocht had het Poolse leger verdedigingslinies betrokken net ten oosten van de hoofdstad. De voorhoedes van het Russische Rode Leger bevonden zich op nog geen twintig kilometer afstand en het gerucht ging dat de gevreesde kozakken al in de buitenwijken rondspookten. Communistische arbeiders voerden opgetogen sabotageacties uit in een stad die volstroomde met vluchtelingen uit het oosten. Buitenlandse diplomaten zochten een veilig heenkomen, maar hadden moeite de stad uit te komen. De Britse diplomaat Edgard d’Abernon, als lid van de geallieerde missie aanwezig als waarnemer in Warschau, klaagde dat er zoveel katholieke processies waren dat het verkeer volledig vaststond. Aan de vooravond van Maria-Hemelvaart zaten de kerken vol met inwoners van Warschau die de Maagd Maria om verlossing vroegen. Uit het oosten klonk het doffe geplof van artillerievuur. Het was de avond van 14 augustus 1920, en het leek onvermijdelijk dat de hoofdstad van de kersverse Poolse Republiek weer in Russische handen zou vallen.
     

    Ruzie met de buren

    Amper twee jaar daarvoor hadden de Polen onder aanvoering van hun Vader des Vaderlands, veldmaarschalk Jozef Piłsudski, hun onafhankelijkheid herwonnen. Eind achttiende eeuw hadden de buurlanden Rusland, Oostenrijk-Hongarije en Pruisen – later het Duitse Keizerrijk – het eens machtige Pools-Litouwse Gemenebest opgedeeld tijdens drie Poolse Delingen. Toen zij een voor een ten onder gingen in de Eerste Wereldoorlog, greep Piłsudski zijn kans om Polen terug op de kaart te zetten. Op 11 november 1918 riep hij de onafhankelijkheid uit van de Tweede Poolse Republiek, de spiritueel navolger van het Gemenebest.

    Op die dag kwam het tot een wapenstilstand aan het westfront, maar in het oosten ging het geweld gewoon door. De Polen ruzieden met bijna alle buren over de grenzen van het herboren Polen: met Russen, Oekraïners en Wit-Russen in het oosten, met Litouwers in het noorden, met Duitsers in het westen en met Tsjechen en Slowaken in het zuiden.

    De strijd met de Russen zou uiteindelijk het meest bedreigend blijken, maar was bijna per ongeluk begonnen. Geen van beide zijden was helemaal klaar voor een directe confrontatie: Lenin, Trotski en hun Rode Leger hadden het te druk met de Russische Burgeroorlog, die nog steeds in volle hevigheid woedde. Piłsudski had zijn handen meer dan vol aan de opbouw van een leger en het herstel van de grenzen van vóór de Poolse Delingen.
     

    Wilt u meer geschiedenisverhalen lezen?

    Ontdek de duizenden verhalen die we voor onze abonnees beschikbaar stellen, lees de nieuwste artikelen uit Historisch Nieuwsblad en ontvang iedere week leestips van de redactie in uw mailbox. Met Historisch Nieuwsblad Online krijgt u altijd de juiste historische context om het nieuws van nu te begrijpen.
    Registreer nu en lees de eerste maand voor slechts 1 euro!

    Al abonnee? Log dan in en lees direct alle geschiedenisverhalen online. Heeft u nog geen account of is uw emailadres niet bij ons geregistreerd? Lees dan hier hoe u verder kunt lezen.

    Word lidInloggen