De Russische Revolutie van 1917 verandert het land structureel. De Sovjet-Unie wordt geboren als de eerste communistische staat ter wereld. Haar bestaan zorgt voor een beweeglijke periode in de Russische geschiedenis. Voor Nederlandse communisten is Rusland destijds een voorbeeld, maar voor de Nederlandse krijgsgevangenen die in de handen vallen van de Russen krijgt het land een heel andere betekenis.
Artikelen over de Sovjet-Unie en Rusland
Russische cyberaanval legde Estland negentien jaar geleden al grotendeels plat
Europese inlichtingendiensten waarschuwen dat Rusland ‘binnen enkele maanden’ de NAVO wil testen door hybride aanvallen uit te voeren. Dat zou niet voor het eerst zijn. Al in 2007 kreeg Estland te maken met Russische cyberaanvallen en nepnieuws, die de samenleving tijdelijk ontwrichtten. Het begon allemaal vanwege een standbeeld. In een stil hoekje van de militaire…
Het Russische parlement heeft nooit veel te vertellen gehad
De Russen gaan van 18 tot en met 20 september naar de stembus om de 450 leden van het parlement – de Staatsdoema – te kiezen. Dat deze verkiezingen geen ‘feest van de democratie’ zijn, past in de politieke geschiedenis van Rusland. Een echte parlementaire cultuur kon daar nooit opbloeien 4 oktober 1993. Tanks die…
De Sovjets hadden de beste kaarten, maar niemand mocht ze zien
Tijdens de Koude Oorlog reisden Sovjetspionnen de wereld over om het Westen in kaart te brengen. Civiele en militaire infrastructuur werden tot in detail vastgelegd. Om de vijand te misleiden stopten de Sovjets bewust fouten in hun kaarten, maar daar werden hun eigen burgers de dupe van. Tallinn, 1989. Onder toezicht van gewapende soldaten stapt…
De pokerface van het Kremlin
Bij alle machtswisselingen en veranderingen bleef Andrej Gromyko bijna drie decennia het buitenlandgezicht van de Sovjet-Unie. Zijn ondoorgrondelijkheid en trouw werkten lang, totdat de tijd hem uiteindelijk inhaalde. Tijdens recepties of feestelijke diners zagen westerse politici en diplomaten geregeld de vriendelijke Andrej Gromyko. Een praatje met hem maken was geen straf. Het gezicht van de…
Poetin gebruikt de Patrice Lumumba Universiteit als antikoloniale dekmantel
In 1961 vernoemde Moskou een van zijn universiteiten naar de vermoorde Congolese premier Patrice Lumumba. Afrikaanse revolutionairen moesten er worden opgeleid tot loyale Sovjetsympathisanten. Als onderdeel van een bredere strategie: de Sovjets wilden hun invloed in Afrika uitbreiden door zich te presenteren als antikoloniaal alternatief voor het Westen. In zijn zoektocht naar Afrikaanse bondgenoten stoft…
De kernramp in Tsjernobyl deed de Sovjet-Unie wankelen
Veertig jaar geleden ontplofte reactor 4 van de kerncentrale in Tsjernobyl. De ramp was het gevolg van Russisch wanbeleid en ontwrichtte het leven van honderdduizenden mensen. Vol ongeloof keken de mannen in de controlekamer elkaar aan. Wat was er in hemelsnaam zojuist met twee daverende klappen geëxplodeerd? Het kon de reactor niet zijn, want dat…
Voor de Oekraïners zijn de kozakken weer hun helden
De Russen en de Oekraïners strijden ook over de interpretatie van hun gezamenlijke verleden. Waren de beroemde kozakken nu helden of verraders? Dat hangt ervan af wie je het vraagt. Het is alsof ze zo uit de schilderijen van Ilja Repin zijn gestapt: Oekraïense militairen die aan het front poseren als zeventiende-eeuwse kozakken. Het beroemdste voorbeeld is Repins doek De Zaporozjekozakken schrijven de Turkse sultan een brief uit 1891. Daarop beantwoorden de kozakken het ultimatum van…
Rusland reikt de hand naar een oude vijand, de Taliban
De Taliban ontstond rond 1994 uit Afghaanse guerrillagroepen die tegen het Sovjetleger hadden gevochten. De beweging stond altijd hoog op de Russische terreurlijst, mede door de banden met Tsjetsjeense opstandelingen. Maar de laatste jaren haalt het Kremlin opeens de banden aan. ‘Moskou erkent officieel het Islamitisch Emiraat van Afghanistan’, kopt het Russische staatspersbureau TASS op…
De Joodse Marc Chagall hoopte altijd op erkenning van zijn moederland Rusland
Schilder Marc Chagall groeit als Jood in Rusland op als tweederangsburger. Het belemmert zijn ontwikkeling als kunstenaar, en noodgedwongen vertrekt hij naar Parijs. Maar dan lijkt de Russische Revolutie verandering te brengen. De Joods-Russische schilder Marc Chagall (1887-1985) was een van de succesvolste kunstenaars van de twintigste eeuw. Zijn schilderijen en geschriften bieden een uniek…
Russische boeren waren eeuwenlang onvrij
Moeten de miljoenen Russen zich vrij door het land kunnen bewegen? Nee, menen de Russische autoriteiten al eeuwen. Via een passensysteem leggen ze de bevolking beperkingen op. Propiska, letterlijk vertaald ‘registratie’, is een beladen begrip in het Russisch. Het is de informele benaming voor de stempel die vrijwel iedere Rus in zijn verplichte ‘binnenlandse paspoort’…
Menselijke ketting van Litouwers, Esten en Letten tegen de Russen
In 1989 gaven twee miljoen Esten, Letten en Litouwers elkaar de hand in een vreedzaam protest tegen de Sovjetbezetting: de Baltische Ketting. Vreedzaam, maar krachtig.
‘Land van het grote sterven’ – Rusland heeft een militaire mentaliteit
In Land van het grote sterven betoogt Joris Van Bladel dat Russen uit ander hout zijn gesneden dan Europeanen.
De grootste tegenhanger en concurrent voor de Amerikanen in de Koude Oorlog is Sovjet-Rusland en in Nederland zorgt haar omstreden positie voor verdeeldheid rondom de Olympische Spelen in Moskou.
De val van het communisme brengt andere gevolgen, maar ook nieuwe mogelijkheden met zich mee. Dit levert een levendig dossier op van tien uiteenlopende afleveringen, die met elkaar gemeen hebben dat zij allemaal bijdragen aan een beeld van Rusland in deze roerige periode.
Hoe Rusland groot werd
De Russische Revolutie van 1917 verandert het land structureel. De Sovjet-Unie wordt geboren als de eerste communistische staat ter wereld. Haar bestaan zorgt voor een beweeglijke periode in de Russische geschiedenis. Voor Nederlandse communisten is Rusland destijds een voorbeeld, maar voor de Nederlandse krijgsgevangenen die in de handen vallen van de Russen krijgt het land een heel andere betekenis.
De grootste tegenhanger en concurrent voor de Amerikanen in de Koude Oorlog is Sovjet-Rusland en in Nederland zorgt haar omstreden positie voor verdeeldheid rondom de Olympische Spelen in Moskou.
De val van het communisme brengt andere gevolgen, maar ook nieuwe mogelijkheden met zich mee. Dit levert een levendig dossier op van tien uiteenlopende afleveringen, die met elkaar gemeen hebben dat zij allemaal bijdragen aan een beeld van Rusland in deze roerige periode.