De Russische Revolutie van 1917 verandert het land structureel. De Sovjet-Unie wordt geboren als de eerste communistische staat ter wereld. Haar bestaan zorgt voor een beweeglijke periode in de Russische geschiedenis. Voor Nederlandse communisten is Rusland destijds een voorbeeld, maar voor de Nederlandse krijgsgevangenen die in de handen vallen van de Russen krijgt het land een heel andere betekenis.
Artikelen over de Sovjet-Unie en Rusland
Poetin gebruikt de Patrice Lumumba Universiteit als antikoloniale dekmantel
In 1961 vernoemde Moskou een van zijn universiteiten naar de vermoorde Congolese premier Patrice Lumumba. Afrikaanse revolutionairen moesten er worden opgeleid tot loyale Sovjetsympathisanten. Als onderdeel van een bredere strategie: de Sovjets wilden hun invloed in Afrika uitbreiden door zich te presenteren als antikoloniaal alternatief voor het Westen. In zijn zoektocht naar Afrikaanse bondgenoten stoft…
De kernramp in Tsjernobyl doet de Sovjet-Unie wankelen
Veertig jaar geleden ontplofte reactor 4 van de kerncentrale in Tsjernobyl. De ramp was het gevolg van Russisch wanbeleid en ontwrichtte het leven van honderdduizenden mensen. Vol ongeloof keken de mannen in de controlekamer elkaar aan. Wat was er in hemelsnaam zojuist met twee daverende klappen geëxplodeerd? Het kon de reactor niet zijn, want dat…
Voor de Oekraïners zijn de kozakken weer hun helden
De Russen en de Oekraïners strijden ook over de interpretatie van hun gezamenlijke verleden. Waren de beroemde kozakken nu helden of verraders? Dat hangt ervan af wie je het vraagt. Het is alsof ze zo uit de schilderijen van Ilja Repin zijn gestapt: Oekraïense militairen die aan het front poseren als zeventiende-eeuwse kozakken. Het beroemdste voorbeeld is Repins doek De Zaporozjekozakken schrijven de Turkse sultan een brief uit 1891. Daarop beantwoorden de kozakken het ultimatum van…
Rusland reikt de hand naar een oude vijand, de Taliban
De Taliban ontstond rond 1994 uit Afghaanse guerrillagroepen die tegen het Sovjetleger hadden gevochten. De beweging stond altijd hoog op de Russische terreurlijst, mede door de banden met Tsjetsjeense opstandelingen. Maar de laatste jaren haalt het Kremlin opeens de banden aan. ‘Moskou erkent officieel het Islamitisch Emiraat van Afghanistan’, kopt het Russische staatspersbureau TASS op…
De Joodse Marc Chagall hoopte altijd op erkenning van zijn moederland Rusland
Schilder Marc Chagall groeit als Jood in Rusland op als tweederangsburger. Het belemmert zijn ontwikkeling als kunstenaar, en noodgedwongen vertrekt hij naar Parijs. Maar dan lijkt de Russische Revolutie verandering te brengen. De Joods-Russische schilder Marc Chagall (1887-1985) was een van de succesvolste kunstenaars van de twintigste eeuw. Zijn schilderijen en geschriften bieden een uniek…
Russische boeren waren eeuwenlang onvrij
Moeten de miljoenen Russen zich vrij door het land kunnen bewegen? Nee, menen de Russische autoriteiten al eeuwen. Via een passensysteem leggen ze de bevolking beperkingen op. Propiska, letterlijk vertaald ‘registratie’, is een beladen begrip in het Russisch. Het is de informele benaming voor de stempel die vrijwel iedere Rus in zijn verplichte ‘binnenlandse paspoort’…
Menselijke ketting van Litouwers, Esten en Letten tegen de Russen
In 1989 gaven twee miljoen Esten, Letten en Litouwers elkaar de hand in een vreedzaam protest tegen de Sovjetbezetting: de Baltische Ketting. Vreedzaam, maar krachtig.
‘Land van het grote sterven’ – Rusland heeft een militaire mentaliteit
In Land van het grote sterven betoogt Joris Van Bladel dat Russen uit ander hout zijn gesneden dan Europeanen.
De baron die het Mongoolse rijk van Dzjengis Khan wilde herstellen
Als aristocraat voelde Roman von Ungern-Sternberg een diepe minachting voor linkse idealen als gelijkheid en eerlijke kansen voor iedereen. Hij vocht waar hij maar kon – en met extreem veel geweld – voor het herstel van een imperiale orde. Zo wilde hij in Mongolië het rijk van Dzjengis Khan restaureren. Als iemand het leven van…
’Voor Poetin heeft de claim op de Krim iets spiritueels, net als voor Catharina de Grote’
Ivo van de Wijdeven: ‘De Krim is de mythische geboortegrond voor zowel de Oekraïners als de Russen.’ ‘De Krim is al eeuwenlang een twistpunt en daardoor de ideale bril om geopolitieke conflicten te bekijken. Ruslands oorsprongsverhalen klinken door in het huidige conflict in Oekraïne. In 988 bekeerde prins Volodymyr of Vladimir de Grote zich op…
De Russische militaire parade op 9 mei moet vooral de oorlog in Oekraïne rechtvaardigen
In 1945 viert de Sovjet-Unie voor het eerst de overwinning op nazi-Duitsland met een grote parade. Sindsdien is de betekenis van de wapenschouw op 9 mei verschillende keren veranderd. Tegenwoordig moet die militaire parade in Moskou vooral de oorlog in Oekraïne en het regime van president Vladimir Poetin legitimeren. ‘Ter gelegenheid van de overwinning op…
Het oerconflict tussen Rusland en Polen
In 1610 hing het voortbestaan van Rusland aan een zijden draadje. Het land verkeerde in chaos en werd bijna ingelijfd door het machtige buurland: het Pools-Litouwse Gemenebest. Het is de oorsprong van de rivaliteit tussen Rusland en Polen. Op 4 juli 1610 boekte hetman Stanislaw Zolkiewski een klinkende overwinning. De Poolse legeraanvoerder had van een…
De grootste tegenhanger en concurrent voor de Amerikanen in de Koude Oorlog is Sovjet-Rusland en in Nederland zorgt haar omstreden positie voor verdeeldheid rondom de Olympische Spelen in Moskou.
De val van het communisme brengt andere gevolgen, maar ook nieuwe mogelijkheden met zich mee. Dit levert een levendig dossier op van tien uiteenlopende afleveringen, die met elkaar gemeen hebben dat zij allemaal bijdragen aan een beeld van Rusland in deze roerige periode.
Hoe Rusland groot werd
De Russische Revolutie van 1917 verandert het land structureel. De Sovjet-Unie wordt geboren als de eerste communistische staat ter wereld. Haar bestaan zorgt voor een beweeglijke periode in de Russische geschiedenis. Voor Nederlandse communisten is Rusland destijds een voorbeeld, maar voor de Nederlandse krijgsgevangenen die in de handen vallen van de Russen krijgt het land een heel andere betekenis.
De grootste tegenhanger en concurrent voor de Amerikanen in de Koude Oorlog is Sovjet-Rusland en in Nederland zorgt haar omstreden positie voor verdeeldheid rondom de Olympische Spelen in Moskou.
De val van het communisme brengt andere gevolgen, maar ook nieuwe mogelijkheden met zich mee. Dit levert een levendig dossier op van tien uiteenlopende afleveringen, die met elkaar gemeen hebben dat zij allemaal bijdragen aan een beeld van Rusland in deze roerige periode.