• Inloggen
  • Shop
  • Winkelmand
  • Log in

    Wachtwoord vergeten?

    Account aanmaken
    Historisch Nieuwsblad 1/2011

    Bijna had Napoleon gewonnen

    Door: Ivo van de Wijdeven
    In 1815 keerde Napoleon voor honderd dagen terug op de Franse keizerstroon. De geallieerden verklaarden de Fransen opnieuw de oorlog. Napoleon wachtte hun aanvallen niet af en trok zelf België binnen. In de Slag bij Waterloo zou de beslissing vallen over de toekomst van Europa.

    Vive l’Empereur!

    Op 18 juni 1815 rond zeven uur ’s avonds was het een chaos op de velden ten zuiden van Waterloo. Er klonk een oorverdovend kabaal van knetterende musketten, bulderende kanonnen en kletterende sabels. Overal hing een verstikkende kruitdamp, zodat de soldaten geen hand voor ogen konden zien. De drassige grond lag bezaaid met lijken en gillende gewonden, zowel mensen als paarden. De Brits-Nederlandse infanterie had zich uit angst voor cavaleriecharges grotendeels samengetrokken in carrés, die furieus bestookt werden door de Franse artillerie.

    Voorbijgierende kanonskogels rukten ledematen af en er vielen her en der gaten in de linie. In het midden van de carrés lagen gewonden rond de vaandels, die doorzeefd waren met kogelgaten. De officieren moesten manschappen naar voren duwen om de gaten in de carrés op te vullen. De Engelse cavalerie was nergens te bekennen en de eigen artilleriestukken stonden veelal werkeloos voor de carrés, waarin de kanonniers – voor zover ze nog in leven waren – bescherming zochten. Tussen de carrés was de Franse cavalerie heer en meester.
     

    Het leek erop dat Napoleon bij Waterloo als overwinnaar uit de bus zou komen

    Daar klonk het ‘Vive l’Empereur!’, en onder tromgeroffel naderde de Keizerlijke Garde, door Napoleon persoonlijk geselecteerd uit zijn meest geharde veteranen en uitgedost met imponerende hoge berenmutsen. Zij hadden in vorige veldslagen vaak de beslissing geforceerd en boezemden de Britten en de Nederlanders grote angst in.

    Voor de hertog van Wellington, de bevelhebber van de Brits-Nederlandse troepen, zag het er somber uit. Zijn kansen op een overwinning hingen aan een zijden draadje en dat leek op knappen te staan. ‘Het moet donker worden, of de Pruisen moeten komen,’ zou een somberende Wellington op dat moment vertwijfeld gezegd hebben. Het leek erop dat Napoleon bij Waterloo als overwinnaar uit de bus zou komen.
     

    Ontsnapping van Elba

    Zes maanden eerder zat Napoleon nog veilig opgeborgen op Elba, een eiland in de Middellandse Zee tussen Corsica en Italië. Hij had in april 1814, na een paar verpletterende nederlagen, afstand moeten doen van zijn keizerskroon en was in ballingschap gegaan. Daarna vergaderden de overwinnaars tijdens het Congres van Wenen over de toekomst van Europa in het postnapoleontische tijdperk. Frankrijk moest alle gebieden die het land sinds 1792 veroverd had weer inleveren en Lodewijk XVIII werd als nieuwe Franse koning op de troon geplaatst. Koning Willem I kreeg het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden toebedeeld.

    Maar over veel andere onderwerpen konden de overgebleven grootmachten – Groot-Brittannië, Pruisen, Oostenrijk en Rusland – het maar niet eens worden. Ook wisten ze niet goed wat ze met Napoleon aan moesten. Zijn schaduw bleef vanaf Elba boven de onderhandelingen in Wenen hangen en er gingen stemmen op om hem naar een afgelegener oord te verbannen.
     

    Napoleon ontsnapte met zijn persoonlijke lijfwacht van 600 man aan zijn bewakers 

    Op 1 maart 1815 bleek hoe groot de dreiging van Napoleon daadwerkelijk was. Hij was met zijn persoonlijke lijfwacht van 600 man ontsnapt aan zijn bewakers en landde bij Antibes op Franse bodem. Van daaruit trok hij via Grenoble op naar Parijs. De Franse troepen die opdracht hadden om hem te arresteren sloten zich massaal bij Napoleon aan. Zijn populariteit bij het Franse leger was nog steeds ongekend groot, temeer omdat Lodewijk XVIII bij de Restauratie van het Franse koninkrijk veel officieren oneervol ontslagen had.

    Napoleon kon ook rekenen op de steun van de Franse bevolking. Toen hij op 20 maart Parijs bereikte, zat er voor Lodewijk niets anders op dan de benen te nemen naar Brussel. Napoleon verklaarde dat hij met de andere grootmachten op het Congres van Wenen wilde onderhandelen over vrede, maar zij besloten dat er eens en voor altijd korte metten met hem gemaakt moest worden. Ze spraken af om elk met een leger van minstens 150.000 man gezamenlijk op te trekken tegen de Fransen.
     

    Toeslaan voor de mobilisatie

    Napoleon had zelf in recordtijd 200.000 troepen weten te mobiliseren, maar wist dat hij geen schijn van kans maakte als de geallieerde legers samen de strijd tegen hem aanbonden. Toch besloot hij de uitdaging aan te gaan. Napoleon gokte erop de geallieerde legers in afzonderlijke veldslagen te kunnen verslaan voordat hun mobilisatie voltooid was, en hun op die manier een gevoelige slag toe te dienen.
     

    Napoleon had 200.000 troepen gemobiliseerd, maar wist dat hij geen kans maakte als de geallieerde legers samen de strijd aanbonden

    Wilt u meer geschiedenisverhalen lezen?

    Ontdek de duizenden verhalen die we voor onze abonnees beschikbaar stellen, lees de nieuwste artikelen uit Historisch Nieuwsblad en ontvang iedere week leestips van de redactie in uw mailbox. Met Historisch Nieuwsblad Online krijgt u altijd de juiste historische context om het nieuws van nu te begrijpen.
    Registreer nu en lees de eerste maand voor slechts 1 euro!

    Al abonnee? Log dan in en lees direct alle geschiedenisverhalen online. Heeft u nog geen account of is uw emailadres niet bij ons geregistreerd? Lees dan hier hoe u verder kunt lezen.

    Word lidInloggen