FvD heeft niet toevallig extreem-rechtse kandidaten: oprichter Thierry Baudet flirt al jaren met fascisme

De nieuwe fractievoorzitter Lidewij de Vos moest FvD een respectabel en gematigd gezicht geven. De opzet mislukt grandioos, nu blijkt dat meerdere kandidaten voor de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart een extreem-rechtse achtergrond hebben. Dat zij bij Forum voor Democratie politiek onderdak vinden, verbaast fascisme-expert Robin te Slaa niet. 

Zes kandidaats-gemeenteraadsleden van FvD waren eerder actief in de extreem-rechtse organisaties De Geuzenbond en de Nederlandse Volks-Unie (NVU), zo heeft de Volkskrant op 3 februari onthuld. Bovendien hebben verschillende kandidaten in het verleden racistische, antisemitische en nazistische berichten verstuurd in appgroepen van de jongerenorganisatie van de partij. In een videoboodschap verklaart De Vos dat de media ‘karaktermoord’ plegen. De kandidaten zouden hoogstens jeugdzonden hebben begaan. Ook beweert zij uitdrukkelijk dat FvD inhoudelijk niets te maken heeft met extreem-rechts gedachtegoed. Dat klopt niet. Thierry Baudet – de oprichter en werkelijke leider van Forum – flirt al jarenlang met denkbeelden van de nazi’s.

In zijn toespraak na de sensationele verkiezingswinst bij de Provinciale Statenverkiezingen op 20 maart 2019 proclameerde Baudet dat wij inmiddels staan ‘tussen de brokstukken van de grootste en mooiste beschaving die de wereld ooit heeft gekend’ en dat onze ‘boreale wereld’ in een existentiële crisis verkeert. Het begrip ‘boreaal’ is in bepaalde extreem-rechtse kringen gangbaar als verhullend synoniem voor het woord ‘Arisch’, dat na de Tweede Wereldoorlog om begrijpelijke reden in ongerede is geraakt. Het is afgeleid van het Latijnse woord borealis, dat ‘noordelijk’ of ‘van het noorden’ betekent. De taalkundige en ideologische verwantschap met het bijvoeglijke naamwoord nordisch, dat door de nazi’s voortdurend werd gebruik in combinatie met begrippen als Rasse, Menschen, Blut, Europa, etc., valt nauwelijks te loochenen.

Als reactie op de commotie die destijds ontstond door zijn toespraak twitterde Baudet: ‘Kan die gekkigheid over het woord “boreaal” nu eens afgelopen zijn? Dat betekent gewoon “noordelijk”.’ Maar zelfs zijn toenmalige politieke bondgenoot Jean-Philippe Tanguy van de Franse partij Debout la France distantieerde zich op dit punt van hem: ‘Als je enig historisch besef hebt, dan weet je dat boreaal een term van extreem-rechts is.’ Het lijkt erop dat Baudet wel degelijk over dit historische besef beschikt. Zijn gebruik van het woord ‘boreaal’ betrof in elk geval geen eenmalige slip of the tongue. Op het eerste partijcongres van Forum in januari 2017 sprak hij al over ‘ons boreaal Europa’.

Dat de belezen partijleider van Forum indertijd al op de hoogte was van de politiek-ideologische connotatie van deze term, is zeer aannemelijk. De door hem bewonderde antisemiet Jean-Marie Le Pen, die hij meermaals bezocht, gebruikte het woord ‘boreaal’ als synoniem voor ‘Arisch’. Zo sprak de voormalige leider van Front National in 2015 zijn sympathie uit voor Vladimir Poetin en achtte hij samenwerking met Rusland noodzakelijk ‘om het boreale Europa en de blanke wereld te redden’. Baudet houdt er soortgelijke gedachten op na. Ook de extreemrechtse historicus en essayist Dominique Venner bediende zich van de term boreaal. Dat de Forumleider niet onbekend is met Venners werk en denkbeelden, blijkt uit het feit dat hij een bericht over diens boek over ‘omvolking’ retweette.

Niet uitgesloten kan worden dat Baudet bij het gebruik van het woord ‘boreaal’ eveneens werd geïnspireerd door de nazi-ideoloog Alfred Rosenberg. Zijn voormalige partijgenoot Robert Baljeu heeft onthuld dat de Forumleider zich voor Rosenbergs gedachtegoed interesseert. In diens omvangrijke hoofdwerk Der Mythus des 20. Jahrhunderts uit 1930 komt de term ‘nordisch’ meer dan vierhonderd keer voor. De nationaal-socialistische denker liet de beschaving van ‘die nordische Rasse’ in Europa beginnen met Homerus en de Grieken in de oudheid, die hij omschreef als ‘hyperboräischen Tiefen Träger’. Verscheidene nazi-kopstukken, onder wie Rosenberg, meenden dat het Arische ras stamde uit de mythische noordelijke provincie Hyperborea, ook wel Thule genoemd. De geestelijke invloed van Rosenberg op Baudet eindigt hier niet, zoals verderop duidelijk wordt.

Leiders en ideologen van het internationale fascisme waren ervan overtuigd dat hun gewelddadige revolutie een tijdperk van nationale wedergeboorte zou inluiden. Hitler beschreef in Mein Kampf dit thema in tal van variaties. Elke nederlaag, verloren oorlog of periode van neergang kon worden gevolgd door een wederopstanding van het eigen volk, zolang ‘het bloed’ als drager van erfelijke raseigenschappen maar zuiver bleef.

Evenals fascisten in de vorige eeuw is Baudet ervan overtuigd dat er sprake is van een existentiële crisis, waarbij het eigen volk of zelfs de hele westerse beschaving van buiten en binnenuit wordt bedreigd. Op verraderlijke wijze streeft ‘de cultuurmarxistische mainstream van VVD en CDA tot en met D66, GroenLinks, PvdA en SP’ volgens hem naar ‘de vernietiging van Nederland.’ Maar Forum heeft de strijd daartegen aangebonden en zal een nationale wederopstanding bewerkstelligen.

De fascistische mythe van de nationale wedergeboorte wordt door FvD en zijn leider meestal gepresenteerd onder de naam ‘renaissance’. Deze aanduiding heeft Baudet hoogstwaarschijnlijk ontleend aan het online tijdschrift American Renaissance van de hem persoonlijk bekende white supremacist Jared Taylor, waarin de wederopstanding van ‘het blanke ras’ wordt gepropageerd.

Tijdens het partijcongres op 14 januari 2017 sprak Baudet voor het eerst over nationale wedergeboorte: ‘Als FvD-ers weten wij dat je metafysische stellingnames van het Christendom niet hoeft te onderschrijven om de wederopstandingsgedachte als toonaangevend motief van onze beschaving te kunnen waarderen.’ Forum, zo verkondigde hij, is ‘de partij van de wedergeboorte’.

Kort daarvoor had de FvD-leider in zijn redevoering opgemerkt: ‘Wij zijn dragers, erfgenamen van de grootste beschaving die ooit heeft bestaan.’

Toen Baudet de tekst van de redevoering in 2020 opnam in zijn boek Politiek van het gezond verstand voegde hij eraan toe dat ‘wij’ die erfgenamen zijn sinds het epische werk Odysseus van Homerus. De aanvulling was niet toevallig. In Der Mythus des 20. Jahrhunderts noemt Rosenberg Homerus ‘der nordische Gestalter’ die aan de wieg staat van de beschaving van het ‘Noordras’ in Europa. Het thema van nationale wedergeboorte – onder andere verwoord als ‘die deutsch-nordische Wiedergeburt’ – is bij Rosenberg prominent aanwezig.

Voor het welslagen van de nationale wedergeboorte moeten de huidige politieke leiders – die volgens Baudet aan ‘een soort geestelijke ziekte lijden’ – worden verslagen en vervangen door een nieuwe elite. De Forum-leider meent dat elke maatschappij een elite nodig heeft die de weg wijst. Het is de taak van zijn partij om deze wilskrachtige voorhoede op te leiden. Vitalisme, voluntarisme en elitisme – voorname aspecten van de fascistische levensbeschouwing – zijn prominent aanwezig in het denken van Baudet.

Terugblikkend op zijn opzienbarende redevoering in 2017 schreef Baudet dat hij van tevoren besefte dat er meer nodig was dat alleen ambitieuze plannen: ‘Forum moest ook een beeld oproepen, een mythe creëren.’ Zijn overwegingen doen denken aan theorieën van de massapsycholoog Gustave Le Bon en de syndicalistische theoreticus Georges Sorel over de mobiliserende kracht van beelden en mythen voor radicale politieke doeleinden. Hun denkbeelden hadden een geweldige invloed op de ideologie en praktijk van het fascisme, zoals Mussolini openlijk erkende.

Het is waarschijnlijk dat Baudet zich ook in dit opzicht heeft laten inspireren door Rosenbergs Der Mythus des 20. Jahrhunderts. Hierin zette de nazi-ideoloog de noodzaak van een nieuwe Duitse mythe uiteen. Hij bedoelde niet een mythe in klassieke zin, maar ‘een sociale mythe’ in de zin van Sorel, die door een ordening van ‘beelden’ appelleert aan de oerinstincten van mensen, hen mobiliseert en tot actie aanzet.

Net als fascisten in de vorige eeuw propageren Baudet en enkele andere kopstukken van FvD een biologisch racisme, waarbij het blanke ras als superieur geldt aan gekleurde rassen. Tijdens een radio-uitzending met de uit Congo gevluchte politicoloog Kiza Magendane in 2015 verklaarde hij: ‘Ik [wil] niet dat Europa Afrikaniseert. Ik wil graag dat Europa dominant blank blijft zoals het is.’ Toen Magendane aan Baudet vroeg of hij zich superieur aan hem achtte, repliceerde deze plomp: ‘Er is een reden waarom alle Nobelwinnaars blank zijn.’

Baudets obsessie met raszuiverheid blijkt ook zijn besluit, enkele jaren geleden, om alle fractiemedewerkers van Forum in de Tweede Kamer te laten testen op de aanwezigheid van Arisch bloed. Het buitenissige plan was afkomstig van zijn rechterhand Freek Jansen. Met het oog op diens sympathieën voor het Derde Rijk was dit weinig verwonderlijk.

Zorgen over een vermeende raciale neergang van Europa houden Baudet al langer bezig. In zijn boek Oikofobie uit 2013 waarschuwt Baudet voor de ‘systematische verdunning van de homogene bevolking door golven massa-immigratie, open grenzen en multiculturalisme’. In zijn woordkeuze ‘homogene bevolking’ schemert onmiskenbaar het ideaal van een raszuivere volksgemeenschap door. Aan Baudets vrees ligt de racistische veronderstelling ten grondslag dat niet-westerse immigranten hun inferieure erfelijke raseigenschappen doorgeven – en niet alleen onderling. Zijn werkelijke angst betreft kortom rassenvermenging. Ook deze term is door Hitlers nationaal-socialisme te besmet om nog te gebruiken, daarom kiest Baudet voor eufemismen. Zo sprak hij vanaf 2016 herhaaldelijk van ‘de homeopathisch verdunning’ van onze bevolking.

Op het eerste partijcongres van Forum in januari 2017 beschreef hij dit proces op aanschouwelijke wijze: ‘Kwaadwillende, agressieve elementen worden ons maatschappelijke lichaam in ongehoorde aantallen binnengeloodst.’ Zijn beeldspraak, die het eigen volk presenteert als een biologisch organisme waarvan de gezondheid wordt ondermijnd door binnendringende, schadelijke ‘elementen’, is karakteristiek voor het fascisme. Zo ageerde Hitler tegen het ‘leven van de Jood als parasiet in het lichaam van andere naties’ en ‘het Joodse virus’.

Enkele weken na het partijcongres sprak Baudet op een verkiezingsbijeenkomst over Nederlandse ‘zelfhaat’, die we collectief zouden ‘proberen te ontstijgen […] door de Nederlandse bevolking homeopathisch te verdunnen met alle volkeren van de wereld, zodat er nooit meer een Nederlander zal bestaan’. In het denken van de Forum-leider gaat dit verlies onvermijdelijk samen met degeneratie van het blanke ras. Hij refereert daarbij graag aan het Romeinse Rijk. Zo weet Baudet in een eerdere toespraak de ondergang van Rome aan migratie vanuit de periferie naar het centrum van het rijk, waardoor er geen ‘etnische Romein’ meer overbleef. Opnieuw klinkt de echo van Rosenberg door. De nazi-ideoloog stelde dat de Romeinen, evenals de Grieken in de Oudheid, oorspronkelijk tot die nordische Rasse behoorden. Maar hun raszuiverheid ging verloren door vermenging met andere, minderwaardige volkeren.

Voor Baudet vormen niet-westerse immigranten en moslims dus een regelrechte bedreiging voor het Nederlandse volk. En volgens hem is een corrupte elite schuldig aan het ‘binnenloodsen’ van die ‘kwaadwillende elementen’. Emigratie uit niet-westerse landen, zo verkondigde hij op 18 februari 2020 in de Tweede Kamer, is onderdeel van ‘een politiek project om de bevolkingen van Europa tot één amalgaam te gaan maken en daar centrale machtsuitoefening over te realiseren’. Hij vertolkte daarmee de giftige omvolkingstheorie die in uiterst rechtse kringen bijzonder populair is. Het is niet de enige samenzwering waarin Baudet gelooft.

In februari 2021 kwam aan het licht dat Baudet en andere kandidaten van Forum voor de Tweede Kamerverkiezingen in Whatsapp-groepen getuigden van hun racistische opvattingen. Onder verscheidene kopstukken van Forum bleek zelfs het waanbeeld van een Joods complot te leven. Tijdens een besloten etentje van de partijtop in november 2020 orakelde Baudet dat ‘corona de wereld in gebracht was door George Soros en anderen […] om ons onze vrijheid af te nemen en een nieuwe wereldheerschappij te starten’. De Hongaars-Joodse miljardair en filantroop Soros is al jarenlang het doelwit van antisemitische campagnes en complottheorieën van extreem-rechts. De middeleeuwse complottheorie over Joden als vergiftigers van waterbronnen is teruggekeerd in een nieuwe vorm.

In zijn boek Het coronabedrog uit 2022 schrijft Baudet dat er ‘een doodenge schaduwmacht’ bestaat met ‘een dystopische agenda om een “Great Reset” te realiseren en een soort wereldregering tot stand te brengen’. Er worden volgens hem ‘overal ter wereld gewoon dezelfde protocollen [sic!] doorgevoerd – volgens een stappenplan dat al jarenlang was voorbereid en afgesproken’. De beweringen, de redeneertrant en zelfs de gekozen formuleringen van Baudet vertonen griezelige overeenkomsten met het antisemitische geschrift De Protocollen van de Wijzen van Sion. Dit is een gefingeerd verslag uit 1905 van een verzonnen bijeenkomst van Joodse leiders. Ondanks dat herhaaldelijk is aangetoond dat de Protocollen een plombe vervalsing zijn, geloven talrijke antisemieten nog altijd dat het een authentiek document betreft.

Eind 2021 stelden de Forum-leider en zijn fractiegenoot Simone Kerseboom Kamervragen over de relatie tussen de Nederlandse staat en de Joodse familie Rothschild – door hen aangeduid als ‘een elite-familie die de Great Reset ondersteunt’. Aanleiding was de aankoop door de regering van Rembrandts schilderij De Vaandeldrager van een telg van de familie Rothschild. Baudet en Kerseboom suggereerden welbewust dat de regering en topambtenaren onder de invloed van deze ‘machtige familie’ stonden.

Saillant is de getuigenis van voormalige Forum-leden in de Israëlische krant Haaretz dat Baudet tijdens een privégesprek zei te vrezen voor de macht van Joden in de ‘wereldorde’. Dat zij anoniem wilden blijven, heeft ongetwijfeld te maken met online intimidatie door FvD-aanhangers van afvallige partijgenoten.

Uit een onderzoek van Nieuwscheckers (Universiteit Leiden) en Textgain uit 2022 bleek dat politici van FvD structureel antisemitische accounts op Twitter (inmiddels X) delen met hun volgers. Zij versterken daarmee een netwerk waarbinnen antisemitische complottheorieën worden verspreid, zoals dat Soros verantwoordelijk is voor het coronavirus en massa-immigratie, en de familie Rothschild de wereld controleert. Binnen dit netwerk circuleren nog extremere berichten, waaronder tweets dat Joden de wereldbevolking zouden willen vergiftigen en kinderbloed drinken. Zelfs wanneer FvD-politici niet expliciet dit soort haatberichten tegen Joden delen, vergroten zij door het retweeten van deze accounts het bereik en de status ervan. Een van de onderzochte Twitter-accounts noemde coronavaccins een ‘Jodenbrouwsel’ en plaatste portretten van CEO’s van farmaceutische bedrijven met een Jodenster. Baudet en het Tweede Kamerlid Pepijn van Houwelingen retweetten berichten over het coronabeleid van dit account.

In het verleden heeft Baudet zich soms kritisch uitgelaten over het Italiaanse fascisme en het Duitse nationaal-socialisme. Hij veroordeelde beide stromingen echter niet principieel en in hun totaliteit, maar uitte kritiek op bepaalde aspecten daarvan. Bovendien dienden de geuite bezwaren steeds een bepaald politiek doel.  In zijn proefschrift uit 2012 en zijn boek Oikofobie uit 2013 bekritiseert Baudet het streven van de nazi’s en fascisten naar Europese eenwording: ‘Hun megalomane ideeën waren veeleer imperialismen dan “nationalismen”. Daar komt bij dat racisme, in elk geval in pseudowetenschappelijke vorm zoals bijvoorbeeld door nazi-ideoloog Alfred Rosenberg werd uitgedragen, een niet-nationaal concept is,’ schrijft Baudet.

Nationalisme leidt volgens Baudet niet tot oorlog. Imperialisme en Europese eenwording doen dat wel. Een aantal selectief gekozen uitspraken van Hitler, Mussolini en andere fascisten waarin zij voor een verenigd Europa pleitten, moeten valselijk de indruk wekken dat zij de geestelijke wegbereiders zijn van de Europese Unie. Over Rosenberg en het biologisch beargumenteerde racisme is Baudet in de jaren na zijn promotie onbetwistbaar positiever gaan denken.

Enkele karakteristieke kenmerken van het fascisme zijn afwezig bij FvD. Dit geldt voor het ideaal van een Nieuwe Mens, de vestiging van een totalitaire staat en het streven naar een derde weg naast het marxistische socialisme en het liberale kapitalisme. Fascisten meenden dat kapitaal het volk moest dienden en plaatsten het economische leven onder toezicht van een almachtige staat.  Daarentegen pleit Forum voor een kleine overheid, minimale overheidsuitgaven en zo weinig mogelijk beperkingen voor het bedrijfsleven. De Argentijnse president Javier Milei en tech-ondernemer Elon Musk dragen soortgelijke denkbeelden uit. Historicus Quinn Slobodian wijst er dan ook terecht op dat diverse denkbeelden die een deel van uiterst rechts tegenwoordig aanhangt, voortkomen uit een radicalisering van het neoliberalisme.

In zijn boek Het coronabedrog neemt Baudet stelling tegen de totalitaire staat, waarvan hij de contouren ziet opdoemen achter het vaccinatiebeleid van de regering. Zijn hallucinante angst daarvoor is geen uiting van democratische gezindheid. Hoewel de invoering van bindende referenda, volksinitiatieven en gekozen burgemeesters nog altijd programmapunten van FvD zijn, is de partij intern allesbehalve democratisch. Haar leider is dat zeker niet.

Op een partijbijeenkomst in november 2017 verklaarde Baudet: ‘Het allerbeste zou zijn als wij absolute heersers zijn, want binnen ons parlementaire stelsel kun je geen grote veranderingen teweegbrengen.’ Het biedt een onthullende inkijk in zijn werkelijke gedachtewereld. Dit geldt niet minder voor Baudets waarderende woorden destijds voor de toenmalige Syrische dictator Bashar Assad en Vladimir Poetin. Zijn liefde voor de autoritaire Russische president lijkt sindsdien alleen maar gegroeid.

Fascisten beschouwden het bestaan als een permanente strijd. Geweld was volgens hen noodzakelijk om de eigen politieke doeleinden te verwezenlijken en veronderstelde offerbereidheid. Hoe denkt Baudet hierover? Veelzeggend genoeg liet hij zich inspireren door de Franse schrijver, collaborateur en fascist Pierre Drieu la Rochelle. In een artikel uit 2015 reflecteerde Baudet op de aanslagen door islamitische terroristen kort daarvoor in Parijs én op de inhoud van Drieu’s fascistische bildungsroman Gilles.

In dit sterk autobiografische boek uit 1939 beschrijft de Fransman hoe de burgerlijke samenleving elke betekenis had verloren voor zijn hoofdpersonage, na diens ervaringen aan het front tijdens de Eerste Wereldoorlog. Evenals voor Drieu zelf, krijgt het leven van Gilles weer zin doordat hij kiest voor het fascisme. Het brengt Baudet tot de volgende bespiegeling: ‘Alles in het leven komt tot stand door strijd. Wie niet vecht gaat dood. En dan zouden we als maatschappij “vrede” moeten willen? Gilles kan zich er niet mee verzoenen en kiest voor het fascisme – net als zijn literaire creator Drieu la Rochelle.’

Peinzend over de gevaren van de islam en massale immigratie, die ‘een fundamentele bevolkingstransformatie’ veroorzaakt, concludeerde Baudet: ‘Steeds dichterbij komt het point of no return, waarop we alleen met radicale maatregelen nog kunnen voorkomen dat ons continent […] wordt overgenomen. Als we dat punt bereiken – en niemand weet hoe dichtbij dat al is – dan staan we voor dezelfde duivelse keuze als de Europeanen aan het eind van het interbellum: een keuze tussen twee kwaden. Hoe dan ook vervliegt dan de vrede en verdwijnt de democratie.’

Het is twijfelachtig of deze ‘keuze tussen twee kwaden’ Baudet werkelijk zwaar zou vallen. Hij profeteerde in 2015 al dat de nabije toekomst slechts twee mogelijkheden zou kennen: islamisering en omvolking óf de gewapende strijd daartegen. Ook nadien gaf hij meermaals demonstratief uiting aan zijn bewondering voor de fascistische roman Gilles.

Hoewel FvD niet beschikt over een eigen paramilitaire organisatie, flirt Baudet daar wel mee. Over de gewelddadige actiegroep Police for Freedom verklaarde de Forumleider in 2021: ‘Ik bewonder de mensen die daarbij zitten en steun ze waar ik kan.’ Op een campagnebijeenkomst voor de verkiezingen hetzelfde jaar sprak hij over een ‘eigen leger’ van FvD. Met zijn zinspelen op een gewelddadige strijd staat de leider niet alleen binnen zijn partij. Naast Baudet schuwen ook andere kopstukken van Forum revolutionaire retoriek en intimidatie niet.

Op 24 november 2024 beschuldigde Gideon van Meijeren in de Tweede Kamer de ministers en parlementariërs, die hij verantwoordelijk hield voor het coronabeleid, van ‘ambtsmisdrijven, wederrechtelijke vrijheidsberovingen, landverraad, dood door schuld en in het ergste geval zelfs massamoord’. Zijn fractiegenoot Van Houwelingen beet het D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma toe: ‘Uw tijd komt nog wel, want er komen tribunalen.’ Met dergelijke uitlatingen draagt de top van FvD bij aan het scheppen van een klimaat waarin online intimidatie en doodsbedreigingen normaal worden. De stap naar fysiek geweld wordt daardoor steeds kleiner.

De agressie tegen politie en de intimidatie van bestuurders tijdens de corona- en stikstofprotesten, en demonstraties tegen azc’s maken duidelijk dat er een behoorlijk geweldspotentieel aanwezig is in de samenleving. Politici van Forum wakkerden dit aan. Op een bijeenkomst eind juni 2022 zei Van Meijeren dat binnen de parlementaire democratie – dit ‘door en door verrotte, corrupte systeem’ – geen werkelijke veranderingen mogelijk zijn. ‘Dit systeem moet in elkaar storten’, verkondigde hij. Ontwrichting van de democratische rechtsorde, om op de ruïnes daarvan een nieuwe orde te vestigen, leek het streven van FvD te zijn geworden.

Forum vertoont verschillende ideologische kenmerken van het fascisme, zo kunnen we vaststellen. Dit geldt voor het biologisch ‘gefundeerde’ racisme waarin het Arische ras als superieur geldt, het waanbeeld dat er een Joods complot bestaat om de wereld te overheersen, de overtuiging dat de ‘boreale wereld’ zich in een existentiële crisis bevindt, het streven naar nationale wedergeboorte en het geloof in geweld als middel om de beoogde politieke omwenteling te realiseren.

Een door FvD aangewakkerde volksopstand is op dit moment weinig waarschijnlijk. Een terroristische aanslag, mede geïnspireerd door de omvolkingspropaganda van deze partij, lijkt reëler. Op langere termijn schuilt het grootste gevaar in de verdere normalisering van het extreem-rechtse gedachtegoed, waarbij Forum als stuwende kracht fungeert.

Dat de grenzen tussen FvD en zijn extreem-rechtse Umfeld steeds meer vervagen, blijkt uit de kandidatenlijsten voor de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart. Dat verschillende kandidaten een achtergrond hebben in de NVU of De Geuzenbond, is geen toeval. Het fundament voor deze politieke symbiose is al jaren geleden gelegd door Baudet en andere Forum-kopstukken.

Beeld boven: Thierry Baudet houdt een toespraak bij een protest van Farmers Defence Force, 2023.