Wilhelmina Drucker voerde een eenzame strijd

Willemina Drucker zette zich met hart en ziel in voor het vrouwenkiesrecht. In 1919 was het zover. Marianne Braun beschrijft in een kloeke biografie het leven van deze belangrijke feministe.

De naar Wilhelmina Drucker (1847-1925) genoemde actiegroep Dolle Mina herrees afgelopen voorjaar. De jonge dolle mina’s kwamen samen bij haar standbeeld in Amsterdam, waar in 1970 korsetten werden verbrand. Drucker werd overigens geen ‘dolle’ Mina genoemd. Ze was ook niet tegen het korset, mits het niet te ‘onnatuurlijk’ strak werd ingesnoerd. Radicaal was ze wel en messcherp.

Een eigen biografie had ze nog niet. Dankzij politicoloog Marianne Braun ligt die er nu. Braun raakte gefascineerd door de genadeloze redeneerkunst van Drucker. Als vrijdenkster, geïnspireerd door Multatuli, pende zij haar bezwaren tegen de ongelijke behandeling neer in kranten en in haar eigen blad Evolutie. Ze ging in debat met de socialistische voormannen Ferdinand Domela Nieuwenhuis en Pieter Jelles Troelstra, maar ontdekte dat de klassenstrijd altijd voorging op de feministische gelijkheidsstrijd. Ze maakte zich los van partijpolitiek en ging strategische allianties aan om haar doel te bereiken. Kort samengevat: gelijkheid, gelijkheid en gelijkheid. 

Braun werkte 25 jaar aan de biografie, die in omvang niet onderdoet voor de biografie van Aletta Jacobs door Mineke Bosch. Deze vrouwen waren de voortrekkers van de vrouwenbeweging. In 1894 stichtte Drucker de Vereeniging voor Vrouwenkiesrecht, waarvan Jacobs negen jaar later voorzitter werd.

Anders dan Jacobs, die gesteund door haar vader en de Groninger Joodse intellectuele elite van minister Thorbecke toestemming kreeg om te studeren, was Drucker autodidact. Ze had eveneens een Joodse vader, een steenrijke rentenier, maar hij was niet getrouwd met haar katholieke moeder, naaister Constantia Lening. Zij en haar zus werden als onwettige kinderen met de nek aangekeken. Vormend was het moment dat ze door een priester werd overgeslagen om een tekst voor te dragen.

In de Historische BoekenCast vertelt Marianne Braun over haar onderzoek:

Drucker streed tegen onrecht. Toen haar vader haar in 1884 afscheepte met een legaat, terwijl zijn vijf wettige kinderen een miljoenenerfenis kregen, schreef ze met haar zus een sleutelroman. Ze haalden hierin hard uit naar hun ‘huichelende’ halfbroer Lodewijk Drucker, een vrijzinnig-liberaal politicus. Om van de laster af te zijn, schonk hij zijn halfzussen een aanzienlijk bedrag, waardoor ze nooit meer hoefden te werken. Maar haar zus Louise kwam vermoedelijk nooit over het trauma van hun jeugd heen. Ze pleegde in 1899 zelfmoord. Tegen het einde van haar leven was Drucker een in de democratie teleurgestelde, rechts-liberale feministe. Tegen een journaliste zei ze vlak voor haar dood op haar 77ste dat ‘geestelijke eenzaamheid’ sterk maakt.