Home Steden waren ongezond voor middeleeuwse boeren 

Steden waren ongezond voor middeleeuwse boeren 

Toen het huidige Nederland vanaf de late Middeleeuwen verstedelijkte, nam het aantal mensen met luchtwegproblemen toe. Niet alleen in de stad, maar ook op het platteland. Dat blijkt uit het proefschrift The air we breathe, waarop Maia Casna onlangs in Leiden promoveerde.

Dordrecht tijdens de Sint-Elisabethsvloed
Dordrecht tijdens de Sint-Elisabethsvloed

Geertje Dekkers

Historicus en journalist

Gepubliceerd op: 16 juli 2025

Update 26 september 2025

Casna onderzocht botten uit de periode 470-1850 op sporen van onder meer chronische ontsteking van de bijholten naast de neus en middenoorontsteking. Die sporen namen toe in de tijd, samen met het percentage van de bevolking dat in steden woonde.  

In de steden zelf lag dat redelijk voor de hand, omdat een belangrijk deel van de bewoners er in ongezonde omstandigheden leefde en werkte. Maar ook buiten de stadsmuren gingen de luchtwegen van mensen achteruit. Volgens Casna kwam dat waarschijnlijk doordat de landbouw intensiever werd. Een grotere stedelijke bevolking betekende meer vraag naar voedsel en dus produceerden boeren meer. De intensievere teelt ging ten koste van de luchtkwaliteit in hun omgeving, waardoor ze meer ontstekingen kregen.  

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 7/8 - 2025

Dossier Middeleeuwen

Eustatius van Boulogne op het tapijt van Bayeux
Eustatius van Boulogne op het tapijt van Bayeux
Artikel

Gaf een koningsmoordenaar opdracht voor het Tapijt van Bayeux?

Op het Tapijt van Bayeux speelt graaf Eustatius van Boulogne een heldenrol. Maar volgens de kronieken was hij een lafaard – of erger. Liet hij het borduurwerk maken om zijn naam te zuiveren? In het British Museum wordt momenteel het Tapijt van Bayeux tentoongesteld. Het is een van de belangrijkste bronnen over de Slag bij...

Lees meer
Dit zeventiende-eeuwse portret van Redbad is recent gerestaureerd.
Dit zeventiende-eeuwse portret van Redbad is recent gerestaureerd.
Artikel

Redbads leger werd door Frankische vorsten gevreesd

Redbad was een Friese leider die trouw bleef aan zijn voorchristelijke geloof – en dat is ook meteen het enige wat met zekerheid over hem te melden is, want de verhalen over Redbad lopen uiteen. Wie was de mysterieuze heerser en waarom is zijn naam eeuwen later nog altijd nauw verbonden met de Friese identiteit?...

Lees meer
De oudst bekende afbeelding van een kanon in een Nederlands manuscript, circa 1400-1430
De oudst bekende afbeelding van een kanon in een Nederlands manuscript, circa 1400-1430
Interview

De ‘tanks van de Middeleeuwen’ werden ingehaald door nieuwe wapens

Tijdens een militaire oefening schakelden Oekraïense drones deze zomer met gemak Amerikaanse pantserdivisies uit. Ook aan het Oekraïense front geven de onbemande vliegtuigjes gewone soldaten een fighting chance tegen Russische tanks. Conservator Casper van Dijk van het Nationaal Militair Museum ziet parallellen met de opkomst van vuurwapens. ‘Edellieden met dure harnassen, de tanks van de...

Lees meer
‘Een bekentenis door marteling was ook in de Middeleeuwen onvoldoende’
‘Een bekentenis door marteling was ook in de Middeleeuwen onvoldoende’
Interview

‘Een bekentenis door marteling was ook in de Middeleeuwen onvoldoende’

De berechting van de ‘architect van de 9/11-aanslagen’ loopt vertraging op, nu de rechtbank heeft bepaald dat zijn door marteling afgedwongen bekentenis geen geldig bewijs is. Het proces tegen Khalid Sheikh Mohammed is verdaagd tot 5 juni 2028. Middeleeuwse rechters in Europa twijfelden beduidend minder aan verklaringen die ‘onder tortuur’ waren afgelegd. Maar ze stelden...

Lees meer
Loginmenu afsluiten