Home Koloniseren met pokken

Koloniseren met pokken

Dat het Europese pokkenvirus de inheemse bevolking van Amerika decimeerde, is bekend. Minder bekend is dat Europeanen de ziekte soms bewust gebruikten als machtsmiddel.  

Pokkenlijders bij de Wampanoag. Zeventiende-eeuwse ets.
Pokkenlijders bij de Wampanoag. Zeventiende-eeuwse ets. Bron: Bridgeman Images.

Geertje Dekkers

Historicus en journalist

Gepubliceerd op: 15 juli 2024

Update 23 juli 2024

Handelaar Duncan McDougall werkte voor een onderneming die pelzen verkocht. Hij wilde zaken doen aan de Noord-Amerikaanse westkust, maar in 1811 vernielden inheemse bewoners van het gebied een schip van het bedrijf. Daar was McDougall niet van gediend en daarom riep hij de lokale leiders bij elkaar. Hij liet hun een flesje zien en waarschuwde dat het de pokkenziekte bevatte. ‘De heer McDougall beloofde,’ zo noteerde een collega, ‘dat de fatale fles niet zou worden ontkurkt als de blanken in de toekomst niet zouden worden aangevallen of beroofd. Hij werd enorm gevreesd door de Indianen, die diep onder de indruk waren van het idee dat hij hun lot in zijn handen had. Ze noemden hem eerbiedig “de grote pokkenleider”.’ 

Dit artikel krijg je van ons cadeau

Wil je ook toegang tot HN Actueel? Hiermee lees je dagelijks geschiedenisverhalen met een actuele aanleiding op onze website en ontvang je exclusieve nieuwsbrieven. Sluit hier een abonnement af en je hebt direct toegang.

Wat er in McDougalls flesje zat, is gissen, maar we kunnen ervan uitgaan dat hij blufte. Want methoden om het (nog onbekende) pokkenvirus buiten een lichaam lang intact te houden, bestonden nog niet. Toch vonden soortgelijke dreigementen vaker plaats aan de Noord-Amerikaanse westkust, schrijven John Sutton Lutz en Keith Thor Carlson in The Western Historical Quarterly.  

Toen Europeanen in de late achttiende eeuw naar het gebied kwamen, waren pokkenvirussen met hen meegereisd en hadden ze een groot deel van de inheemse bevolking gedood. Daarom zat de schrik er goed in. Europeanen gebruikten die angst om de lokale bewoners hun wil op te leggen.

Openingsafbeelding: Pokkenlijders bij de Wampanoag. Zeventiende-eeuwse ets. Bron: Bridgeman Images.

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 7/8-2024

Nieuwste berichten

Longlist LGP 2026
Longlist LGP 2026
Nieuws

Longlist bekend Libris Geschiedenis Prijs 2026

De longlist met tien genomineerden voor de Libris Geschiedenis Prijs 2026 is vandaag bekendgemaakt in dagblad Trouw. De prijs bekroont historische boeken die een algemeen publiek aanspreken. De Libris Geschiedenis Prijs is een initiatief van Historisch Nieuwsblad, Libris, Nederlands Openluchtmuseum, Rijksmuseum Amsterdam, Trouw en VPRO en bestaat uit een geldbedrag van 20.000 euro. De prijs...

Lees meer
Longlist LGP 2026
Longlist LGP 2026
Nieuws

Deze tien boeken maken kans op de Libris Geschiedenis Prijs 2026

De longlist met tien genomineerden voor de Libris Geschiedenis Prijs 2026 is bekend. Recensent Rob Hartmans, een van de leden van de voorselectiecommissie, zet de tien kanshebbers op een rij. Dirk Alkemade – Radicale democratie Eigenlijk was het vreemd dat er nog geen biografie van Pieter Vreede was. Deze rijke ondernemer, politicus en schrijver speelde een...

Lees meer
Studenten sporten in het zwembad van de Patrice Lumumba Universiteit, 4 april 1961.
Studenten sporten in het zwembad van de Patrice Lumumba Universiteit, 4 april 1961.
Artikel

Poetin gebruikt de Patrice Lumumba Universiteit als antikoloniale dekmantel

In 1961 vernoemde Moskou een van zijn universiteiten naar de vermoorde Congolese premier Patrice Lumumba. Afrikaanse revolutionairen moesten er worden opgeleid tot loyale Sovjetsympathisanten. Als onderdeel van een bredere strategie: de Sovjets wilden hun invloed in Afrika uitbreiden door zich te presenteren als antikoloniaal alternatief voor het Westen. In zijn zoektocht naar Afrikaanse bondgenoten stoft...

Lees meer
Overvol straatappartement 1888
Overvol straatappartement 1888
Artikel

Hittegolf in New York eist levens. Toekomstige president speelt voor reddende engel

Een hittegolf teisterde de Big Apple in 1896 en kostte honderden mensen en dieren het leven. Politiecommissaris Theodore Roosevelt schoot de bevolking te hulp – en gaf zo een kickstart aan zijn klim naar het Witte Huis. Snikhete zomers zijn een vast onderdeel van het New Yorkse leven, zozeer dat verzengende hittegolven weer snel verdwijnen...

Lees meer
Loginmenu afsluiten