Home Koloniseren met pokken

Koloniseren met pokken

Dat het Europese pokkenvirus de inheemse bevolking van Amerika decimeerde, is bekend. Minder bekend is dat Europeanen de ziekte soms bewust gebruikten als machtsmiddel.  

Pokkenlijders bij de Wampanoag. Zeventiende-eeuwse ets.
Pokkenlijders bij de Wampanoag. Zeventiende-eeuwse ets. Bron: Bridgeman Images.

Geertje Dekkers

Historicus en journalist

Gepubliceerd op: 15 juli 2024

Update 23 juli 2024

Handelaar Duncan McDougall werkte voor een onderneming die pelzen verkocht. Hij wilde zaken doen aan de Noord-Amerikaanse westkust, maar in 1811 vernielden inheemse bewoners van het gebied een schip van het bedrijf. Daar was McDougall niet van gediend en daarom riep hij de lokale leiders bij elkaar. Hij liet hun een flesje zien en waarschuwde dat het de pokkenziekte bevatte. ‘De heer McDougall beloofde,’ zo noteerde een collega, ‘dat de fatale fles niet zou worden ontkurkt als de blanken in de toekomst niet zouden worden aangevallen of beroofd. Hij werd enorm gevreesd door de Indianen, die diep onder de indruk waren van het idee dat hij hun lot in zijn handen had. Ze noemden hem eerbiedig “de grote pokkenleider”.’ 

Dit artikel krijg je van ons cadeau

Wil je ook toegang tot HN Actueel? Hiermee lees je dagelijks geschiedenisverhalen met een actuele aanleiding op onze website en ontvang je exclusieve nieuwsbrieven. Sluit hier een abonnement af en je hebt direct toegang.

Wat er in McDougalls flesje zat, is gissen, maar we kunnen ervan uitgaan dat hij blufte. Want methoden om het (nog onbekende) pokkenvirus buiten een lichaam lang intact te houden, bestonden nog niet. Toch vonden soortgelijke dreigementen vaker plaats aan de Noord-Amerikaanse westkust, schrijven John Sutton Lutz en Keith Thor Carlson in The Western Historical Quarterly.  

Toen Europeanen in de late achttiende eeuw naar het gebied kwamen, waren pokkenvirussen met hen meegereisd en hadden ze een groot deel van de inheemse bevolking gedood. Daarom zat de schrik er goed in. Europeanen gebruikten die angst om de lokale bewoners hun wil op te leggen.

Openingsafbeelding: Pokkenlijders bij de Wampanoag. Zeventiende-eeuwse ets. Bron: Bridgeman Images.

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 7/8-2024

Nieuwste berichten

Soldaten bestormen het strand van Normandië in Pressure.
Soldaten bestormen het strand van Normandië in Pressure.
Artikel

Metereologen ruziën over D-Day in film ‘Pressure’

Weersvoorspelling een saai onderwerp? Niet als het verloop van een oorlog ervan afhangt. Het op feiten gebaseerde Pressure toont de hoogoplopende ruzie tussen geallieerde meteorologen over de verwachting voor D-Day. Bedolven onder tegenstrijdige adviezen moet opperbevelhebber Dwight Eisenhower beslissen over de invasiedatum. Als D-Day een maand eerder was gepland, waren meteorologen het volstrekt met elkaar...

Lees meer
Vijftiende-eeuwse bruiloft in Florence, door Giovanni di ser Giovanni Guidi.
Vijftiende-eeuwse bruiloft in Florence, door Giovanni di ser Giovanni Guidi.
Interview

In Florence waren niet de huizen, maar de huwelijken onbetaalbaar

Wie een woning wil, moet vaak overbieden: twee derde van de huizen in Nederland wordt boven de vraagprijs verkocht. In de Renaissance hadden Florentijnen ook last van overbiedingsgekte: doordat rijke families de prijs opdreven, ontstond er ‘bruidsschatsinflatie’, vertelt historicus Marlisa den Hartog. ‘Bruidsschatten werden een financiële markt op zich.’ Hoe zag de vijftiende-eeuwse Italiaanse huwelijksmarkt...

Lees meer
Archeologen leggen de fundering van een Romeins badhuis bloot in Nijmegen, 2026.
Archeologen leggen de fundering van een Romeins badhuis bloot in Nijmegen, 2026.
Interview

Nieuwbouwwijken op Romeinse ruïnes: hoe kunnen we erfgoed bewaren?

Bij archeologische opgravingen in Nijmegen is het grootste Romeinse badhuiscomplex in Nederland ontdekt. Maar op de plek van de opgraving wordt binnenkort een nieuwe woonwijk gebouwd. Hoogleraar Monique van den Dries legt uit hoe archeologen en projectontwikkelaars elkaar kunnen helpen om Nederlands erfgoed zichtbaar te bewaren. Over een paar jaar staat het Nijmeegse Waalfront vol...

Lees meer
Zhivkov in 1980.
Zhivkov in 1980.
Artikel

Is Bulgarije pro-Russisch? Deze premier wilde van zijn land de zestiende Sovjet-staat maken

De kersverse Bulgaarse premier Roemen Radev zou pro-Russisch zijn; net als zijn voorganger Todor Zhivkov wijst hij graag op het Russische bevrijdingsverhaal van 1878. Die vroegere premier was zo loyaal aan het Kremlin, dat hij de Bulgaarse soevereiniteit inzette in onderhandelingen met Moskou. Zhivkovs pro-Russische koers botste met de ideeën van zijn dochter, die juist...

Lees meer
Loginmenu afsluiten