Home Geschiedenis van de westerse magie: van tovenarij tot Loch Ness

Geschiedenis van de westerse magie: van tovenarij tot Loch Ness

De een kon het monster van Loch Ness oproepen, de ander veroorzaakte met zijn tovenarij de Franse Revolutie. Ruud Vermeer beschrijft kleurrijke figuren in Meesters van de magie. Jammer genoeg houdt hij te weinig afstand tot zijn onderwerpen. 

Meesters van de magie Ruud Vermeer

Ewout Klei

Historicus en journalist

Gepubliceerd op: 29 mei 2025

De naam van Aleister Crowley kwam ik jaren geleden voor het eerst tegen in de EO-gids. De Britse occultist en schrijver was volgens de Evangelische Omroep een aanhanger van de Satan en zijn duivelse invloed werkte door in de popmuziek, onder andere bij de ‘hedonistische’ Britney Spears. Tegenwoordig zien wappies Crowley als ‘de slechtste man ter wereld’. Hij zou verantwoordelijk zijn voor de ‘globalistische agenda’ en voor het transgenderisme die de satanisten ons ‘schapen’ door de strot zouden duwen. 

Meer recensies lezen? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.

Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in je inbox.

Over Crowley en vele andere kleurrijke figuren uit de underground van de westerse cultuurgeschiedenis schreef historicus Ruud Vermeer (1953) Meesters van de magie. Vermeer vertelt enthousiast over figuren als Crowley, Gilles de Rais, Alessandro Cagliostro, Paracelsus en natuurlijk Faust, maar Dichtung und Wahrheit lopen door elkaar. Het is uiterst vermakelijk om te lezen dat Crowley het monster van Loch Ness zou hebben opgeroepen, wat zou verklaren waarom ‘Nessie’ zich slechts af en toe manifesteert. Maar historici moeten zich met feiten bezighouden. Dichtung mag, maar dan als object van het onderzoek. Juist dat laat Vermeer na.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al voor €4,99 per maand.

Het grote verhaal zou moeten zijn waarom magie aanvankelijk werd gezien als een wetenschap, in de tijd van de Verlichting in de marge raakte, maar misschien wel daardoor weer heel populair werd onder bepaalde groepen (rijke) mensen, zoals vrijmetselaars, theosofen en de kringen rond Crowley. Het ‘waarom’ is veel interessanter dan het ‘wat’.  

Toch bevat het boek veel boeiend materiaal. Bijvoorbeeld over de invloed van het geloof in magie op de West-Europese literatuur. Denk hierbij aan Goethes Faust en de heksen uit Shakespeares Macbeth, maar ook aan de roman Joseph Balsamo van Alexandre Dumas, waarin Cagliostro met zijn occulte fratsen de Franse Revolutie veroorzaakt. 

Helaas is het boek, mede vanwege de nogal rommelige opzet, allesbehalve volledig. De beroemde waarzegger Nostradamus, alchemist Nicolas Flamel van de steen der wijzen en de golem van de Praagse rabbi Löw ontbreken. Ook de verleidelijke heks Morgan Le Fay uit de Arthuriaanse legendes schittert door afwezigheid. Naar verluidt toverde zij zichzelf weg na een uit de hand gelopen seance met Crowley en Vermeer. 

Meesters van de magie. Een geschiedenis van de westerse magie 
Ruud Vermeer
411 p. Noordboek, € 34,90 

Meesters van de magie Ruud Vermeer

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 6 - 2025

Nieuwste berichten

Aankondiging van een actie van het Oranje Alternatief.
Aankondiging van een actie van het Oranje Alternatief.
Artikel

Graffitikunst met kabouters was effectief protestmiddel in communistisch Polen

Als de democratie onder druk staat, is humor een tegenwicht. Dat begreep de Poolse protestbeweging Oranje Alternatief in de jaren tachtig maar al te goed. Met graffitikunst en ludieke straatacties bracht ze de communistische eenpartijstaat in verlegenheid. Protesteren tegen de communistische dictatuur in Polen was levensgevaarlijk. In 1981 kondigde generaal Wojciech Jaruzelski de staat van...

Lees meer
‘Voor de Antideutsche beweging gaat het voortbestaan van Israël voor alles’
‘Voor de Antideutsche beweging gaat het voortbestaan van Israël voor alles’
Interview

‘Voor de Antideutsche beweging gaat het voortbestaan van Israël voor alles’

In het gespannen Duitse debat over Israël en Palestina nemen de zogenoemde Antideutsche een opvallende positie in. Waar andere antifa-bewegingen het opnemen voor de Palestijnen, geeft deze links-radicale subcultuur onvoorwaardelijke steun aan Israël. De Antideutsche stellen sympathie voor Palestijnen gelijk aan antisemitisme en zien Israëls oorlogen als onvermijdelijk om een nieuwe Holocaust te voorkomen. Onenigheid...

Lees meer
Trump vermoeid tijdens persconferentie
Trump vermoeid tijdens persconferentie
Artikel

Trump is gewaarschuwd: het einde van hoogbejaarde leiders is vaak ontluisterend

Komend weekend wordt president Donald Trump tachtig jaar. Hij vindt zelf dat hij nog fit genoeg is om te regeren, maar veel Amerikanen betwijfelen dat. Hoogbejaarde staatshoofden zijn niet ongebruikelijk. Maar hun einde is vaak beschamend, zoals blijkt uit onderstaande voorbeelden. Vorige maand onderging Donald Trump voor de derde keer in 13 maanden een medische...

Lees meer
Het reisgezelschap van Dirk de Graeff van Polsbroek tijdens de beklimming van de vulkaan Fuji, 1867. Foto door Felice Beato.
Het reisgezelschap van Dirk de Graeff van Polsbroek tijdens de beklimming van de vulkaan Fuji, 1867. Foto door Felice Beato.
Beeldessay

Hoe het Westen Japan omarmde

Eeuwenlang hadden Japan en de westerse wereld nauwelijks contact. Toen daarvan weer sprake was leidde dat tot aanvaringen, maar ook tot wederzijdse fascinatie. Op 8 juli 1853 verschenen vier zwaarbewapende Amerikaanse oorlogsschepen in de baai van Edo. Commodore Matthew Perry dwong de Japanse regering zo om na eeuwen van isolatie de grenzen te openen voor...

Lees meer
Loginmenu afsluiten