Home Dossiers Koude Oorlog De Franse atoomgrens lag bij Rotterdam

De Franse atoomgrens lag bij Rotterdam

President Macron wil de Franse atoommacht eventueel inzetten om andere Europese landen te beschermen. In de jaren zeventig was Parijs bereid nucleair in te grijpen als de Russen voorbij Rotterdam zouden komen, schrijven onderzoekers. Maar het is niet zeker of Nederland daarvan afwist.

De Gaulle tijdens een militaire parade in Straatsburg, 23 november 1961.
De Gaulle tijdens een militaire parade in Straatsburg, 23 november 1961. ANP

Ko Colijn

Gepubliceerd op: 10 november 2026

Wereldleiders tijdens de Koude Oorlog.
Dossier Koude Oorlog Bekijk dossier

In de Koude Oorlog hanteerde Frankrijk in zijn defensiebeleid de zogenoemde RDM-linie. De Fransen trokken een streep van Rotterdam via Dortmund naar München, als grens tot waar ze de Sovjets zouden bevechten om hun ‘vitale belangen’ te verdedigen. Op het onlineplatform Strategic Simplicity schrijven Amerikaanse onderzoekers dat die lijn wellicht ook nucleair was.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al voor €4,99 per maand.

Toen Frankrijk zich in 1966 terugtrok uit de militaire organisatie van de NAVO, werd West-Duitsland zenuwachtig. Wat zou Frankrijk doen als de Russen binnenvielen? Zouden ze hun eigen gevecht voeren, of dat toch met de NAVO coördineren? Vanaf 1970 besloten de Verenigde Staten niet al te boos te zijn op Parijs, en de Fransen zelfs ‘nucleair’ te helpen om ze in geval van nood binnenboord te houden. Zo speelde Washington geheime informatie door over het Sovjet-raketschild rond Moskou.

In juli 1974 ging de samenwerking een stap verder. Generaals constateerden dat de strategie van het Eerste Franse Leger goed aansloot bij de Flexible Response Doctrine van de NAVO: een soepele en desnoods nucleaire escalatie die een invasie van de Sovjets en hun bondgenoten moest afschrikken. ‘Het lijkt er dus op dat het Eerste Franse Leger in elk geval in de periode 1974-1977 een inzet tot aan de RDM-linie voor ogen had, waarbij het mogelijk tactische kernwapenaanvallen zou benutten om te kunnen manoeuvreren’, concluderen de onderzoekers.

Dat is spannend, want hierover is in Nederland niets bekend. In West-Duitsland klonken er zorgen omdat de Franse atoomwapens ook Duitse doelen konden raken, maar dat gold dus ook voor Zuid-Nederland.

Dossier Koude Oorlog

Een Boeing B-52, een vergelijkbaar toestel als het gecrashte vliegtuig.
Een Boeing B-52, een vergelijkbaar toestel als het gecrashte vliegtuig.
Artikel

Een Amerikaanse kernbom zakte door het Groenlandse ijs

Omdat Denemarken niet goed voor Groenland zou zorgen moet het Arctische eiland worden ingelijfd door de Verenigde Staten, vindt Donald Trump. In 1968 richtten de VS zelf grote schade aan in het gebied. Na een dramatisch ongeluk verdween een Amerikaanse waterstofbom onder het ijs bij Groenland. Daar ligt hij waarschijnlijk nog steeds. Recent onderzoek van...

Lees meer
Games hielpen spelers omgaan met de dreiging van een kernoorlog
Games hielpen spelers omgaan met de dreiging van een kernoorlog
Interview

Games hielpen spelers omgaan met de dreiging van een kernoorlog

In de jaren tachtig was een vernietigende nucleaire oorlog een populair thema in films en boeken, maar ook in rollenspellen. Historicus Malcolm Craig doet onderzoek naar deze tabletop role-playing games. ‘Spelers bedachten scenario’s voor hun eigen woonplaats. Welke effecten zou een atoomoorlog daar hebben?’ In de ruïnes van het dorpje Dubienka, aan de grens tussen...

Lees meer
De voorzitter van de Atlantische Commissie, mevrouw Hannie van Leeuwen, opent de 'reizende' NAVO-tentoonstelling in de hal van het station Den Haag Centraal. Links het VVD-Tweede Kamerlid, A. Ploeg, NL790703-26, 1979 VII 4, QAH9,Kunst en cultuur/Tentoonstellingen, QAK26,Overheid en politiek/Landelijke overheid en politiek/Krijgsmacht, Leeuwen, Hannie van, Ploeg, Ad
De voorzitter van de Atlantische Commissie, mevrouw Hannie van Leeuwen, opent de 'reizende' NAVO-tentoonstelling in de hal van het station Den Haag Centraal. Links het VVD-Tweede Kamerlid, A. Ploeg, NL790703-26, 1979 VII 4, QAH9,Kunst en cultuur/Tentoonstellingen, QAK26,Overheid en politiek/Landelijke overheid en politiek/Krijgsmacht, Leeuwen, Hannie van, Ploeg, Ad
Artikel

NAVO-tentoonstelling gestolen en beklad: actievoerders noemden het oorlogshitserij

Antimilitaristische actievoerders hadden het eind jaren zeventig gemunt op een reizende NAVO-tentoonstelling. Ze hekelden de oorlogspropaganda en organiseerden daarom eigen anti-NAVO-exposities. ‘Wat heeft u liever, een atoombom of een neutronenbom?’ In het ochtendgloren lag de Maastrichtse stationshal er treurig bij. Die septembernacht in 1979 hadden onbekenden vrijwel de gehele ‘Nederland 30 Jaar in de NAVO’-tentoonstelling...

Lees meer
Soldaten verwijderen een ballistische SS-19-raket op het terrein van de grootste voormalige Sovjet-raketbasis in het Oekraïense Vakulenchuk,
Soldaten verwijderen een ballistische SS-19-raket op het terrein van de grootste voormalige Sovjet-raketbasis in het Oekraïense Vakulenchuk,
Interview

Beantwoord Poetins nucleaire chantage met eigen dreigementen, zegt historicus

Het is tijd om ‘het angstevenwicht’ te herstellen, zegt de Oekraïense historicus Serhii Plokhy in de nieuwe editie van Historisch Nieuwsblad. De vrees voor wederzijdse vernietiging door kernwapens zorgde tijdens de Koude Oorlog voor een balans tussen de grootmachten. ‘Het ontbreken van dat angstevenwicht moedigt nu agressie aan.’ In zijn boek Het atoomtijdperk beschrijft Plokhy...

Lees meer
Loginmenu afsluiten