Home Dorine Hermans over haar held Wilhelmina van Pruisen

Dorine Hermans over haar held Wilhelmina van Pruisen

  • Gepubliceerd op: 22 maart 2017
  • Laatste update 13 okt 2022
  • Auteur:
    Alies Pegtel
Dorine Hermans over haar held Wilhelmina van Pruisen

Historicus Dorine Hermans, auteur van onder meer Pieter van Vollenhoven. Burger aan het Hof, en ‘Voor de troon wordt men niet ongestraft geboren’, roemt Wilhelmina van Pruisen om haar intelligentie, strategisch inzicht en haar gevoel voor humor.

Hebt u een historische held? 

‘Mijn favoriete historische figuur is Wilhelmina van Pruisen (1751-1820), de moeder van koning Willem I. Een dijk van een vrouw. Zonder haar was er geen monarchie in Nederland, denk ik. Ze heeft haar zoon opgevoed om anders te worden dan zijn vader, stadhouder Willem V, die over alles twijfelde. Zo stond haar zoon paraat toen de grote mogendheden na Napoleons ondergang een koning voor Nederland zochten.’  
 
Wanneer maakte u kennis met haar?
‘Pakweg tien jaar geleden werkte ik met Daniela Hooghiemstra aan ons boek over de drie Willems, “Voor de troon wordt men niet ongestraft geboren”. Voor ons onderzoek raadpleegden we het Koninklijk Huisarchief en daar las ik de correspondentie van Wilhelmina van Pruisen. Ik ontdekte dat zij veel macht heeft uitgeoefend via de mannen in haar omgeving: haar echtgenoot, zoon en kleinzoon. Koning Willem I luisterde naar niemand behalve naar haar. Daarbij was ze erg geestig.’
 
Kunt een voorbeeld geven van haar gevoel voor humor?
‘Toen haar kleinzoon, de latere koning Willem II, werd geboren, schreef Wilhelmina aan haar dochter Louise hoe de bevalling was verlopen. Om vier uur ’s ochtends was zij in de kraamkamer van haar schoondochter Mimi geroepen, die zich “als een engel had gedragen” en tussen de weeën door had gezongen. Maar haar eigen dochter raadde ze af om tijdens een bevalling te zingen, omdat Louise helemaal niet kon zingen!’
 

Zonder haar was er geen monarchie in Nederland

Wat waren Wilhelmina’s sterke eigenschappen?
‘Haar slimheid en charme. Je ziet het aan haar lepe oogjes: quite a character. In 1878 slaagde ze erin de Oranjemacht te restaureren door de hulp van haar broer in te roepen, die Pruisische troepen naar Nederland stuurde. Haar man was zo’n zwakke bestuurder dat de patriotten de doortastende Wilhelmina de macht wilden geven. Zij bleef loyaal aan haar echtgenoot, en ging in 1795 met het prinselijk gezin in ballingschap naar Engeland.’
 
Grootse wapenfeit?
‘Eenmaal verdreven, voorzag Wilhelmina dat haar zoon paraat moest zijn, mocht Napoleon ten val komen. Haar man stelde zich tevreden met de jacht, maar zij zinspeelde op een terugkeer van de Oranjes en stippelde de opleiding van haar zoon van minuut tot minuut uit. Toen Willem I in 1813 koning werd, keek ze toe met tranen in haar ogen.’
 
Ziet u parallellen met uw eigen leven?
‘Geen parallellen, maar ik wandel graag met mijn teckels langs het paleis in Haarlem, paviljoen Welgelegen, waarin ze de laatste jaren van haar leven heeft gewoond.’
 
Alies Pegtel is historicus en journalist.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 4-2017

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer