Home Dominees doopten voormalige slaven

Dominees doopten voormalige slaven

Op 14 juni 1767 werd Jacoba Leijlard gedoopt in Venlo. Dat was opmerkelijk, want Leijlard – ongeveer vijftien jaar oud – had in West-Indië als slaaf moeten werken.

Twee Afrikaanse mannen door Rembrandt van Rijn
Twee Afrikaanse mannen. Door Rembrandt van Rijn, 1661.

Geertje Dekkers

Historicus en journalist

Gepubliceerd op: 19 augustus 2025

Voor mensen als Leijlardwas een doop doorgaans niet weggelegd, want die zou erkenning impliceren van haar volwaardige menselijkheid en dat paste niet bij slavernij. Maar inmiddels woonde zij in de Nederlandse Republiek, waar slavernij officieel niet was toegestaan.

Meer historische context bij het nieuws van vandaag?

Meld je aan voor de gratis nieuwsbrief van Historisch Nieuwsblad.
Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in je inbox.

Vincent Laarman en Martijn Stoutjesdijk vonden in het tijdschrift Boekzaal der Geleerde Wereld een aankondiging van Leijlards doop en die van veertig andere ‘zwarte’ personen uit Azië en Afrika. Al die doopplechtigheden vonden plaats in gereformeerde kerken in de jaren 1721-1799. De doopaankondigingen bevatten vaak Bijbelpassages die gelijkheid van alle mensen impliceerden, ongeacht de huidskleur, zo schrijven Laarman en Stoutjesdijk in BMGN. Dat terwijl het merendeel van de Nederlandse dominees in de achttiende eeuw slavernij in overzeese gebieden aanvaardde, op basis van racistische opvattingen waarvoor ze legitimatie vonden in de Bijbel.

Ook op Nederlandse bodem was de status van personen met een donkere huid allesbehalve zeker. Zo beschouwde haar baas Leijlard ten tijde van haar doop nog als slaaf. Vier jaar later vroeg ze de West-Indische Compagnie om schriftelijke erkenning van haar vrijheid. Haar status als christen voerde ze aan als extra motivatie. Maar de WIC vond zo’n document niet nodig, omdat iedereen op Nederlandse bodem formeel vrij was. Dat de praktijk rommeliger was, deed er niet toe.

Schilderij: Twee Afrikaanse mannen. Door Rembrandt van Rijn, 1661.

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 9 - 2025

Nieuwste berichten

Count Binface wordt geïnterviewd voor de verkiezingen in Clacton-On-Sea, 29 juli 2026.
Count Binface wordt geïnterviewd voor de verkiezingen in Clacton-On-Sea, 29 juli 2026.
Artikel

De eerste parodiepartij ontstond in een Tsjechische kroeg

Bij de tussenverkiezing in het Britse Clacton-on-Sea werd de rechts-populistische Reform UK-leider Nigel Farage uitgedaagd door Count Binface. Deze buitenaardse graaf met een vuilnisbak over zijn hoofd, een project van komiek Jon Harvey, drijft de spot met de Britse politiek. In 1911 deed de Tsjechische schrijver Jaroslav Hašek, die later beroemd werd met zijn verhalen...

Lees meer
Tijdens een protest in Toulouse roept BDS op tot een boycot van Israël, september 2025
Tijdens een protest in Toulouse roept BDS op tot een boycot van Israël, september 2025
Interview

Boycots hebben minder kans van slagen, zegt historicus

Pro-Palestijnse activisten hopen met boycots de internationale steun voor Israël onder druk te zetten. De Amerikaanse historicus Emily Twarog onderzoekt de geschiedenis van boycots. ‘Doordat we bijna alles online bestellen, is de fysieke ruimte die activisten nodig hebben verdwenen.’ Coca-Cola, Carrefour en Zara hebben op het eerste gezicht weinig overeenkomsten. Maar alle drie staan ze...

Lees meer
Tienduizenden Marokkanen proberen bij Ceuta de grens over te steken.
Tienduizenden Marokkanen proberen bij Ceuta de grens over te steken.
Interview

Spanje wilde Ceuta niet afstaan als het Gibraltar niet kreeg

Tienduizenden Marokkaanse jongeren staken massaal de grens over bij de Spaanse exclave Ceuta. Paolo De Mas, voormalig directeur van het Nederlands Instituut Marokko, legt uit hoe Ceuta eeuwen geleden in Spaanse handen kwam en bleef. ‘Voor Marokko is Ceuta een handzaam middel om pijnlijke politieke druk uit te oefenen op Spanje.’ Na nepnieuws en oproepen...

Lees meer
Soldaten bestormen het strand van Normandië in Pressure.
Soldaten bestormen het strand van Normandië in Pressure.
Artikel

Meteorologen ruziën over D-Day in film ‘Pressure’

Weersvoorspelling een saai onderwerp? Niet als het verloop van een oorlog ervan afhangt. Het op feiten gebaseerde Pressure toont de hoogoplopende ruzie tussen geallieerde meteorologen over de verwachting voor D-Day. Bedolven onder tegenstrijdige adviezen moet opperbevelhebber Dwight Eisenhower beslissen over de invasiedatum. Als D-Day een maand eerder was gepland, waren meteorologen het volstrekt met elkaar...

Lees meer
Loginmenu afsluiten