Home Dominees doopten voormalige slaven

Dominees doopten voormalige slaven

Op 14 juni 1767 werd Jacoba Leijlard gedoopt in Venlo. Dat was opmerkelijk, want Leijlard – ongeveer vijftien jaar oud – had in West-Indië als slaaf moeten werken.

Twee Afrikaanse mannen door Rembrandt van Rijn
Twee Afrikaanse mannen. Door Rembrandt van Rijn, 1661.

Geertje Dekkers

Historicus en journalist

Gepubliceerd op: 19 augustus 2025

Voor mensen als Leijlardwas een doop doorgaans niet weggelegd, want die zou erkenning impliceren van haar volwaardige menselijkheid en dat paste niet bij slavernij. Maar inmiddels woonde zij in de Nederlandse Republiek, waar slavernij officieel niet was toegestaan.

Meer historische context bij het nieuws van vandaag?

Meld je aan voor de gratis nieuwsbrief van Historisch Nieuwsblad.
Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in je inbox.

Vincent Laarman en Martijn Stoutjesdijk vonden in het tijdschrift Boekzaal der Geleerde Wereld een aankondiging van Leijlards doop en die van veertig andere ‘zwarte’ personen uit Azië en Afrika. Al die doopplechtigheden vonden plaats in gereformeerde kerken in de jaren 1721-1799. De doopaankondigingen bevatten vaak Bijbelpassages die gelijkheid van alle mensen impliceerden, ongeacht de huidskleur, zo schrijven Laarman en Stoutjesdijk in BMGN. Dat terwijl het merendeel van de Nederlandse dominees in de achttiende eeuw slavernij in overzeese gebieden aanvaardde, op basis van racistische opvattingen waarvoor ze legitimatie vonden in de Bijbel.

Ook op Nederlandse bodem was de status van personen met een donkere huid allesbehalve zeker. Zo beschouwde haar baas Leijlard ten tijde van haar doop nog als slaaf. Vier jaar later vroeg ze de West-Indische Compagnie om schriftelijke erkenning van haar vrijheid. Haar status als christen voerde ze aan als extra motivatie. Maar de WIC vond zo’n document niet nodig, omdat iedereen op Nederlandse bodem formeel vrij was. Dat de praktijk rommeliger was, deed er niet toe.

Schilderij: Twee Afrikaanse mannen. Door Rembrandt van Rijn, 1661.

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 9 - 2025

Nieuwste berichten

Simon Abkarian als Charles de Gaulle in De Gaulle Résistance
Simon Abkarian als Charles de Gaulle in De Gaulle Résistance
Recensie

De Gaulle vond zichzelf geweldig

De Amerikaanse president Franklin D. Roosevelt en de Britse premier Winston Churchill werden gek van hem. Toch zag generaal Charles de Gaulle zichzelf als de redder van Frankrijk. De speelfilm De Gaulle: Résistance, het eerste deel van een tweeluik over de oorlogsjaren van de generaal, gaat mee in zijn kijk op de geschiedenis. ‘Erken me...

Lees meer
Artist’s impression door Richard Bizley van de inslag van de meteoriet, 66 miljoen jaar geleden.
Artist’s impression door Richard Bizley van de inslag van de meteoriet, 66 miljoen jaar geleden.
De vondst

‘Het voelde alsof ik de Nobelprijs had gewonnen’

Paleontoloog Melanie During vertelt over haar meest bijzondere vondst. ‘Ik dacht: oh my god, als ik die vissen kan onderzoeken, dan kan ik de laatste jaren van de dinotijd beschrijven.’ Kunt u iets vertellen over uw bijzonderste vondst? ‘Mijn grootste vondst heb ik in 2022 gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift Nature. Ik heb ontdekt dat...

Lees meer
De speelplaats en het gebouw van Noorthey, 1849.
De speelplaats en het gebouw van Noorthey, 1849.
Artikel

Een telg van koninklijken bloede gaf deze kostschool extra glans

In 1820 kreeg Nederland een kostschool voor zonen van de elite: Noorthey. Het instituut was opgezet als een Engelse private school met veel veldsporten voor de karaktervorming van de pupillen. Kroonprins Willem had er de tijd van zijn leven, tot een bekentenis alles bezoedelde. Al vanaf de start van kostschool Noorthey in 1820 in het...

Lees meer
Vrouw schiet een paradijsvogel
Vrouw schiet een paradijsvogel
Recensie

Pronken met andermans veren

Paradijsvogels gingen bijna ten onder aan hun eigen schoonheid, zo blijkt uit Plumes du paradis, een voorbeeldige expositie in Parijs. Het is allemaal de schuld van hun vrouwen. Want ga maar na: vrouwelijke paradijsvogels zijn uiterst kieskeurig bij de keuze van een partner. Daarom zijn de mannetjes zich gaan uitputten in verleidingsrituelen en hebben ze...

Lees meer
Loginmenu afsluiten