• Inloggen
  • Shop
  • Winkelmand
  • Log in

    Wachtwoord vergeten?

    Historisch Nieuwsblad 3/2006

    De vermaatschappelijking van de Nederlandse psychiatrie

    Patiënten waren overgevoelige of rebelse medemensen

    Door: Gemma Blok

    Daklozen met psychiatrische problemen veroorzaken veel overlast in de grote steden. Dat is het gevolg van de antipsychiatrie van de jaren zeventig, zeggen velen: toen moesten patiënten 'vermaatschappelijken', waardoor ze op straat terechtkwamen. In werkelijkheid is de asielfunctie van de psychiatrie slechts beperkt afgebouwd.

    Rond 1800 ontstond in Amerika en West-Europa onder invloed van de Verlichting een nieuw ideaal: het landelijk gelegen, humane krankzinnigengesticht, waar geesteszieken behandeld werden met een minimum aan dwang en een maximum aan rust. Zo bepleitte de Nederlandse arts Schroeder van der Kolk rond 1840 de bouw van krankzinnigengestichten buiten de steden, waar de oververhitte patiënt een heilzame time-out zou kunnen genieten: 'Krankzinnigen herstellen in de vrije maatschappij hoogst zelden. Integendeel, de groote maatschappij met hare bedrijvigheid, hare woelingen en beroeringen, werkt als een gestadige kanker op hun gemoed, op hunne rust.'

    In 1849 opende het eerste gesticht van Nederland zijn deuren: Meerenberg nabij Santpoort (later kortweg 'Santpoort' geheten). De Santpoortse patiënten, grotendeels afkomstig uit Amsterdam, werkten op het land of binnenshuis. De behandeling bestond uit 'rust, reinheid en regelmaat' - en af en toe wat opium. Na Santpoort volgden er meer. In 1914 waren er 31 soortgelijke krankzinnigengestichten in de Nederlandse bossen, duinen en riviergebieden. Samen hadden ze 14.000 plaatsen.

    Wilt u meer geschiedenisverhalen lezen?

    Ontdek de duizenden verhalen die we voor onze abonnees beschikbaar stellen, lees de nieuwste artikelen uit Historisch Nieuwsblad en ontvang iedere week leestips van de redactie in uw mailbox. Met Historisch Nieuwsblad Online krijgt u altijd de juiste historische context om het nieuws van nu te begrijpen.
    Registreer nu en lees de eerste maand voor slechts 1 euro!

    Al abonnee? Log dan in en lees direct alle geschiedenisverhalen online. Heeft u nog geen account of is uw emailadres niet bij ons geregistreerd? Lees dan hier hoe u verder kunt lezen.

    Word lidInloggen