Bas Kromhout

Joodse vluchtelingen kregen een kille ontvangst in de Cariben 

Joden en niet-Joden die vluchtten voor de Duitse bezetter en over de hele wereld verstrooid raakten, hebben na de Tweede Wereldoorlog weinig aandacht gekregen. Het proefschrift van Rosa de Jong brengt daarin verandering.  Enkele duizenden Joodse Nederlanders, niet-Joodse echtgenoten, verzetsmensen en Engelandvaarders vluchtten tot eind 1942 uit het bezette Nederland via Frankrijk naar Spanje en...

Flexibele calvinisten verloren de religieuze concurrentiestrijd op Java

Waarom hebben de Nederlanders niet heel Java tot het calvinisme bekeerd? Volgens de pas gepromoveerde historicus Alexander van der Meer lag het niet aan de zendelingen en predikanten. Zij waren bereid aanpassingen te doen aan de lokale cultuur. Terwijl Spaanse missionarissen bijna de hele Filipijnen katholiek maakten, lukte het Nederlandse zendelingen amper het calvinisme te...

Hoe wordt een foute vrouw weer goed?

Vrouwen die tijdens de Tweede Wereldoorlog collaboreerden met de bezetter, werden na de bevrijding geïnterneerd. De meesten mochten na een jaar zonder veroordeling naar huis, maar bleven onder toezicht van een reclasseringsambtenaar. Wat was het doel van de reclassering? Wanneer vond de overheid dat ‘foute’ vrouwen waren veranderd in ‘goede’ vrouwen? Dat heeft historicus Lieke Speerstra uitgezocht op...

Hamid II: een ‘grijze’ sultan in Indië 

Zoals in elke oorlog waren er in het Nederlands-Indonesische conflict van 1945-1949 mensen die duidelijk partij kozen, en mensen die een tussenpositie innamen. Een van deze ‘grijze’ personen was sultan Hamid II van Pontianak, West-Borneo.   Hamid, geboren in 1913, was ‘een man die nergens bij hoorde’, concludeert zijn onlangs gepromoveerde biograaf Katja Paijens. De sultanszoon volgde een opleiding...

Terwijl het standbeeld van Paul Kruger wankelt, onthullen Afrikaner nationalisten een kopie

Een metershoog standbeeld van Paul Kruger wordt op vrijdag 10 oktober onthuld in Orania, het zelfverklaarde thuislandje van witte Afrikaners in Zuid-Afrika. Het gaat om een exacte kopie van een beeld dat in het stadscentrum van Pretoria staat, maar dat volgens sommige politici en activisten moet verdwijnen. Het originele standbeeld van Paul Kruger, president van...

Beatrice de Graaf over Antifa-besluit: terrorisme is een gevaarlijk begrip in handen van de overheid

‘Een schok’, zo omschrijft historicus Beatrice de Graaf het besluit van de Tweede Kamer om de Antifa-beweging als terroristische organisatie aan te merken. ‘Het is een historische breuk met alle zorgvuldigheid en visie die de Nederlandse overheid in de afgelopen eeuw heeft toegepast bij het bestrijden van politiek geweld.’ Als De Graaf het nieuws uit...

‘Hitler kwam aan de macht dankzij honderden kleine leugentjes’

Om de democratie te behouden moet het politieke midden samenwerken, zegt de Amerikaanse historicus Timothy W. Ryback in het oktobernummer van Historisch Nieuwsblad. Adolf Hitler was nooit aan de macht gekomen als centrum-rechts en centrum-links een coalitie hadden gesmeed. Ryback onderzocht hoe Hitler in 1933 rijkskanselier van Duitsland werd in een rechtse coalitie. Aan zijn...

‘Ook in de Weimarrepubliek ging veel nepnieuws rond’

Adolf Hitler werd in 1933 rijkskanselier dankzij een coalitie met centrum-rechtse partijen. Gemakkelijk was het niet. Zes maanden probeerden de politieke hoofdrolspelers Hitler van de macht af te houden, totdat ze vaststelden dat er geen alternatief was. Historicus Timothy W. Ryback schreef een boek over de formatie van het kabinet-Hitler, en trekt daaruit lessen voor...

‘Compromissen sluiten wordt in Den Haag steeds minder de norm’

GroenLinks-PvdA is onder voorwaarden bereid tot het sluiten van deals met het beoogde minderheidskabinet van Rob Jetten. Compromissen sluiten was ooit een kernwaarde van de politieke cultuur in Nederland. Maar hedendaagse politici zijn steeds minder bereid water bij de wijn te doen, ziet historicus Carla Hoetink. Hoetink: ‘Politici vinden het belangrijker om een bepaalde kiezersgroep...

Is de boycot van Zuid-Afrika een goede blauwdruk voor sancties tegen Israël? 

Steeds vaker gaan stemmen op om Israël internationaal te boycotten vanwege het genocidale geweld in Gaza. Voorstanders gebruiken Zuid-Afrika als voorbeeld. Onder druk van buitenlandse sancties zou dat land de apartheid hebben afgeschaft. Maar waren zij echt doorslaggevend?  Historici denken daar anders over. Internationale boycots deden Zuid-Afrika pijn, maar waren op zichzelf onvoldoende om het...

Het boycotten van Zuid-Afrika was onvoldoende om de apartheid te verdrijven

Zal een internationale boycot tegen Israël helpen om de onderdrukking van de Palestijnen te beëindigen? Voorstanders nemen vaak Zuid-Afrika als voorbeeld. Dat land zou de apartheid hebben afgeschaft onder de druk van internationale sancties. Maar klopt dat wel?  De eerste oproepen tot internationale sancties tegen Zuid-Afrika waren te horen in de late jaren vijftig. In...

Zoeloeheerser Shaka was de koning van de intrige

Shaka, de machtige koning van de Zoeloes, vertrouwde niemand. Zelfs niet zijn eigen verwanten. En gelijk had hij. Want verraad, samenzwering en moord liepen als een rode draad door de familie.   Waarom had Shaka, de legendarische koning van de Zoeloes, geen kinderen? Dit raadsel heeft vooral westerse historici lang beziggehouden. Aan vrouwen had hij immers...